Kết thúc chuyến công du kéo dài 8 ngày tại châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Mỹ Barack Obama vừa chứng tỏ cho cả thế giới một điều: châu Âu vẫn là đối tác quan trọng nhất trong hoạt động đối ngoại của Mỹ.

Khi Ngoại trưởng Hillary Clinton chọn châu Á làm điểm đến đầu tiên, nhiều người cho rằng, Chính quyền Obama coi các đối tác châu Á như Nhật, Hàn Quốc, Indonesia và Trung Quốc là trọng tâm đối ngoại. Tuy nhiên, những nhận định này nhanh chóng bị lu mờ vì chuyển đi của bà Clinton chỉ là biểu hiện, tượng trưng nhằm làm yên lòng các đồng minh của Mỹ như: Nhật, Hàn Quốc. Bản thân bà Hillary khi đó tuyên bố: “Chuyến đi nhằm phát tín hiệu rằng, chúng tôi muốn phát triển quan hệ rộng hơn, sâu hơn với không chỉ những nước tôi sẽ tới thăm, mà cả với những quốc gia trên toàn khu vực châu Á – Thái Bình Dương”. Kết thúc tour châu Á, Mỹ dường như không đạt được thỏa thuận quan trọng nào.

Với chuyến công đầu tiên tới châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ, ông Obama gặp hàng loạt các nguyên thủ châu Âu, bàn thảo và đưa ra rất nhiều quyết định quan trọng: xác định được hướng giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, nhận được sự ủng hộ cho chiến lược mới của Mỹ ở Afghanistan – Pakistan, khôi phục quan hệ Mỹ – Nga, thúc đẩy quan hệ Mỹ – Liên minh châu Âu (EU)… Có thể nói, chuyến đi này của Tổng thống Obama chứng tỏ châu Âu vẫn là nơi mà Mỹ có nhiều lợi ích nhất, phụ thuộc nhiều nhất và xứng đáng là mối quan tâm hàng đầu của họ.

Một ‘giao dịch’ tốt với Nga

Đầu tiên, ông Obama có một “giao dịch” tốt với Nga khi Obama nhận được sự hậu thuẫn to lớn của Nga trong các thách thức nghiêm trọng của Washington như Iran, Afghanistan và Triều Tiên… Sau cuộc gặp Tổng thống Medvedev – Obama, Moscow thể hiện lập trường cứng rắn hơn với Triều Tiên bằng tuyên bố khẳng định,  kế hoạch phóng tên lửa của Bình Nhưỡng gây tổn hại tới hòa bình và ổn định trong khu vực;, Moscow kêu gọi Bình Nhưỡng kìm chế và tuân thủ các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc..; cũng như việc Nga mở đường cho Mỹ vào Afghanistan.

Để “mua được món hàng trên, Mỹ chỉ đồng ý cắt giảm kho vũ khí hạt nhân, tái khởi động quan hệ Nga-Mỹ, Nga – NATO… Đây là “giá phải chăng” bởi tuy giảm số đầu đạn hạt nhân chiến lược được triển khai xuống còn khoảng 1.700 thì với kho đạn của Mỹ vẫn lớn nhất, thừa sức răn đe, thậm chí là hủy diệt nhiều nước. Không chỉ vậy, họ vẫn giữ lại lá chắn tên lửa tại Trung Âu, đội tàu ngầm hùng hậu… qua đó vẫn duy trì sức mạnh quân sự tuyệt đối trên thế giới. Như vậy, chỉ đổi một phần lượng tên lửa hạt nhân không sử dụng hết, khởi động kênh đối thoại Nga – Mỹ… để lấy sự hậu thuẫn của Nga trong vấn đề Iran, Triều Tiên… là hợp lý.



Ông Obama (trái) đạt được nhiều kết quả quan trọng trong chuyến công du này.

Thắng lớn ở NATO và EU

Tổng thống Mỹ thắng lớn trong cuộc họp thượng đỉnh NATO khi ông Obama thuyết phục được các đồng minh gửi thêm 5.000 quân tới Afghanistan và tài trợ cho quốc gia Nam Á này 600 triệu USD. Như vậy, trong bối cảnh kinh tế khó khăn hiện nay, các nước phải thắt lưng buộc bụng, còn chiến trường Afghanistan vẫn “ngốn” hàng nghìn binh sĩ và tiền của, thì ông Obama đã … thành công. Tổng thống Mỹ nói, với số quân này, NATO cung cấp đủ nguồn lực để có thể đạt được các mục tiêu tại Afghanistan.

Sang tới Hội nghị EU – Mỹ, ông Obama tiếp tục thành công khi thu hút được sự ủng hộ to lớn của khối này. Tại đây, quan hệ EU – Mỹ phát triển lên tầm cao mới, tập trung trong ba vấn đề chính: chống biến đổi khí hậu, an ninh năng lượng và tăng cường hợp tác thương mại. Cụ thể, hai bên thống nhất giảm lượng khí thải, tăng cường sử dụng các nguồn  năng lượng sạch, tái sinh, tiếp tục theo đuổi vòng đàm phán Doha…. Chưa dừng lại, EU ủng hộ Mỹ bằng cách tiếp tục lên tiếng mạnh mẽ, phản đối vụ phóng tên lửa của Triều Tiên, cáo buộc đây là hành động vi phạm các nghị quyết của HĐBA và đe dọa hòa bình, sự ổn định ở Đông Bắc Á.

Mỹ cũng dễ dàng đạt sự đồng thuận với EU trong nhiều vấn đề nóng khác như xung đột Israel – thế giới Arập, ủng hộ lệnh ngừng bắn lâu dài ở Dải Gaza, thúc đẩy quá trình xây dựng nhà nước Palestine… Thành công tại EU nhiều tới mức cựu Chủ tịch Trung tâm Chính sách châu Âu là Stanley Crossick phải thốt lên rằng, ông Obama có giọng điệu mềm mại, uyển chuyển hơn ông Bush khi nói chuyện xuyên Đại Tây Dương. Vì vậy, dù còn nhiều khó khăn nhưng châu Âu thích ông Obama, thích cách ông nói chuyện.

Ghi điểm ở Thổ Nhĩ Kỳ

Có lẽ chưa thỏa mãn với chiến tích tại châu Âu, Tổng thống Mỹ tiếp tục ghi điểm khi tới Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia Hồi giáo lớn với gần 80 triệu dân, đóng một vai trò then chốt trong đời sống chính trị của khu vực, liên quan đặc biệt đến những nước mà ông Obama đang cố đối thoại là Syria và Iran, ngăn chặn tham vọng hạt nhân gây nhiều tranh cãi của Iran và thay đổi cục diện cuộc chiến ở Afghanistan…Tại Thổ Nhĩ Kỳ, ông Obama ‘biến’ nước này thành cầu nối gắn kết quan hệ giữa thế giới Hồi giáo và các nước phương Tây, cũng như được nước này cam kết xây dựng biện pháp an toàn, hữu hiệu nhất cho việc rút quân Mỹ khỏi Iraq. Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố sẵn sàng cung cấp một tuyến đường rút lui cho binh sĩ Mỹ.

Chuyến công du của ông Obama cũng gặp phải thất bại trong lĩnh vực kinh tế khi Tổng thống Mỹ không thể thuyết phục được G20 chi nhiều tiền hơn để kích thích kinh tế. Không đạt được dự định ban đầu nhưng Mỹ và các nước khác cũng lên được lịch trình cụ thể để xử lý khủng hoảng, mở ra khả năng phục hồi kinh tế. Tuy nhiên, với những thắng lợi rực rỡ trên, Tổng thống Mỹ đã thành công lớn trong chuyển xuất ngoại đầu tiên. Và dường như, chiến tích ở châu Âu cũng làm hình ảnh của ông ở quê nhà thêm sáng chói. Theo cuộc thăm dò chung của Washington Post và ABC News tiến hành hôm 6/4,  66% người Mỹ ủng hộ phương pháp làm việc của ông tại Nhà Trắng, 60% ủng hộ cách ông giải quyết vấn đề kinh tế…

Ánh Hồng
theo ĐV