Chiến lược đầu tư 2009 bởi Nguyễn Quang

Năm 2009 được dự báo tiếp tục là năm khó khăn nhưng cũng xuất hiện những cơ hội đầu tư tiềm năng. Đây là nhận định trong báo cáo đánh giá năm 2008 của Công ty CP Chứng khoán Bảo Việt – BVSC.

Theo BVSC, nền kinh tế Việt Nam nói chung và TTCK Việt Nam nói riêng sẽ tiếp tục gặp nhiều khó khăn khi bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn còn nhiều biến động, lợi nhuận của các doanh nghiệp vẫn chưa được cải thiện và các rủi ro từ hệ thống ngân hàng vẫn còn tiềm ẩn.

Tuy nhiên, bên cạnh những rủi ro nêu trên thì năm 2009 cũng sẽ là một năm của nhiều cơ hội đầu tư khi mặt bằng lãi suất đang trong đà giảm mạnh, các gói kích cầu bắt đầu được kích hoạt và cổ phiếu thuộc các lĩnh vực chịu ảnh hưởng từ khó khăn thế giới đã bị bán ra quá mức trong năm 2008 sẽ có khả năng phục hồi.

Do đó, năm 2009 sẽ tiếp tục là một năm đầy biến động trên TTCK Việt Nam khi các yếu tích cực và tiêu cực xuất hiện đan xen và được phản ảnh vào giá cổ phiếu.

Xem xét về các cơ hội cũng như rủi ro chính trong năm 2009. BVSC cũng đưa ra những cơ hội và dự báo các kịch bản trong năm 2009.

Cơ hội

Các gói kích cầu cần thời gian để phát huy tác dụng. Nền kinh tế sẽ dần phục hồi trong năm 2009, mức độ khuếch đại dòng tiền ở mức khoảng 4 lần với độ trễ 6 tháng.


Các gói kích cầu

Trong giai đoạn vừa qua, Chính phủ các nước đã mạnh tay công bố các gói kích cầu (tập trung vào đầu tư công và kích thích tiêu dùng) và cứu trợ hệ thống tài chính. Cho tới thời điểm hiện tại đa số các khoản hỗ trợ này chưa thực sự hiệu quả khi nguồn tiền này vẫn chưa thực sự được đẩy vào nền kinh tế trong khi lãi suất, tuy đang trong đà giảm nhưng tăng trưởng tín dụng vẫn còn hạn chế. Các chính sách này sẽ cần thời gian để phát huy tác dụng, nhưng một khi đã vận hành hiệu quả thì mức khuếch đại sẽ lớn và đây sẽ là động lực đẩy nền kinh tế phục hồi nhanh chóng trong năm 2009. Mức độ khuyếch đại dòng tiền của nền kinh tế Việt Nam ở mức khoảng 4 lần với độ trễ khoảng 6 tháng, do đó chúng ta có thể mong đợi một số tín hiệu khả quan hơn vào thời điểm giữa năm 2009.

Giá vật liệu cơ bản đã giảm khá mạnh. Tuy nhiên, được dự báo là sẽ phục hồi trong năm 2009, đây là cơ hội đầu tư vào các ngành liên quan.

Giá hàng hóa sẽ tăng trong năm 2009

Tính từ thời điểm VnIndex đạt mức đỉnh của năm 2008 vào cuối tháng 8, các ngành Vật liệu cơ bản và Công nghiệp là hai lĩnh vực giảm mạnh nhất do tổng cầu của nền kinh tế cũng như giá hàng hóa đều giảm trong đó điển hình là sự sụt giảm mạnh của giá dầu thô trong quý IV.

Cho tới thời điểm 31/12/2008, hai ngành này chiếm 34% tỷ trọng vốn hóa trên sàn HoSE và đã góp phần lớn vào việc kéo chỉ số VnIndex đi xuống trong giai đoạn cuối năm. Cũng vì vậy, chỉ số tương quan giữa diễn biến giá dầu thô và VnIndex tương đối cao (0,93) trong giai đoạn 3 tháng cuối năm 2008. Theo dự báo trung bình của các tổ chức uy tín trên thế giới, giá dầu thô sẽ tăng ổn định trong năm 2009 với mức 62USD/thùng trong quý I, 63USD/thùng trong quý II, 69USD/thùng trong quý III và 74USD/thùng vào quý IV.

Đây sẽ là một trong các động lực hỗ trợ VnIndex trong thời điểm nửa cuối năm 2009 và giai đoạn cuối năm sẽ là thời điểm tốt để xem xét đầu tư vào các ngành liên quan tới giá hàng hóa như Vật liệu cơ bản và Công nghiệp.

Những doanh nghiệp có đầu vào là các loại hàng hóa cơ bản sẽ có thể giảm chi phí đầu vào, tăng lợi nhuận biên.

Một năm tốt cho các doanh nghiệp có đầu vào là hàng hóa cơ bản – Năm 2008 là một năm khó khăn đối với các doanh nghiệp sản xuất khi chi phí đầu vào tăng mạnh trong khi giá hàng bán ra không tăng tương xứng. Trong năm 2009 (tối thiểu là nữa đầu năm sau), chúng tôi thấy một cơ hội đầu tư tốt đối với các doanh nghiệp sản xuất có đầu vào là các hàng hóa cơ bản. BVSC cho rằng nguyên nhân là do các mặt hàng cơ bản đã giảm tối thiểu 50% so với thời điểm đỉnh và điều này sẽ giảm mạnh chi phí đầu vào đối với các doanh nghiệp sản xuất. Nếu mặt hàng sản xuất của các doanh nghiệp này có độ co giãn cầu thấp và các doanh nghiệp này không bị mất thị phần trong giai đoạn vừa qua, thì biên lợi nhuận của các doanh nghiệp này sẽ tăng đáng kể trong năm 2009.

Các ngành có đặc thù này là ngành Y tế và Hàng tiêu dùng. Những đợt IPO với hàng hóa chất lượng cao sẽ là yếu tố thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư và kích thích sự phát triển của thị trường IPO các doanh nghiệp lớn – Một trong các bài học lớn của năm 2008 là các đợt IPO của các doanh nghiệp lớn.

Tuy lượng cổ phiếu chào bán đã được mua hết nhưng sau đó giá của các mã cổ phiếu này đã giảm mạnh do có mức khởi điểm quá cao. Chúng tôi đánh giá thành công của đợt IPO Vietinbank là một bước ngoặt quan trọng và trong các đợt phát hành cổ phiếu ra công chúng thời gian tới, nhiều khả năng mức giá khởi điểm của các cổ phiếu sẽ được xác định một cách phù hợp hơn với cầu của thị trường. Theo BVSC, tuy quy mô của các đợt phát hành thêm cổ phiếu và IPO trong năm 2009 sẽ lớn nhưng không quá đáng ngại mà ngược lại, mức giá hợp lý và chất lượng cổ phiếu tốt chính là yếu tố kích thích cầu và thu hút thêm các nhà đầu tư trong năm 2009.

Đầu tư giá trị vẫn sẽ hấp dẫn

Ở thời điểm hiện tại, câu nói “tiền mặt là vua” gần như là câu cửa miệng của tất cả các nhà đầu tư. Tuy nhiên, nhu cầu cầm tiền mặt sẽ giảm khi mức rủi ro giảm. Ngoài ra các chỉ số đầu tư cơ bản của TTCK Việt nam đang ở mức khá hấp dẫn khi chỉ số P/E của VnIndex (9,3x) đang thấp hơn so với các mức trung bình của khu vực (11,3x). Chỉ số P/B tính theo phương pháp trọng số giá trị vốn hóa tại TTCK Việt Nam cao hơn so với khu vực, nhưng nếu tính trung vị thì chỉ ở mức 0,8x (*).

Đáng lưu ý, với sự bi quan của thị trường trong giai đoạn vừa qua, gần như tất cả các ngành đều đã sụt giảm khá đồng đều trong khi về bản chất không phải doanh nghiệp/ngành nào cũng chịu ảnh hưởng nặng nề từ suy thoái kinh tế. Do đó, việc đầu tư giá trị sẽ vẫn hấp dẫn và điểm mấu chốt vẫn sẽ là cơ cấu doanh mục đầu tư hợp lý ở từng thời điểm.

Rủi ro

Tốc độ tăng trưởng EPS của ngành Y tế và Hàng tiêu dùng vẫn được duy trì. Trong khi các ngành dịch vụ công cộng, dầu khí, tài chính và bất động sản sẽ gặp khó khăn.

EPS sẽ giảm đối với nhiều ngành – Với các dự báo khó khăn về kinh tế vĩ mô trong năm 2009, các doanh nghiệp sẽ khó có thể duy trì được đà tăng trưởng lợi nhuận tương đương với mức 20% như trong vài năm qua. Để dự báo tốc độ tăng trưởng EPS trong năm 2009, BVSC đánh giá dựa vào việc sử dụng mẫu 30 doanh nghiệp (ba doanh nghiệp mỗi ngành) có tỷ trọng vốn hóa lớn nhất của sàn HoSE.

Theo đó, BVSC dự báo tăng trưởng EPS của TTCK Việt Nam sẽ giảm 3,4% trong năm 2009, trong đó ngành Y tế và Hàng tiêu dùng vẫn sẽ duy trì được đà tăng trưởng EPS khá ổn định trong năm 2009 do chi phí đầu vào của hai ngành này giảm mạnh và độ co giãn cầu thấp. Ngược lại, các doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực Dịch vụ công cộng, Dầu khí, Bất động sản, Vật liệu cơ bản sẽ khó giữ được đà tăng trưởng lợi nhuận trong năm nay. Khó khăn nhất sẽ là ngành Vật liệu cơ bản khi mặt bằng giá hàng hóa giữ ở mức cao trong năm 2008 và giá hàng hóa sẽ khó đạt mức cao hơn trong năm 2009.

Theo như đánh giá trong báo cáo tháng 10/2008, trong năm 2009 của BVSC, 152 doanh nghiệp đã niêm yết trong năm 2006 sẽ không được hưởng ưu đãi giảm 50% thuế nhập doanh nghiệp và đây cũng sẽ là yếu tố giảm đà tăng trưởng EPS của toàn thị trường.

Suy thoái kinh tế có thể sâu hơn dự định

Các dự báo về kinh tế thế giới về tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong năm sau vẫn chưa có sự thống nhất. Hiện nay, mức dự báo đang dao động xung quanh khoảng 2%.

Tuy nhiên, BVSC cũng không loại trừ khả năng kinh tế thế giới sẽ không được khả quan nếu các kênh tín dụng trên thế giới chưa thực sự khai thông và khả năng phá sản hàng loạt do “hiệu ứng Domino” sẽ xảy ra. Hơn nữa cho tới thời điểm hiện tại, mức độ ảnh hưởng của “hệ quả vòng hai”, ví dụ như các ngành hỗ trợ, vẫn chưa thực sự được xác định.  Nếu kịch bản xấu sảy ra thì tốc độ phục hồi của nền kinh tế Việt Nam cũng sẽ chậm đi phần nào. Nhiều yếu tố còn tồn tại ảnh hưởng đến tính hấp dẫn của TTCK Việt Nam trong việc thu hút dòng tiền.

Khả năng thu hút nguồn vốn của TTCK

Trong giai đoạn suy thoái của TTCK vừa qua, TTCK Việt Nam bắt đầu bộc lộ một trong điểm hạn chế khiến nhiều tổ chức nước ngoài e ngại khi đầu tư vào thị trường Việt Nam.

1) Quy mô của TTCK Việt Nam còn quá nhỏ (hiện tại không có doanh niêm yết có mức vốn hóa trên 1 tỷ USD – mức tối thiểu để các tổ chức lớn quan tâm và xem xét đầu tư);

2) thanh khoản của thị trường thấp hơn đáng kể so với các nước khác;

3) tính minh bạch và mức độ cập nhật của các thông tin công bố;

4) tiến độ cổ phần hóa và IPO các doanh nghiệp lớn khá chậm. Nếu các yếu tố trên không được cải thiện trong thời gian tới, nên phần nào lo ngại về khả năng tiếp tục thu hút nguồn vốn ngoại mới vào TTCK Việt Nam trong năm 2009 và điều này sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới cầu trong khi cung cổ phiếu vẫn sẽ duy trì ở mức cao.

Tỉ giá

Như dự báo trong phần phân tích vĩ mô, BVSC dự báo tiền đồng sẽ mất giá tới mức 18.500-19.000 đồng/VND trong năm nay và điểm xấu nhất sẽ là quý 2 năm 2009 khi các sức ép về cán cân thương mại, xuất khẩu đè nặng lên tỉ

giá.

Với các rủi ro này, dòng vốn ngoại mới sẽ khó quay lại thị trường ngay trong quý I khi rủi ro về tỉ giá vẫn ở mức cao trong khi tiềm năng sinh lời của các khoản đầu tư vẫn chưa thực sự rõ ràng. BVSC đánh giá nguồn vốn của khối NDTNN sẽ chỉ quay trở lại sớm nhất vào thời điểm quý 2 và quý 3 năm 2009 khi rủi ro về tỉ giá được giải quyết.

Rủi ro từ hệ thống ngân hàng

Tính minh bạch cũng như các rủi ro từ nợ xấu của hệ thống ngân hàng vẫn sẽ là một trong các vấn đề trọng tâm trong nửa đầu năm sau. Trên thực tế chúng ta không nên quá lo ngại về khả năng đổ vỡ của hệ thống ngân hàng do đa số các khoản vay dựa trên các tài sản thế chấp (chủ yếu là bất động sản) chứ không phải tín chấp như các nước khác.

Nhưng điều đáng lo ngại là sức ép bán ra đối với loại tài sản này sẽ có thể ảnh hưởng tới mặt bằng giá của các tài sản khác do tính liên hệ giữa các loại tài sản như bất động sản, chứng khoán …

VnIndex dự báo đạt 420 điểm vào cuối năm 2009

Nhìn lại TTCK Mỹ từ năm 1900, tổng cộng TTCK Mỹ đã trải qua 21 đợt khủng hoảng trong đó thời gian khủng hoảng trung bình là 14 tháng và TTCK phục hồi sớm hơn nền kinh tế thực khoảng 4 tháng. Theo mô hình dự báo của chúng tôi, TTCK Việt Nam cũng có thể sẽ bắt đầu có những biến động từ cuối quý II để phản ánh các thông tin trái chiều nhưng sẽ thực sự hồi phục và tăng trưởng ổn định từ cuối quý III. Tuy nhiên, dự báo này là dựa trên tốc độ phục hồi của kinh tế vĩ mô.

BVSC đã đưa ra 2 kịch bản cho thị trường trong năm 2009:

Theo BVSC, những nhận định trên được dựa trên cơ sở dự báo EPS 2009 của 30 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất trong các ngành (3 doanh nghiệp mỗi ngành) ở trên sàn HoSE, cùng việc xác định chỉ số P/E hợp lý vào thời điểm cuối năm 2009.

Giá trị vốn hóa của 30 này chiếm tới 80% giá trị vốn hóa của sàn HoSE, do đó các thay đổi về EPS của các công ty trên sẽ có ảnh hưởng lớn tới kỳ vọng của nhà đầu tư và chỉ số VnIndex.

Với quan điểm thiên về kịch bản nền kinh tế vĩ mô nói chung và TTCK Việt Nam nói riêng sẽ đi theo chiều hướng tích cực, chúng tôi dự báo vào thời điểm cuối năm 2009, nhiều khả năng chỉ số VnIndex sẽ dao động quanh mức 420 điểm.

Có ba giai đoạn:



Giai đoạn khó khăn nhất

TTCK Việt Nam sẽ gặp khó khăn vào giai đoạn cuối quý I và đầu quý II năm 2009. Theo BVSC là do thời điểm đầu năm cả có ba yếu tố khá tiêu cực sẽ cùng lúc ảnh hưởng tới TTCK Việt Nam.

Thứ nhất là kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp đặc biệt là các ngành chịu ảnh hưởng nặng bởi tình hình vĩ mô như Vật liệu cơ bản, Công nghiệp, Bất động sản, Dịch vụ tiêu dùng, Tài chính và Ngân hàng. Các khó khăn này sẽ được thể hiện qua kết quả kinh doanh đặc biệt vào báo cáo quý IV 2008 và quý I năm 2009.

Thứ hai, rủi ro nợ xấu của hệ thống ngân hàng sẽ được giải quyết ở thời điểm cuối quý I năm 2009, do 15% tăng trưởng tín dụng của năm 2008 được giải ngân vào thời điểm tháng 1-3.

Thứ ba, nền kinh tế thế giới (đặc biệt là các chỉ số kinh tế của Mỹ) vẫn sẽ tiếp tục thể hiện xu thế không mấy lạc quan. Do đó, thị trường sẽ khá trầm lắng trong giai đoạn này và nhiều khả năng sẽ dao động khoảng +/- 20% xung quanh mức 300, tất nhiên cũng không loại trừ khả năng các nhà đầu tư phản ứng thái quá và đẩy VnIndex xuống mức dưới 250.

Trong giai đoạn này nhà đầu tư nên nắm giữ một tỷ trọng tiền mặt lớn và chỉ đầu tư vào các cổ phiếu phòng thủ và không chịu nhiều ảnh hưởng của diễn biến vĩ mô như các ngành Dầu khí, Dịch vụ công cộng và Y tế.




Giai đoạn biến động

Sau giai đoạn khó khăn nhất, thị trường sẽ đi vào giai đoạn đầy biến động. Chỉ số VnIndex sẽ dao động mạnh trong khoảng 350 – 450 điểm.

Đây sẽ là thời điểm các rủi ro chính của nội tại nền kinh tế Việt Nam và thế giới đã được cải thiện. Các chỉ số kinh tế trên thế giới và trong nước tuy chưa hoàn toàn cải thiện, nhưng các tín hiệu khả quan sẽ bắt đầu đan xen với các yếu tố tiêu cực. Do đó, đặc thù của giai đoạn này sẽ là các đợt sóng lớn/nhỏ mỗi khi các thông tin tích cực và tiêu cực được công bố.

BVSC dự báo thị trường sẽ dao động mạnh xung quanh mức 350-450 và đây sẽ là giai đoạn TTCK thu hút lại sự quan tâm của các nhà đầu tư. Vào thời điểm có thể bắt đầu xem xét đầu tư vào các ngành có rủi ro cao hơn (do có mức bù rủi ro lớn) và thường có các chuyển biến nhanh hơn nền kinh tế thực như ngành Tài chính/Ngân hàng, Vận tải, Vật liệu cơ bản.

Giai đoạn phục hồi

Cuối quý III, đầu quý IV sẽ là giai đoạn tăng trưởng ổn định của thị trường. VnIndex sẽ dao động quanh mức 420 điểm vào cuối năm 2009.

Vào thời điểm cuối quý III và đầu quý IV năm 2009, kinh tế thế giới cũng như là Việt Nam bắt đầu đi vào giai đoạn phục hồi. Trong giai đoạn này, tuy chưa chắc tất cả các chỉ số kinh tế đã cải thiện, nhưng các rủi ro hệ thống sẽ được hạn chế và viễn cảnh tương lai nền kinh tế bắt đầu khởi sắc.

Kết quả kinh doanh của một số doanh nghiệp bắt đầu có các dấu hiệu khả quan và một số doanh nghiệp sẽ thể hiện sự tăng trưởng lợi nhuận so với giai đoạn đầu năm. Thị trường sẽ sôi động trở lại trong giai đoạn này và VnIndex sẽ dao động xung quanh mức 420 điểm vào thời điểm cuối năm 2009.

Trong giai đoạn này BVSC đánh giá là thời điểm tốt để đầu tư vào các ngành như Công nghiệp, Bất động sản, Hàng tiêu dùng và Vật liệu cơ bản.

* Các bạn có thể xem toàn bộ báo cáo trên và các khuyến nghị tại: http://www.bvsc.com.vn/Baoviet/website/Modules/News/NewsDetail.aspx?ID=3541&type=BVSC&idtablink=tab_link3_0&&loai=&lang=vi-VN.

Hà Anh