Trước và sau bỏ phiếu bầu tổng thống Mỹ có nhiều luồng ý kiến khác nhau về hai ứng viên: nào là Clinton sẽ theo đuổi chính sách của chính quyền Obama đối với các vấn đề quốc tế, còn ông Trump là người ủng hộ Nga và sẽ có những chính sách đột biết nhằm thay đổi nước Mỹ và vị trí của Mỹ trên thế giới, rồi tới cả việc ứng viên Trump cho việc Nga thôn tình Crimea là hợp lý, vv…

Hai ứng viên có nhiều điểm khác nhau thậm chí là rất khác nhau thể hiện trong những bài phát biểu để tranh giành thiện cảm của cử tri, đồng nghĩa với việc tranh lá phiếu bầu của nhân dân Mỹ.

Hiển nhiên đó là những lời lẽ tuyên truyền, và cả lời hứa trước cử tri về cơ bản là để mị dân. Trong chính trị nhiều khi những gì được tuyên trong tranh cử chưa chắc đã sẽ thực hiện trong thực tế sau khi trúng cử. Nguyên nhân của những hành động “trái lương tâm” này rút cục cũng nhằm vào mục đích thắng cử bằng mọi biện pháp… Đôi khi thực chất là lừa bịp cử tri.

Chính sách của Obama thì ai cũng rõ bởi ông từng lãnh đạo nước Mỹ hai nhiệm kỳ, và vì thế người theo đuổi chính sách này là ứng cử Hillary Clinton không có gì đột xuất và gây nên ngạc nhiên cả, đặc biệt trong những vấn đề quan hệ quốc tế, kể cả ủng hộ Ukraina chống cuộc xâm lược của Nga và vài trò của Hoa kỳ trong giàn xếp cuộc xung đột này là bằng các chế tài gây sức ép lên Moskva để buộc họ thực hiện các thỏa thuận Minsk, rút quân đội về nước và trả lại chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ cho Ukraina như Hoa Kỳ và cả Nga đã ký kết hiệp định bảo đảm an ninh cho Ukraina năm 1994 ở Budapest.

Trong khi đó ứng cử viên Trump lại có chính sách hợp tác với Nga và có quan điểm không rõ ràng trong vấn đề Nga thôn tính bán đảo Crimea khi ông nói “sẽ tôn trọng ý kiến nhân dân bán đảo Crimea…” và đề cao vai trò quá đáng của tổng thống Nga. Điều này rõ ràng là không có lợi cho Ukraina và làm cơ sở cho sự lo ngại của cộng đồng quốc tế về việc tình hình xung đột ở Ukraina có thể là ngòi nổ làm lây lan bất ổn cho cả Châu Âu.

Tuy nhiên, những phát ngôn trong tranh cử, như đã nói ở trên chưa chắc đã là câu nói thật, đặc biệt xét tới tính chất không lường trước được hành vi của tổng thống mới đắc cử Donald Trump như nhiều chính trị gia và chuyên viên chính trị nhận xét.

Có thông tin báo chí nói trong đội ngũ của Trump có những người ủng hộ việc cung cấp cho Ukraina vũ khí sát thương.  Đó cũng là điều đáng chú ý bởi vì rằng hầu hết ngành chế tạo vũ khí của Mỹ nằm trong tay tư nhân mà chủ sở hữu lại thuộc đảng cộng hòa. Trong lịch sử thì các cuộc chiến tranh trên thế giới có sự tham gia của Mỹ thường được đảng này khuyến khích để nhận những hợp đồng “béo bở” từ bộ quốc phòng.

Nhà báo của Đài Tự do, bà Miroslava Gongadze thông báo rằng trong đội ngũ ông Trump có nhiều người ủng hộ cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraina. (>>Эспрессо.TV).

 “Ông Trump có rất nhiều đại diện thân Nga, những người có thể giữ chức lãnh đạo cao trong các cơ quan an ninh chính của chính quyền Trump sau khi đăng quang. Tuy nhiên, lại có cả những người ủng hộ chính sách cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraina chống Nga. Không phải tất cả những người trong phe cánh của trump đều đồng nhất”, – bà Gongadze tuyên bố. Hình: cựu đại sứ Herbst >>

 Chính quyền Trump sắp tới có thể chú ý Moskva nhiều hơn so với Kyiv, nhưng khả năngn hơn cả là nước Mỹ chẳng bao giờ bỏ qua vấn đề thôn tính Crimea, bởi vì đây là vấn đề tôn trọng công pháp quốc tế. Nếu ngày hôm nay để Nga thôn tính Crimea thì ngày mai Nga có thể thôn tính một quốc gia nào đó khác mà thế giới không thể làm ngơ. Các nước, kể cả Liên hợp quốc không thể chấp nhận thay đổi đường biên giới các nước bằng bạo lực kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. Nếu có thể chà đạp công pháp chung được thì Mỹ đã có thêm nhiều bang mới như Afganistan, Iraq, Cowet,… Châu Âu có thêm Liberia, vv…

Cựu đại sứ Mỹ ở Nga và ở Ukraina John Herbst nói trong phỏng vấn cho báo Fakty thế này:

“Xung quanh ông Trump có nhiều người có cách nhìn rất thực dụng đối với nước Nga.  Phó tổng thống Mike Pains hiểu tính chất nguy hiểm của các hành động của Kremlin đối với chính sách quốc tế và có quan niệm ủng hộ Ukraina. Điều này cũng đúng với quan điểm của ông Neut Greengrich (đều người của đảng cộng hòa). Nhưng chính xác thì không biết được chính sách của ông ấy sẽ như thế nào”, – cựu đại sứ Herbst nói.

Thực ra mà nói trong chương trình tranh cử của ông Trump chủ yếu nói về đối nội, và có vẻ vì thế ông đã trúng cử. Hiển nhiên người Mỹ bình thường sẽ quan tâm tới những gì trực tiếp ảnh hưởng tới thu nhập, mà đó trước hết là việc làm và những xung đột xã hội. Obama dù đã có những nỗ lực lớn tạo ra hàng triệu việc làm trong nhiệm kỳ cuối nhưng vẫn chưa làm cho nền kinh tế Mỹ tăng trưởng ổn định, đồng thời chính quyền Obama lại tích lũy số nợ công kỷ lục – 2 ngàn tỉ đô la. Người dân không đánh giá tình hình khủng hoảng dưới thời Obama mà tống thống đã rất nỗ lực để vượt qua, mà họ nhìn vào túi tiền thu nhập của cá nhân mình, thất nghiệp và nhiều vấn đề xã hội. Còn khủng hoảng kinh tế xảy ra hiển nhiên cũng bị người dân Mỹ đổ lên đầu của tổng thống. Đó là tính thực dụng không chỉ riêng của người dân Mỹ.

Vì những lý do này mà ứng viên Donald Trump có chiến lược tranh cử thông qua trọng tâm chính sách đối nội, cái mà ông với tư cách doanh nhân nhìn rõ hơn ai hết, còn những vấn đề đối ngoại thì có thể nói theo lời các chuyên gia, bởi chưa chắc ông đã từng tìm hiểu chính sách toàn cầu trong lĩnh vực chính trị và đối ngoại và có lẽ vì thế mà trong các cuộc đối chất trên truyền hình ông thua điểm bà Clinton khi đề tài thảo luận liên quan tới chính sách của Mỹ về các vấn đề quốc tế ở Trung đông, Ukraina hay ở Đông nam Á.

Máy bay ném bom chiến lược Tu-22M và tu-95M thường xuyên đe dọa an ninh của các quốc gia Châu Âu, kể cả máy bay tiêm kích các loại của Nga bay sát tàu của Mỹ trên biển Baltic... Phải chăng đó là sự đe dọa bằng vũ lực đối với Phương Tây?

Máy bay ném bom chiến lược Tu-22M và tu-95M thường xuyên đe dọa an ninh của các quốc gia Châu Âu, kể cả máy bay tiêm kích các loại của Nga bay sát tàu của Mỹ trên biển Baltic… Phải chăng đó là sự đe dọa bằng vũ lực đối với Phương Tây?

Thành thử những gì ông Trump nói về nước Nga thì cũng chỉ là võ đoán, mà không một ai biết được ông ta sẽ hành động như thế nào trên thực tế. Nếu như dưới thời kỳ Obama thì Putin có thể cho máy bay chiến lược, tàu ngầm áp sát bở biển bắc Mỹ và Châu Âu mà không có dấu hiệu gì đối đầu một cách gay gắt. Obama vẫn là Obama – đề cao tính tư duy mềm dẻo hay nói cách khác là “sức mạnh mềm” đối thoại kết hợp sức mạnh của các chế tài như là công cụ, đồng thời ông cũng trung thành với nguyên tắc “vũ khí trí tuệ” chứ không phải “vũ khí cơ bắp” để đối sách với Nga và Putin. Giả sử Putin trong tương lai tiếp tục vẫn sử dụng chiêu bài “giơ nắm đấm” với tổng thống Trump thì tới giờ phút này chưa ai biết hậu quả sẽ như thế nào, chưa biết chừng có thể một vài chiếc máy bay chiến lược Nga bị bắn rơi!.

Vì sao? Bởi vì nó xúc phạm thô bạo “phẩm giá” Hoa Kỳ và cá nhân Trump với tư cách là tổng thống quốc gia hùng mạnh mà Putin vẫn thừa nhận là hùng mạnh nhất thế giới. Đồng thời đây cũng là điểm khác biệt trong tính cách của Trump so với Obama – “cắt” là “cắt” chứ không có “bảy lần đo một lần cắt”.

Thành thử hiện chưa ai biết tổng thống Trump sẽ hành động như thế nào trong tình huống tương tự, khi mà tính cách của Trump có điều giống Putin là đe dọa bằng “cơ bắp” khỏe mạnh…  Sẽ rất thú vị quan sát tất cả những đòn chính trị, ngoại giao và quân sự giữa Nga và Mỹ khi Trump chính thức trở thành tổng thống Hoa Kỳ. Và cũng chưa biết chừng lại cần phải có một thủ lĩnh chính trị quốc tế nào đó có uy tín, chẳng hạn, thủ tướng Merkel phải đứng ra làm trung gian hòa giải cho xung đột Nga-Mỹ để không chuyển sang pha chiến tranh nóng.

Trong khi đó, chủ tịch quốc hội Ukraina Andrey Parubiy tuyên bố rằng, chiến thắng của Trump – đó là những cơ hội mới cho Ukraina, còn một vài đại biểu ở quốc hội thì kêu gọi đừng có lấy làm lo ngại khi Trump trở thành tổng thống.

Quả thật nếu lưu ý tới tính cách không thể lường trước được của Trump-tổng thống trong các vấn đề đối ngoại cũng như tính cách có thể dùng bạo lực để chọi với bạo lực của ông thì chẳng biết đâu Putin lại phải “co vòi” mà nhân nhượng bởi vì con người tài giỏi như Putin không thể không hiểu hết sức mạnh Mỹ.

Cuối cùng có thể lưu ý rằng, một trong những ứng viên thay thế ông Kerry trên cương vị ngoại trưởng Mỹ thời kỳ Trump, cựu chủ tịch hạ viện Newt Gingrich tin tưởng rằng chính quyền Trump sẽ vũ trang cho Ukraina để chống lại cuộc xâm lược của Nga. Trong bài phỏng vấn cho báo “Sự thật Châu Âu” ông ông Gingrich tuyên bố: “Trong trường hợp trúng cử tổng thống thì khả năng lớn là ông Trump sẽ hủy bỏ lệnh cấm cung cấp vũ khí sát thương cho Ukraina, và sự ủng hộ Ukraina độc lập chỉ bằng lời nói là một sự thất bại đối với Mỹ, với Trump tất cả sẽ phải khác”. Hình: Một trong số ứng viên ngoại trưởng của chính quyền Trump, người có thể thay thế ông John Kerry,  cựu chủ tịch hạ viện Gingrich >>

Hoàng Xuân Kiểm

»Cùng chủ đề