Kể từ đầu năm 2009, khủng hoảng kinh tế và tài chính ở Ucraina ngày càng trầm trọng. Giá những mặt hàng thiết yếu chỉ tăng nhẹ, song một số vấn đề mới xuất hiện: Nợ lương nhân viên khối hành chính-sự nghiệp, kinh doanh quy mô nhỏ đình đốn, sa thải công nhân trong khối doanh nghiệp phi nhà nước.

Các chỉ số kinh tế vĩ mô tháng 1-2009 không mang lại hy vọng về việc tình hình sẽ được cải thiện trong thời gian tới, mặc dù Thủ tướng Yulya Tymoshenko cho rằng thời kỳ khó khăn sẽ chỉ kéo dài trong 3-4 tháng tới.

Các nhà xã hội học Ucraina khẳng định rằng nước này đang trải qua thời kỳ bi quan nghiêm trọng, khi người dân tự đánh giá về mức sống hiện nay còn tồi tệ hơn cả thời đại lạm phát và thiếu thốn hàng hóa vào đầu thập niên 90 của thế kỷ trước và hơn một nửa dân số không tin là đất nước họ có thể vượt qua cơn khủng hoảng kinh tế, khiến tình trạng phản đối chính phủ gia tăng. Tuy nhiên, hiện tại các hoạt động phản kháng ở Ucraina chỉ mang tính chất nhỏ lẻ và gần như mới chỉ mang tính chất “khoa trương”.

Phe đối lập đã phê phán chính quyền trong việc tạo ra những ưu đãi đối với việc mua hàng ngoại, dẫn đến tình trạng nhập siêu trong cán cân thương mại. Ucraina nhập siêu 6,7 tỷ USD trong năm 2006, 11,3 tỷ USD năm 2007 và gần 16 tỷ USD năm 2008. Điều này đã “bóp chết” ngành sản xuất trong nước, với việc cắt giảm 3.000 công nhân mỗi ngày.

Tại thủ đô Kiev, các nhân viên y tế và giáo viên bị nợ lương từ những ngày đầu năm mới. Tình trạng nợ lương ở các địa phương còn kéo dài trong nhiều tháng. Tính đến ngày 19/1, Chính phủ nước này đã nợ lương giáo viên hơn 100 triệu grivna (gần 12,5 triệu USD).

Thủ tướng Yulia Tymoshenko hiện đang tìm cách tháo gỡ tình hình. Bà cho rằng vấn đề trở nên trầm trọng là do các yếu tố chính trị như việc tại một số địa phương, lương ngân sách bị “găm” lại, nhằm gây nên sự bất bình đối với chính phủ. Bà cam đoan rằng tình hình sẽ được cải thiện sau vài ba tháng nữa, ngân sách năm 2009 sẽ được thực hiện, thậm chí còn vượt kế hoạch.

Tinh thần lạc quan của Thủ tướng Tymoshenko chẳng những không được nhiều người dân Ucraina chia sẻ mà cả phương Tây cũng nghi ngờ. Các tổ chức tài chính quốc tế dự đoán, năm 2009, GDP và sản lượng công nghiệp của Ucraina sẽ giảm, tỷ lệ lạm phát tăng. Trong khi Chính phủ Ucraina hạ dự báo mức tăng GDP năm 2009 từ 6% xuống còn 0,4%, Quỹ Tiền tệ quốc tế điều chỉnh con số từ tăng 2,5% xuống giảm 5%.

Theo nguồn tin từ Bộ Tài chính Ucraina, nguồn thu ngân sách của nước này trong tháng 1/09 chỉ đạt 22% so với kế hoạch, trong khi Tổng cục thuế đề nghị Bộ Tài chính và chính phủ giảm thuế nhằm giúp người dân khắc phục khó khăn. Điều này đã khiến quỹ lương bị “thủng”, khiến chính phủ nước này phải khẩn cấp bổ sung từ các nguồn khác.

Hiện tại chính phủ vẫn kiểm soát được tình hình nhờ các biện pháp hành chính. Tuy nhiên, doanh nghiệp tư nhân có thể phải ra hầu tòa nếu nợ lương công nhân, các doanh nhân có thể bị thu hồi giấy phép kinh doanh nếu tăng giá thực phẩm và thuốc men. Nếu điều này xảy ra sẽ khiến giá cả tạm thời bị “nén” lại và chỉ chờ dịp là “bung” ra. Bắt đầu từ năm ngoái, mặc chính phủ và các mạng lưới thương mại lớn đã ký thỏa thuận hạn chế phần phụ thu bán lẻ đối với những sản phẩm thiết yếu nhất nhưng giá cả vẫn tiếp tục tăng, đặc biệt là giá đồ kỹ thuật dân dụng tăng gần gấp đôi.

Phamxuan
theo Mig-Tx