XIBNEF được thành lập mùa hè năm 1995. Cơ quan nhà nước duy nhất có thể phản đối sự thành lập XIBNEF đó là Bộ năng lượng, đã không tham gia vào vụ làm ăn sau cánh gà này. ” Sắc laệnh của Tổng thống về việc thành lập hãng dầu XIBNEF là một bất ngờ đối với các chuyên gia.

Luận chứng phát triển dầu khí của đất nước đã được
chính phủ phê chuẩn và sự xuất hiện một công ty hùng mạnh đến như thế là không
sao hoà nhập nổi. NPZ Omsk, một trong 2 thành tố chính của công ty mới, không
được phép tới các cuộc thương lượng. Thiết bị hiện đại , khả năng chế xuất to lớn
và sự phân bổ địa lý tuyệt vời cho phép NPZ Omsk ở vị trí đầu đàn ở Nga. Những
nguồn cũng ứng của nó là các xí nghiệp khai thác lớn nhất đất nước. Dù ROSSNEF
còn lại một nửa số cổ phiếu ( chúng được chuyển sang XIBNEF) nhà máy có các nhà
đầu tư nước ngoài  nghiêm túc: 10% cổ phiếu
thuộc LUKOI, một phần nhỏ là cổ phiếu của các nhà đầu tư nước ngoài như CS
FIRST BOSTON. Nói khác đi, nhà máy Omskcos thể hoạt động tuyệt vời không cần sự
can thiệp của bên ngoài.

 

 Đứng đầu
nhà máy là Liskevich, một cựu binh khả kính của nghành. Trước kia ông cộng tác
với chiến hữu của Berezovski là Roman Abramovich, người đã mua sản phẩm dầu lửa
của nhà máy để xuất khẩu ra nước ngoài. Nhưng Liskevich đã chống lại các kế hoạch
của Berezovski và Abramovich chiếm nhà máy dưới sự kiểm soát của mình và làm nó
thành một phần của XIBNEF.

 

Ngày 19 tháng 08 năm 1995 người ta tìm thấy thi
thể của ông dưới đáy sông Irtur. Các cơ quan bảo vệ địa phương nói đây là một
trường hợp rủi ro. Mất tổng giám đốc, nhà máy Omsk nhanh chóng hạ vũ khí.
Berezovski và Abramovich còn một trở ngại cuối cùng là công ty Balcar Trading vốn
có quyền xuất khẩu phần lớn dầu thô của Nga. Hãng được gọi tên tôn vinh nước cộng
hoà bất yên  Carbadino- Balcaria ở
Kavkaz. Lãnh đạo công ty là Piot Iansev, đối thủ của Berezovski về buôn ô tô.
Vào thời thành lập XIBNEF, Balcar là một công ty buôn bán dầu lửa lớn nhất
trong nước. Nó có hợp đồng 5 năm cung cấp cho cơ sở dầu khí Mỹ khổng  lồ MOBIL 25 triệu tấn dầu thô ( Tổng giá 3 tỷ
USD).

 

Dĩ nhiên, Iansev không muốn nhường một hợp đồng
có lợi như thế cho một công ty vừa mới thành lập dưới tên gọi XIBNEF.  Trong cuộc đấu tranh nhằm bảo vệ quan điểm của
minh, Iansev có tính đến một số nhà đỡ đầu hùng mạnh : Samil – huấn luyện viên
quần vợt nổi tiếng của Tổng thống Elsin, Iliusenko – quyền Tổng công tố Nga có
vợ đang làm tư vấn cho Iliusenko và người phó của Iansev là con rể của
Iliusenko. Theo sự trớ trêu của số phận, chính Iliusenko được giao trách nhiệm
điều tra vụ giết hại nhà báo Listiev. Ngay sau vụ giết người, Iliusenko đã giúp
Berezovski bằng cách cấm không được lục soát văn phòng của LOGOVAZ. Nhưng đến
mùa thu năm 1995 Berezovski đã không còn cần đến sự giúp đỡ của  Iliusenko nữa .

 

Đến cuối tháng mười, một tháng sau khi thành lập  XIBNEF, Iansev bị bắt với tội danh ăn hối lộ
và chi phí bừa bãi  và bị tống giam.
Ilíuenko bị sa thải khỏi chứuc vụ quyền tổng công tố và sau mấy tháng bị bắt vì
tội ăn hối lộ. Đa số các hợp đồng lớn của Balcar về bán dầu khai thác bị huỷ bỏ,
các nhân viên MOBIL trở về nước. 

 

Giờ đây Berezovski và Abramovich đã có thể nhận
về mình quyền lãnh đạo XIBNEF mà không có sự kháng cự đặc biệt nào. Chỉ còn lại
vấn đề kỹ thuật – làm sao nhận được các cổ phiếu của cơ sở dầu khí khổng lồ mới.
Họ nhanh chóng tìm ra biện pháp  : tư
nhân hoá nguỵ tạo trơ trẽn dưới dạng đấu thầu chứng khoán.

 


 

Kỳ sau : Nhưng cuộc đấu thầu chứng khoán mờ ám.  

Trần Mai Tùng