Sau khi Liên Xô tan rã , hàng chục nhà máy đứng trước nguy cơ phá sản nên đã đơn phương phá bỏ hợp đồng,hàng ngàn người Việt mất công ăn việc làm, không còn tiền ăn uống chi tiêu.Nhà nước bạn không cấp vé máy bay cho công nhân Việt Nam về nước.Người Việt trong các nhà máy ở Odessa cũng lâm vào hoàn cảnh bi đát như trên.
Không thể ngồi yên chịu chết đói , những công nhân Việt Nam- vốn là những người lính được rèn luyện nơi khói lửa, bom đạn năm xưa đã tiên phong xông ra thương trường để kiếm kế sinh nhai, để”tự cứu lấy mình trước khi trời cứu”.

“Rằng  trăm năm cũng từ đây”:

Lúc đầu là những nhóm người Việt buôn bán các hàng hóa tiêu dùng, “đánh” hàng về Việt Nam ,  rồi đứng “xào xáo” cả xanh đỏ tiền nong một cách tự phát. Dần dần rồi chợ cũng hình thành. Với giá thuê nhà, ốp còn rẻ, hàng hóa tiêu dùng khan hiếm, thị trường còn bỏ ngõ, người Việt ở đây bước đầu có những thuận lợi trong làm ăn. Nhiều người Việt các thành phố khác tìm đến, một số sinh viên tốt nghiệp chưa về nước cũng gia nhập đội quân này. Số lượng đông lên, tình hình thêm phức tạp. Người Việt bắt đầu chịu những áp lực cả do khách quan và chủ quan mang lại:buôn bán trụp dật, nhiều người không có giấy tờ hợp pháp bị công an bắt, bị chấn lột…Không thể để tình trạng này kéo dài, một số anh em có tâm huyết đã tìm cách thành lập một tổ chức để tập hợp bà con lại , tìm ra hướng làm ăn bài bản và lâu dài hơn. Ngày….năm 1994 Hội đồng hương Odessa được thành lập,  bầu bác sĩ Nguyễn văn Khanh làm Chủ tịch. Cái mốc lịch sử này như một sự khởi đầu cho sự phát triển chung của cộng đồng cũng như sự thành đạt của các cá nhân ở thành phố cảng Odessa.

Công trình kể biết mấy mươi”:

Cũng giống như Kharcổp , người Việt ở Odessa chủ yếu kinh doanh ở chợ. Chợ trở thành nơi lao động kiếm tiền, nơi gắn bó ngày đêm với bà con không kể mùa đông giá buốt hay mùa hè nắng lửa . Chợ là mảnh đất vàng để bà con có những vụ mùa bội thu.

Thấu hiểu sâu sắc vấn đề này, BCH Hội đã làm mọi cách giúp bà con”an cư lạc nghiệp”: làm giấy tờ tùy thân , làm ba-ten bán hàng, làm giấy vệ sinh dịch tể;quan hệ tốt với Ban quản lí chợ , với công an, phòng thuế; lập ra các ốp để bà con ở tập trung vừa thuận tiện buôn bán ,vừa an toàn cho con người. Ít ai biết được nhờ sự tìm tòi , nhờ những quan hệ tốt với chính quyền địa phương và trung ương, với Quốc hội nước bạn mà người Việt ở Odessa sớm nhận được quyền  định cư, nhờ đó người Việt ở khắp Ucraina cũng được thơm lây!

Những công, chỗ bán hàng ở chợ, những ốp tập thể có thể xem như là những “bàn đạp”, những “bệ phóng” để cộng đồng người Việt ở đây vươn lên cùng năm tháng. Kể cả những người lạc quan nhất , cách đây mấy năm cũng không thể hình dung nổi những thành tựu mà  bà con  ta  đã đạt được hiện nay. Hầu hết đều có của ăn của để, có chỗ làm việc ổn định , có nhà , có xe, có cửa hàng…và nhiều người còn đầu tư về nước.

Việc đầu tư, kinh doanh ở nước  sở tại cũng phong phú và đi vào chiều sâu, nhiều ngành nghề mới , nhiều lĩnh vực kinh doanh hiện đại ra đời,. đòi  hỏi những người lãnh đạo phải có cái nhìn nhạy bén.K. Mac đã từng viết, lịch sử không đặt ra những nhiệm vụ khi chưa sơ bộ tạo ra những điều kiện để giải quyết chúng. Tình hình chín muồi ,ngày 15-4-2005 Hội doanh nghiệp Việt Nam tại Odessa được thành lập để đáp ứng những yêu cầu và nhiệm vụ mới. Hội DN đã trở thành đầu tàu trong việc kinh doanh và thực sự đã đóng vai trò”đoàn kết và phát triển bền vững cộng đồng, nắm chắc cơ hội đầu tư có hiệu quả”.
Mấy tháng nay, người Việt ở Ucraina nói nhiều về khu chung cư  LÀNG SEN.Thực ra , khu nhà đã được đầu tư hơn 3 năm,  nhưng do khủng hoảng kinh tế nên đối tác đã không hoàn thành được công trình như đã cam kết. Trước khó khăn này,BCH đã thuê người tìm hiểu và tính toán kỹ, bàn bạc với công ty xây dựng và lên kế hoạch hoàn thiện. Với sự quyết tâm, dũng cảm và táo bạo ,  đã đầu tư thêm 2,5 triệu dola . Kết quả là, hiện nay đã nhận được nhà , bà con ta đã có một khu nhà ở hiện đại, đẹp đẽ và khang trang ngay giữa trung tâm thành phố. Đây là một sự kiện quan trọng của  bà con ta ở Odessa vì nó không chỉ là nơi giao lưu , trung tâm kinh tế , văn hóa của người Việt mà còn tạo ra sự an toàn bảo vệ lẫn nhau. Phải xem đây như là một mốc lớn

trong sự phát triển của cộng đồng vì trên mảnh đất  trời Âu  đã có BÔNG SEN tỏa ngát hương thơm, nơi trú chân lâu dài , hợp pháp và khang trang cho người Việt để không chỉ làm ăn mà còn phát huy được văn hóa của mình trên đất bạn.
Cũng cần đề cập đến tờ báo điện tử DOANH NGHIỆP ODESSA, tuy sinh sau đẻ muộn nhưng nhờ tính thiết thực, cập nhật thông tin nhanh chóng, đội ngũ làm báo có trình độ mà số người truy cập đã đến hàng trăm nghìn lượt!Nó là công cụ hữu hiệu để tuyên truyền, giáo dục ,để cung cấp kiến thức về pháp luật ,về thông tin kinh tế cho bà con và là cầu nối của doanh nghiệp Odessa với các doanh nghiệp  ở Viêt Nam  và trên thế giới .

Số lượng người Việt ở Odessa chưa phải là đông nhất nhưng đã đạt được những thành tựu đáng tự hào. Không phải  ngẫu nhiên mà ĐS Nguyễn Văn Thành khen ngợi và nhấn mạnh phải nhân rộng mô hình này trên phạm vi toàn Ucraina ( phát biểu trong buổi dự diễn đàn doanh nghiệp Viẹt Nam tại Ukraina)

.
Đạt được những thành tích trên là do người Việt  tại đây cần cù, chịu khó và năng động, nhưng trước hết cần nhấn mạnh vai trò quyết định của Hội người Việt , đúng như lí giải của ông Vũ Đức Trường :”tại Odessa có một điều rất thuận lợi đó là công tác tổ chức của chúng tôi được tập chung :đó là BCH Đảng ủy, BCH Hội người Việt Nam , BCH Hội Doanh nghiệp là một”.Tiếp xúc với các Ủy viên BCH ta thấy mỗi người mỗi vẻ nhưng ai cũng tâm huyết với  bà con. Đặc biệt là ông Vũ Đức Trường- một người luôn có ý chí kiên cường vươn lên làm giàu cho bản thân và cho cộng đồng . Trong khẩu khí và lối làm việc bám chợ, bám ốp, bám dân luôn nổi bật một phong cách người chỉ huy , người đảng viên gương mẫu! Hẳn không phải ngẫu nhiên mà ông được cử giữ nhiều trọng trách như Chủ tịch Hội DN, Phó chủ  tịch Hội người VN, BT ĐU vùng tại  Odessa và còn kiêm luôn cả TBT báo điện tử DN VN tại Odessa.

“Mười lăm năm ấy biết bao nhiêu tình”:

Cộng đồng người Việt ở Odessa đã hình thành và phát triển trên hai mươi năm, nhưng nó chỉ thực sự khởi sắc và thành công từ khi có Hội người Việt Nam. Mười lăm năm ấy có bao nhiêu niềm vui và nỗi buồn, bao thành tựu đáng tự hào nhưng cũng không ít mất mát đau thương!
Chặng đường đã qua, dưới sự lãnh đạo của Hội, bà con đã đoàn kết xây nên một tổ ấm nơi đất khách quê người. Đến nay, khoảng 20% bà con thuộc loại giàu có, phần lớn trong số còn lại có cuộc sống ổn định, con cái được học hành, nhiều cháu đạt kết quả xuất sắc, có cháu còn tham gia đấu võ, thi hoa hậu châu lục và thế giới .

Hàng năm, vào các dịp lễ ,Tết, BCH Hội đều tổ chức những cuộc gặp mặt để tuyên truyền giáo dục, trao phần thưởng  động viên các cháu. Phong trào thi đâu thể thao, giao lưu với thanh niên các thành phố khác được chú trọng và ngày càng có chất lượng tốt hơn.

Hội cũng đã ngăn chặn và có xử lý thích đáng đối với các vụ lừa đảo, chấn lột, vi phạm pháp luật của ta và bạn để bảo vệ cuộc sống an lành cho bà con.
Mười lăm năm ấy, ai quên được những hy sinh mất mát nguy hiểm mà thậm trí tại Odessa bà con mình còn phải trả bằng máu , nhất là các vụ tử nạn trong cộng đồng , có những gia đình con cái bơ vơ họi phải đứng ra chu tất và còn  phải chi tiền lập sổ tiết kiệm hàng chục ngàn đô để giúp con cái họ.Hội người Việt ở Odessa cũng là nơi đóng góp tiền với số lượng lớn và thường xuyên để làm công tác từ thiện như ủng hộ đồng bào miền Tây Uciraina bị lũ lụt, ủng hộ đồng bào  bị thiên tai ,tặng cho người nghèo trong nước…

Không phải tất cả bà con đều hiểu và thông cảm cho Hội, không phải đã hết những thắc mắc việc này việc khác do Hội tiến hành, nhưng những điều tình nghĩa mà Hội đã làm nên cho cộng đồng là rất lớn .Có lẽ người Trung quốc mơ ước “sau một đêm ngủ dậy sẽ trớ thành người Việt Nam”để được làm ăn lâu dài và thuận lợi tại thành phố cảng này.
Trong bài báo nhỏ này, khó mà nói hết mọi điều.Nếu có dịp, mời bạn hãy ghé thăm thành phố Odessa cổ kính và mến khách, nơi ấy bạn không chỉ được hít thở không khí trong lành và nồng mặn của đại dương mà còn được sưởi ấm bởi tình người và tình biển bao la…

Quang Vinh

»Cùng chủ đề
Được và mất

04 Tháng Bảy 2009