Nhiều CTCK và thành viên thị trường đã tỏ ra sững sờ khi Quyết định 126/2008/QĐ-BTC của Bộ Tài chính buộc CTCK phải đóng cửa các ĐLNL sau một năm văn bản này có hiệu lực.

Không đột ngột, vẫn bất ngờ



Cho đến thời điểm này, hàng trăm đại lý nhận lệnh đã ra đời theo Quyết định 27/2007/QĐ-BTC về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động CTCK của Bộ Tài chính.

Quyết định kể trên cho phép CTCK được thành lập ĐLNL giao dịch chứng khoán trên cơ sở hợp đồng ký với pháp nhân đang hoạt động hợp pháp tại Việt Nam.

ĐLNL giao dịch chứng khoán được nhận lệnh và truyền lệnh về trụ sở chính hoặc chi nhánh CTCK và thực hiện công bố thông tin theo uỷ quyền của CTCK.

Tuy nhiên, theo Điều 2 Quyết định 126, sau một năm quyết định này có hiệu lực, CTCK đã lập đại lý nhận lệnh phải thực hiện các thủ tục đóng cửa đại lý nhận lệnh và báo cáo UBCK trước 5 ngày làm việc, kể từ ngày đại lý nhận lệnh ngừng hoạt động kèm theo biên bản thanh lý hợp đồng đại lý.

Có thể nói, UBCK đã dành một năm cho các CTCK chuẩn bị cho việc đóng cửa ĐLNL, nhưng quyết định trên vẫn gây bức xúc trong dư luận.

Trên thực tế, các ĐLNL ra đời chính là những cánh tay nối dài của CTCK, giúp CTCK mở rộng mạng lưới kinh doanh và “phổ cập” chứng khoán đến các vùng sâu, vùng xa.

NĐT tại các vùng như Thái Nguyên, Tây Nguyên, Thái Bình, Nam Định, Quảng Ninh, Đồng bằng sông Cửu Long… có thể tham gia đầu tư chứng khoán thông qua các đại lý nhận lệnh. Với cách làm gọn nhẹ và chỉ thực hiện nhận lệnh của NĐT (không quản lý tiền và chứng khoán), giao dịch chứng khoán vẫn đảm bảo tính an toàn.

Công bằng nhìn nhận, chính các đại lý nhận lệnh đã mang chứng khoán – một khái niệm tương đối mới mẻ – đến với người dân xa trung tâm với tư cách là một kênh đầu tư mới.

Đại diện một CTCK tỏ ra hết sức sững sờ vì quyết định kể trên, bởi trước khi ban hành đã không được sự tham gia đóng góp của các CTCK – những đối tượng chịu sự điều chỉnh trực tiếp của quyết định kể trên.

“Ở các nước, mặc dù không có đại lý nhận lệnh, nhưng vẫn tồn tại các văn phòng môi giới độc lập và tính chất không khác gì đại lý nhận lệnh tại Việt Nam. Chúng tôi sẽ có văn bản kiến nghị lên Bộ Tài chính, UBCK yêu cầu sửa đổi quyết định trên”, vị đại diện kể trên cho biết. Ấy là chưa kể hàng trăm người làm việc tại các đại lý nhận lệnh sẽ đi đâu, về đâu.

Phản ứng của các CTCK cũng là điều dễ hiểu, bởi trước khi đưa ra Quyết định 126, họ không nhận được một “dự lệnh” nào cũng như không có sự giải thích cặn kẽ lý do từ cơ quan quản lý.

Sẽ nâng cấp thành phòng giao dịch?

Theo tìm hiểu của ĐTCK, sở dĩ UBCK đề nghị Bộ Tài chính quyết định đóng cửa các đại lý nhận lệnh là do một số đại lý nhận lệnh đã thực hiện không đúng chức năng theo quy định.

Cá biệt, một số đại lý nhận lệnh còn thực hiện việc nhận tiền của NĐT…, gây ra những rủi ro cũng như lo lắng cho cơ quan quản lý.

Tuy nhiên, thay vì nhắc nhở, chấn chỉnh, cảnh báo, Bộ Tài chính không cho phép đại lý nhận lệnh hoạt động là một quyết định mạnh và không nhận được sự đồng thuận của đa số CTCK cũng như dư luận.

Ghi nhận của ĐTCK tại các CTCK có mạng lưới đại lý nhận lệnh rộng và hoạt động tương đối tốt, mang lại hiệu quả, nếu buộc phải thực hiện Quyết định 126 thì họ sẽ phải nâng cấp đại lý nhận lệnh thành phòng giao dịch.

Theo Quyết định 27, CTCK muốn lập phòng giao dịch phải được UBCK chấp thuận. Phòng giao dịch phải đáp ứng điều kiện có trụ sở và trang bị, thiết bị phục vụ giao dịch chứng khoán, công bố thông tin, có thiết bị lưu trữ chứng khoán.

Đặc biệt, trưởng phòng giao dịch phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán cho nghiệp vụ môi giới chứng khoán và tối thiểu một người hành nghề chứng khoán phù hợp với nghiệp vụ môi giới chứng khoán, tư vấn đầu tư chứng khoán.

Hồ sơ đề nghị lập phòng giao dịch cũng cần nhiều hơn như: giấy đề nghị lập phòng giao dịch, văn bản thuyết minh sự cần thiết lập phòng giao dịch kèm theo các quy trình thực hiện các nghiệp vụ tại phòng giao dịch…

Có thể nói, việc đóng cửa đại lý nhận lệnh và nâng cấp thành phòng giao dịch với các chức năng: môi giới, tư vấn đầu tư, lưu ký chứng khoán sẽ an toàn và chuyên nghiệp hơn.

Tuy nhiên, trong khi CTCK đang suy giảm doanh thu dẫn đến khó khăn tài chính, công việc trên sẽ rất tốn kém. Một trong những điều kiện thành lập phòng giao dịch là yêu cầu nhiều nhân sự hơn đại lý nhận lệnh càng đẩy CTCK vào tình thế khó khăn, bởi bản thân họ đã và đang phải cắt giảm nhân sự do thiếu tiền trả lương.

Sẽ là hợp lý hơn nếu Bộ Tài chính cho phép đại lý nhận lệnh tồn tại và “quản” bằng những điều kiện chặt chẽ hơn cũng như xử phạt thật nghiêm các đại lý nhận lệnh không tuân thủ quy định.

Hải Yến
theo ĐTCK