Các chuyên gia chính trị hầu hết đánh giá tốt về những kết quả của chuyến công du của Thủ tướng Yulia Tymoshenko tại Nga ngày 29 tháng 4 năm 2009.

Giám đốc các chương trình quốc tế?TT Razumko, ông V.Chaly đánh giá rằng, những vấn đề hợp tác năng lượng là một trong những vấn đề mấu chốt tại đàm phán nhưng không phải là duy nhất. “Điều quan trọng cần nói, nó là cuộc họp đầu tiên của Ủy ban kinh tế hai nước trong năm gần đây nhất. Về điểm này thì tôi cho là một ưu điểm”.

Theo lời ông ta, vấn đề về khí đốt “hôm nay chúng ta đã thấy được những ưu điểm của Hiệp định tháng giêng mà đã từng được người ta đánh giá khác nhau. Cái ưu là ở chỗ chúng ta có hơi ấm giữa mùa đông. Đó là một thắng lợi có tính chiến thuật. Nhưng hôm nay chúng ta thấy những cái bẫy này đã cài sẵn và Ukraine vẫn nằm trong ?cái móc câu năng lượng’ thậm chí bị phụ thuộc tài chính”.

Theo ý của ông Chaly thì “cần phải hình thành chiến lược hành động và tầm nhìn xa. Nếu chúng ta chỉ hướng đến năm rưỡi-hai năm thì sẽ không thể đạt được kết quả tốt nào cả. Cần phải có các quan điểm hợp nhất. Phần thứ ba là cần phải loại bỏ tham nhũng trong lĩnh vực khí đốt”. “Còn việc Ủy ban liên quốc gia do hai Tổng thống cầm đầu lại được tổ chức ở cấp Thủ tướng sẽ cho phép một sự thiên vị nhất định đối với Thủ tướng đương nhiệm như là một ứng viên tranh cử chức Tổng thống Ucraine sắp tới”.


Chủ tịch TT phân tích “Chính trị mở”, ông Y.Zhdanov nói,

“chúng ta có những quan hệ không đơn giản với Nga. Trong khuôn khổ Ủy ban kinh tế, cuộc viếng thăm đã bị hoãn nhiều lần. Điều rất quan trọng là chuyến thăm này đã xảy ra. Tất nhiên là không phải tất cả các mặt Ucraine đều tìm được tiếng nói chung với Nga, nhưng vấn đề chế tài phạt không mua hết số khí đốt đã ký kết đã được loại trừ (điều đó rất quan trọng bởi vì chúng ta không có 2 tỷ đô la thừa). Tình hình tài chính của Cty “GasProm” và “NaftoGas” còn xa với mong muốn. Cần phải đến với nhau bằng những nhượng bộ. Trong những điều kiện khủng hoảng tài chính toàn cầu cần phải tìm kiếm những dự án chung mà có thể đưa đất nước ra khỏi khủng hoảng”.

Y.Zhdanov nói rằng, ở Moscow đã nói cả đến Hợp doanh khí đốt (consorsium). “Đã có những thông điệp không rõ ràng từ phía Nga. Thấy rõ là có sự quan tâm của Nga đến hiện đại hóa ?GTS’ của Ukraine. Đây hoàn toàn là điều đúng đắn. Sẽ có mắt xích tiếp theo: Người cung cấp – Người vận chuyển – Người tiêu dùng. Các bên đều quan tâm đến một sự ổn định của quá trình này. Tôi nghĩ sẽ tiếp tục câu chuyện về bơm 20 tỷ m3 khí vào kho bởi vì nhu cầu dùng khí giảm, còn khai thác thì vẫn vậy. Vấn đề là với những điều kiện nào, với nguồn tín dụng nào chúng ta sẽ đổi số khí này? Đó là câu hỏi số một”.


Giám đốc tập đoàn tư vấn chính trị “Polittech”, ông Taras Berezovets đánh giá kết quả chính là “Ucraine đã thành công bảo vệ được tư cách của ?GTS’. Chính Nga đã nhiều năm cố gắng thành lập Hợp doanh khí đốt với sự tham gia của Đức, Nga và Ucraine. Điều đó kéo dài từ thời L.Kuchma. Hai năm vừa qua Quốc hội đã thông qua dự luật mà trên thực tế cấm tư nhân hóa Hẹ thống ống dẫn khí chiến lược ?GTS’ của Ucraine. Cuối cùng thì V. Putin dù là tạm thời buộc phải từ chối kế hoạch ?cưa thành ba GTS’ của Ucraine” .

Thứ hai là khi kể đến khủng hoảng toàn cầu đang tiếp diễn thì hai chính phủ Tymoshenko và Putin đã tìm thấy sự nhựơng bộ trong vấn đề cung cấp khí đốt. Ngoài việc giảm khối lượng sử dụng khí đốt Nga, Tymoshenko đã đạt được một sự nhượng bộ quan trọng – Nga đồng ý giảm số lượng khí bắt buộc phải mua như Hợp đồng.

Trong khi đó, theo lời của T.Berezovets “không hiểu tại sao Ucraine không đạt được tiến bộ trong việc nhận tín dụng Nga. Nếu Moscow giúp những nước xa xôi như Island và Kyrgyzia thì tại sao hiện tại không đạt được thỏa thuận với Kyiv, nơi mà quyền lợi của Nga rộng lớn hơn nhiều – chính nơi đây người Nga đã đầu tư tiền tỷ?”


Giám đốc TT nghiên cứu xã hội ?Sofia’, ông A.Ermolayev, đánh giá rằng, những chờ đợi và hy vọng của Tymoshenko là lớn hơn so với điều đã giải quyết trên thực tế. Đơn giản là Nga giải quyết những vấn đề của mình và một phần thì bỏ lại.

Theo ông này thì “đối với Tymoshenko chuyến đi là đặc biệt quan trọng, bởi vì Bà ấy cần giải quyết một loạt những vấn đề cực điểm. Đó là cả những vấn đề thuần túy kinh tế liên quan đến cung cấp khí đốt và thanh toán. Có cả khía cạnh chính trị. Nó liên quan đến phục hồi thanh danh sau những hành vi lạ lùng ở Brucsel”.

Mặt khác,theo lời ông A.Ermolayev “ở Moscow có cả một loạt những vấn đề mà ảnh hưởng mạnh tới kinh tế và thanh thế của Moscow. Thực chất, những hiệp định khí đốt đã ký hồi tháng một là thất bại theo nghĩa là nó không được thực hiện đầy đủ. Điều đó làm đau đầu cả hai bên. Hơn nữa bây giờ nước Nga đang cố dành cho mình người đệ trong chính sách năng lượng. trong những điều kiện như thế thì hợp đồng không có hiệu quả là một đòn đánh nghiêm trọng vào thanh thế”.

Theo lời của chuyên gia này, nếu nói đơn giản thì “cuộc hội đàm hơi tẻ nhạt và mang tính công tác. Ucraine quả thật đã có được một sự giải quyết những vấn đề của mình liên quan đến khí đốt, có khả năng hợp tác về những lĩnh vực cả hai bên quan tâm, mà có thể xem như những biện pháp cùng chống khủng hoảng. Nói riêng, những vấn đề năng lượng hạt nhân tựa như là một sự đổi chác mà Ukraine trao cho Nga. Nhờ sự hợp tác này mà nước Nga tự hình thành cho Ucraine tín dụng mà thực tế có nghĩa là cho công nghiệp Nga một hợp đồng về lò phản ứng hạt nhân. Trong tình hình hiện nay thì hợp đồng 4 tỷ là một cái gì đó hết sức nghiêm túc. Còn đối với Ucraine thì đó là một nghĩa vụ tín dụng bổ sung”.

Chuyên viên của Viện chính sách đối ngoại Bộ ngoại giao, ông A.Paly cho rằng, những kết quả đã thông báo  của cuộc hội đàm giữa Tymoshenko và Putin về những điều kiện bổ sung cung cấp khí đốt (tính tiền vận chuyển quá cảnh khí đốt vào giá trị của nó) nói chung là có thể xem như một thành công của chính phủ, bởi vì nó cho phép một thời gian trước khi nhận tín dụng bên ngoài và huy động dự trữ có thể giải quyết vấn đề thanh toán tiền khí đốt. Có thể  vấn đề nước Nga không sử dụng chế tài đối với Ucraine do không lấy hết khí theo hợp đồng là không quan trọng bằng, “nhưng rõ ràng nước Nga không đòi hỏi là do sự phức tạp tại Tòa để có thể bắt người mua trả tiền cho món hàng mà họ không lấy. Ngoài ra, quan điểm của Ucraine tại cuộc hội đàm với Nga cứng rắn thêm nhờ Tuyên bố Brucsel về hiện đại hóa ?GTS’ mà Ukraine đã ký ở Brucsel với EU”.

Ông nhận xét: “Đối với Ucraine quan trọng là giấy trắng mực đen về sự từ chối của Nga đối với Ucraine và trong vấn đề này cũng như những vấn đề khí đốt khác với Nga thì quan hệ của Ucraine với EU trong lĩnh vực khí đốt là một con át chủ bài quan trọng của Ucraine”.

Hoàng Xuân Kiểm
theo UNIAN