Ngày hôm nay thủ tướng Yulia Timosenko sẽ thảo luận với người đứng đầu chính phủ LB Nga Vladimir Putin về một hiệp ước liên chính phủ mới, có nội dung nâng cao công suất của hệ thống vận chuyển khí đốt Ucraina (GTS).

Theo thông tin của các bộ ngành của Ucraina và Nga nội dung cụ thể là dự án xây dựng các tuyến đường ống mới. Nhưng hai tập đoàn độc quyền hai nước thì tin tưởng rằng hiện đại hoá toàn bộ hệ thống GTS là việc nên làm.

Chiều tối hôm qua bà Timosenko đã bay đến Matxcơva. Trước khi khởi hành bà bày tỏ niềm tin tưởng rằng bà sẽ thoả thuận được về việc giảm lượng khí đốt mua của Nga từ 40 tỷ xuống 20-33 tỷ m3 và miễn không áp dụng hình phạt đối với NAK Naftogas vì đã không mua đủ lượng khí đốt theo hợp đồng. Bà Timosenko không giải thích lý do khiến bà tin tưởng lạc quan như vậy. Xin nhắc với bạn đọc trước đó ông Putin đã nhiều lần chỉ trích Bản ghi nhớ ký ngày 23-3 tại Brussels về hiện đại hoá GTS giữa chính phủ Ucraina và EC, ông tuyên bố nếu quyền lợi của Nga không được tôn trọng thì ông sẽ xem xét lại hợp đồng khí đốt theo hướng siết chặt.

Thứ bảy tuần trước tại Kiev thứ trưởng bộ năng lượng Nga Anatoly Yanovski đã nhất trí với bộ trưởng nhiên liệu và năng lượng Yuri Prodan về nội dung hiệp ước mới về khí đốt giữa hai nước. Đến chiều ngày hôm qua chưa có thông tin gì về nội dung cụ thể của hiệp ước mới này. Nguồn tin của Commersant-Ucraina đưa ra hai phương án: liên doanh xây dựng tuyến đường ống hoặc liên doanh cải tạo GTS. Cả hai phương án đều hướng về việc tái lập lại tập đoàn khí đốt quốc tế, ý tưởng mà bà Timosenko và ông Putin đã thoả thuận với nhau hôm 19-1 như một kết cục cho cuộc chiến khí đốt.

Có đến hai nguồn tin của báo cho biết, phụ lục bản hiệp ước mới sẽ đưa ra mức phí vận chuyển cao hơn.

“Đưa thành tố đầu tư vào biểu giá vận chuyển mới không cair trong trường hợp xây dựng tuyến đường ống mới, mà cả khi cải tạo đường ống hiện có, công việc này Ucraina dự định sẽ tiến hành trong năm sau”, – uỷ viên Uỷ ban quốc hội về vấn đề nhiên liệu năng lượng, cố vấn thủ tướng ông Alechsandr Gudyma nói.

Theo ông, nếu dự án hiện đại hoá GTS sẽ do các công ty cơ khí Ucraina tiến hành thì tổng số đầu tư sẽ là gần 3 tỷ đô la, còn biểu giá vận chuyển đối với Nga sẽ tăng từ 1,6 $ lên 2 – 2,5 $ cho một nghìn m3 với khoảng cách 100 km. Còn nếu có các công ty phương tây tham gia vào dự án hiện đại hoá, chi phí sẽ lên đến 4,5 – 5 tỷ $ và giá vận chuyển sẽ là 2,5 – 3$ cho một nghìn m3 trên 100km.

Theo ý kiến của chuyên gia phân tích công ty “Troica Dialogue” Valery Nesterov thì cách tính này sẽ hạ thấp vị trí thương lượng của Ucraina. Trước đó các nhà sản xuất thiết bị ngành dầu khí lớn nhất, Bộ năng lượng và Ukrtransgas đã ký biên bản tuyên bố ý định sẽ mua trang thiết bị của Ucraina.

Ông Gudyma nói rằng hiện nay phía Ucraina có dự định đề xuất với phía Nga một dự án liên doanh tăng công suất vận chuyển khí đốt. Nếu cải tạo lại tuyến đường ống Ivansevichi-Dolina và Torjok-Dolina, cũng như xây dựng tuyến đường ống Bogorodchany-Ujgorod với đầu tư tối thiểu 350 triệu $ có thể tăng công suất vận chuyển thêm 30 tỷ m3 khí đốt. Các cơ sở hạ tầng mới này sẽ thuộc quyền sở hữu trên nguyên tắc ngang nhau giữa Gasprom và Naftogas – với tư cách là hai chủ đầu tư. “đây có thể là bước tiến đầu tiên để phát triển các dự án liên doanh vận chuyển khí đốt trong tương lai”, – cố vấn thủ tướng cho biết.

Thư ký báo chí của Naftogas ông Valentin Zemlianski ngày hôm qua có tuyên bố: “Chúng tôi hoan nghênh sự tham gia của Nga vào dự án hiện đại hoá GTS của Ucraina, còn công thức tham gia thì phải do thủ tướng hai nước quyết định”. Một quan chức cấp cao của Naftogas cho biết, hôm thứ sáu tuần trước triển vọng Nga tham gia vào GTS đã được bàn bạc. Gasprom sẽ ủng hộ quyết định này của Ucraina. Giám đốc East European Gas Analisys Mikhain Korchemkin cũng ghi nhận lợi ích của định hướng này. “Từ đầu năm lượng tiêu thụ khí đốt của Nga tại các nước EU đã giảm gần 60%, và không việc gì phải xây tuyến đường ống mới. Mời Gasprom đầu tư vào GTS sẽ là phương án hiện thực hơn mà lại giữ được biểu giá vận chuyển ở mức vừa phải”, – ông nói.

Lê Tâm
theo Commersant-Ucraina