Tuần trước ông Sergey Tygipko, người vừa tuyên bố ra tranh cử chức vụ ttổng thống Ucraina nói rằng, Ucraina cần phải quay trở lại thể chế nhà nước tổng thống. Viện “NCXH mang tên Gorshenhin” đã tiến hành cuộc thăm dò chuyên gia – liệu Ucraina có cần thể chế nhà nước tổng thống cứng rắn hay không.

Giám đốc viện này, ông Kosch Bondarenko cho rằng, ý tưởng thể chế nhà nước tổng thống cứng rắn không phải là mới đối với Ucraina nhưng vẫn là ý tưởng được đa số nhân dân ủng hộ. Ông Bondarenko nói: “Kết quả thăm dò xã hội học do viện Gorshenhin tiến hành chứng tỏ một mức độ cao không thay đổi của sự ủng hộ chính ý tưởng chính quyền tổng thống cứng rắn ở trong nước. Có từ 56% đến 60% công dân tại các vùng lãnh thổ khác nhau của Ucraina ủng hộ thể chế quyền lực tổng thống cứng rắn, trong khi đó chỉ có 15% công dân ủng hộ thể chế nhà nước nghị viện”.

Chuyên gia này cho rằng, ông Sergey Tygipko lưu ý điều này là cốt để có được lợi tức về cảm tình của cử tri. Ông Bondarenko nói thêm rằng, thể chế tổng thống mạnh cũng không phải không có nhược điểm, tựa như thể chế nghị viện vậy thôi. “Trong thời đại của mình ông Thomas Jefferrson (người viết Hiến pháp Hoa kỳ năm 1787) đã từng cảnh báo rằng, nghị viện cũng có thể trở nên độc tài tập thể. Hôm nay nhân dân muốn có một người đứng đầu nhà nước chịu trách nhiệm về tất cả những gì xảy ra trong quốc gia, muốn nhìn thấy một chính quyền được cá nhân hóa”.

Một đại biểu của khối “BYUT”, ông Grynhyv cho rằng tất cả các nhánh quyền lực trong quốc gia cần phải đủ mạnh. Ông nói: “Sẽ có một xã hội dân chủ chỉ khi cả nhánh quyền lực tổng thống, cả nhánh quyền lực nghị viện và cả nhánh quyền lực xét xử đều mạnh. Ngày hôm nay nhánh quyền lực thứ ba hầu như thiếu vắng. quyền lực xét xử là sự bổ sung cho quyền lực tổng thống và quyền lực nghị viện. Sự thái quá của quyền lực tổng thống hay quyền lực nghị viện đều không hợp lý”.

Ông nói tiếp: “Đối vói tôi thì tôi cho rằng, sự có mặt của nhánh quyền lực nghị viện và nhánh quyền lực tổng thống, hơn nữa là cả hai đều phải mạnh – là một phương án đúng đắn cho tình hình hiện nay ở Ucraina”.

Nhà chính trị học V.Tsybulko thì cho rằng, Ucraina cần có một thể chế tổng thống cứng rắn. “Thể chế như vậy chúng ta đã từng có đủ mạnh trong thời kỳ tổng thống  L.Kuchma”. Bởi thế phương án đơn giản nhất là từ bỏ cải cách pháp hiến năm 2004. Ông tiếp: “Nếu chúng ta sống với xung quanh là những cộng hòa nghị viện triệt để thì thể chế cộng hòa ở Ucraina sẽ không còn non yếu như ngày hôm nay. Nhưng chúng ta sống trong những láng giềng không được hảo tâm như Liên bang Nga, quốc gia mà thường xuyên ràng buộc ta chính cái mô hình nghị viện yếu. Còn chính họ, những người lãnh đạo Nga thì tuyên bố rằng, chỉ có thể chế tổng thống mới có khả năng gìn giữ nước Nga. Tóm lại, chừng nào nước Nga còn là nguy cơ đối với Ucraina thì chúng ta còn cần một thể chế cộng hòa tổng thống cứng rắn”.

Chủ tịch trung tâm phân tích “Chính trị mở”, ông I.Zhdanov đánh giá rằng, bây giờ trong nhân dân có một nhu cầu đối với một “cánh tay cứng rắn” và điều đó được điều tra xã hội học khẳng định. “Đó là hậu quả của sự hỗn loạn chính trị, của tranh chấp chính trường thường xuyên trong giới thượng lưu chính quyền. Dễ hiểu là một sự lộn xộn như vậy đã do những thay đổi Hiến pháp (năm 2004) gây ra, những thay đổi không hoàn chỉnh của Hiến pháp đã gây nên những xung đột ở những người giữ chức vụ cao nhất của nhà nước. Ở các nước thì có sự tranh chấp chính quyền và đối lập, nhưng ở ta thì thêm vào đó còn có tranh chấp tổng thống – thủ tướng; tổng thống – quốc hội”.

Ông Zhdanov tin rằng, cần phải sửa đổi Hiến pháp của Ucraina.  Ông cho rằng, vấn đề thể chế pháp hiến của Ucraina sẽ là vấn đề chính trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới.

Hoàng Xuân Kiểm
theo UNIAN