Chợ Cây số 7 tại Odessa là chợ lớn nhất của khu vực Đông âu, với những thuận lợi về địa lý, chợ nằm ở một thành phố cảng biển tấp nập, là cửa ngõ sang các nước lớn như Nga và có cùng biên giới với Ba lan, Rumani và một số nước khác. Chợ đươc thành lập từ năm 1989 do một người Do thái làm chủ chợ. Người Việt nam lúc bấy giờ còn rất nghèo, làm ăn manh mún nhưng ít nhiều cũng có những đóng góp nhất định vào việc thúc đẩy thị trường chủ yếu là các nghề dịch vụ.

Chợ Cây số 7 – Sự lo âu và niềm hy vọng

Gần 20 năm qua, chợ Cây số 7 đã trở thành một trung tâm thương mại sầm uất. Đến nay chợ đã có 3 khu vực chính đó là: Khu bãi một, khu bãi hai và khu bãi ba. Ngoài ra còn có các khu vc chợ nhỏ như bãi Sà phòng, khu bãi Khác cốp, khu trên đồi, khu hàng vải v.v. Tất cả với hàng chục nghàn công ten nơ, hàng nghìn kho bốt và hàng nghìn ki ốt bán hàng. Giá trị của 1 chiếc kho bốt bán hàng trị giá từ 800 đến 900 nghìn đôla, một công tơ nơ “đẹp” có giá khoảng 250 nghìn đô la, một chiếc công ten nơ bình thường cũng khoảng 150 nghìn đô la, thậm chí công ten nơ (bà con làm ăn thường gọi tắt là “công”) 5 tấn mà có người Việt Aam hoặc người Trung Quốc bán hàng có giá trị là 180 nghìn đô la. Nhiều người đã thành đạt tại đây. Có người cách đây 5 năm đã mua 2 chiếc công tại khu bãi 3 với giá là 80 nghìn một chiếc và cho người Trung Quốc thuê, cả năm lấy tiền một lần là 40 nghìn đô la, lại đủ tiền mua một chiếc công khác. Cứ như thế 5 năm đã qua đi, anh ta từ có 2 chiếc công đến nay đã có 7 chiếc công tại chợ…

Một quầy hàng của người Việt tại Chợ cây số 7

Với chiến lược kinh doanh của ban quản lý chợ do chủ chợ là người Do thái nên việc quản lý và kinh doanh hết sức thuận lợi và hiệu quả. Mọi việc đều suôn sẻ và rất ổn định. Nhiều người đã khôn ngoan tính toán đi trước một bước là chuyển hướng đầu tư sang mua nhà hoặc sang các lĩnh vực khác. Tuy nhiên việc làm này có người  đúng người sai, nhưng đó là quy luật được thua của thị trường và có thế mới tạo thành xã hội. Nhưng phải khẳng định rằng chợ tại oddessa là một khu vực làm ăn buôn bán đạt hiệu quả nhất trong tất cả các chợ trên khu vực Đông âu mà chúng tôi đã từng biết.  

Trong bài viết này, chúng tôi muốn đề cập đến cuộc khủng khoảng kép, bao gồm cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu cộng với cuộc khủng hoảng chính trị tại Ukraina có ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của chợ Cây số 7 tại Odessa như thế nào, cũng như một số dự báo và đánh giá về tình hình trong thời gian tới. 

Đây là một qui luật hết sức bình thường, hoàn toàn mang tính khách quan. nhìn ra thế giới các nước có nền kinh tế lớn như Mỹ, Châu âu, Nhật Bản, Trung Quốc và tất cả các nước khác trên thế giới đều bị ảnh hưởng mà bắt đầu từ cuộc khủng khoảng tài chính và bất động sản ở Mỹ, nhiều nhà băng bị phá sản, chứng khoán thì mất giá, công nhân thì mất việc làm. Một thách thức đang mở ra đối với tất cả các châu lục. 

Qua 2 hội nghị nguyên thủ G8 và G20 vừa qua mới chỉ thể hiện được những cam kết và dự báo rằng phải ít nhất sau 2 năm nữa các nền kinh tế mới hồi phục được. Tại Ukraina ngoài ảnh hưởng của nền kinh tế toàn cầu chúng ta còn phải chịu ảnh hưởng của cuộc khủng khoảng chính trị. Do tình hình chính trị bất ổn kéo dài, thủ tướng và tổng thống làm việc không ăn khớp với nhau, các Đảng phái không thành lập được liên minh trong quốc hội. Sự điều hành nền kinh tế vĩ mô của chính phủ rất yếu kém, chính phủ không có một quyêt sách đúng đắn để dẫn dắt nền kinh tế thoát ra khỏi vòng quay của cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu. Nếu tình trạng này cứ kéo dài thì nền kinh tế – chính trị Ukraina không biết sẽ đi đến đâu và cuộc sống của người dân ukraina tại sẽ khó khăn như thế nào, người dân chi tiêu sẽ dè sẻn hơn và tiết kiệm hơn, hàng hóa nhập khẩu sẽ tiêu thụ ít hơn. 

Mặt khác, tại chợ Cây số 7 với 80% hàng hóa được nhập khẩu  từ Trung Quốc hoặc do người Trung Quốc mang đến, nhưng với chính sách của chính quyền sở tại và đặc thù của người Trung Quốc thì họ không thể có đủ cơ sở pháp lý như người Việt nam  (như giấy tờ tùy thân, hộ chiếu hộ khẩu…) để sinh sống và làm ăn ổn định. Những ngày khủng khoảng này có nhiều người Trung Quốc không chịu được “nhiệt” sẽ về nước. Cho dù bất cứ lý do gì, khi mà người Trung Quốc về nước bớt, chắc chắn sẽ có những ảnh hưởng lớn đến hoạt động kinh doanh ngoài chợ, đó là chưa kể tới ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng toàn cầu. Mặt khác do đồng grivna mất giá và không ổn định đã làm cho việc buôn bán đang gặp rất nhiều khó khăn đặc biệt là bà con ta hoạt động kinh doanh ngoài chợ chủ yếu là hang nhập khẩu. Khi mà tỷ giá hối đoái giữa đồng nội tệ và đồng ngoại tệ biến động thường xuyên không ổn định và càng khó khăn hơn nếu đồng nội tệ bị mất giá, sẽ có rất nhiều doanh nghiệp, bà con tiểu thương Việt Nam cũng như Trung Quốc làm ăn buôn bán ngoài chợ không có hiệu quả và thậm chí nếu không năng động sẽ dẫn đến thua lỗ, phá sản. Tất cả những khó khăn trên sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến giá công ten nơ ngoài chợ. Số lượng người thuê công ngoài chợ sẽ giảm đi, giá công đã bắt đầu xuống. Tại thời điểm này, công ten nơ ở chợ sẽ không còn cho thuê được cả năm với giá vẫn cao như cũ mà hình thức sẽ là cho thuê từng tháng một. Theo nhiều chuyên gia bình luận thì giá công ở bãi 3 sẽ có nhiều biến động hơn bãi 1 và bãi 2 vì bãi 3 chủ yếu là hàng Trung Quốc và người Trung Quốc buôn bán. Cuộc khủng khoảng này ai cũng bị ảnh hưởng và nhà GIÀU SẼ PHẢI KHÓC NHIỀU HƠN là điều dễ hiểu. Nhưng tôi nghĩ một điều là càng thách thức bao nhiêu thì lại có cơ hội mới bấy nhiêu. Làm sao khi kinh tế suy thoái mỗi doanh nghiệp chúng ta phải hành động như thế nào, có kế hoạch ra sao để vượt qua hoặc có thể tận dụng cơ hội do suy thoái kinh tế cũng như sự khủng hoảng chính trị đem lại. Hãy nắm vững thời cơ và cơ hội để làm ăn có hiệu quả hơn và tránh được những thiệt hại, cuối cùng thì chợ cũng phải về với đúng giá trị thật của nó. Giá trị của nó được nhiều người đồn đoán là một công tơ nơ trị giá khoảng 100-150 nghàn đô la, giá thuê công theo từng tháng là trên dưới 2000 đô la là hợp lý.

Cộng đồng người Việt nam tại Odessatừ lâu đã là một bộ phần cộng đồng dân tộc thiểu số của Ukraina vừa xây dựng cơ sở vật chất làm ăn với dân bản địa vừa hướng về tổ quốc thân yêu. Việc nắm bắt các cơ hội và chịu khó làm ăn của người Việt Namchính là uy tin, là thương hiệu của người Việt tại Odessa. Phân tích như vậy phần nào chúng  tôi muốn giúp độc giả khẳng định lại một điều, đó là mặc dù chợ Odessanhiều năm đều tăng trưởng nhưng đến hôm nay chợ của chúng ta không nằm ngoài vòng xoáy của cơn khủng khoảng thị trường. Còn vòng xoáy xoáy đến đâu và ảnh hưởng tới từng con người như thế nào còn phụ thuộc ngoài yếu tố may mắn ra thì năng lực quyết đoán và sự nhạy cảm của mõi con người là chủ yếu.

Dù sao thì vị thế của người Việt Namtại Odessacũng khác người Trung Quốc là điều chắc chắn. Sự ảnh hưởng sẽ tác động đến mỗi chúng ta là có. Nhưng chưa hẳn nhiều. Trước mắt chúng ta nên hết sức bình tĩnh vì sau mỗi cơn mưa trời lại hửng nắng. Kinh nghiệm chợ Vòm ở Moscowcách đây 3 năm chính là bài học.
(Bài viết của Tổng biên tập DN.ODESA)

Vũ Đức Trường