Việc tư nhân hoá ở Nga trải qua 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 – Lãi suất được tư nhân hoá. Giai đoạn 2 – sở hữu được tư nhân hoá. Giai đoạn 3 – các món nợ được tư nhân hoá.

Nói khác đi để kiểm soát xí nghiệp, không cần
thiết phải mua nó. Nó có thể vẫn nằm trong tay nhà nước, chỉ cần đưa những người
cần thiết vào ban lãnh đạo và sau đó hướng những khoản tiền thu được của công
ty theo các kênh cần thiết  qua các trung
gian của mình, tưc slà tư nhân hoá lợi nhuận, không đánh mất thời gian, cả tiền
bạc cho việc tư nhân hoá bản thân xí nghiệp.

Berezovski giải thích rất chính xác bản chất
đang diễn ra ở nước Nga: ” khi đã xuất hiện tư bản tương đối đủ thì những
người làm chủ tư bản tất nhiên sẽ nghĩ: Sử dụng tư bản này thế nào đây?  Một loại mua sở hữu ở ngoại quốc, một loại đi
chơi bạc ở Monte-Carlo, còn một loại nữa dùng tiền để mua những xí nghiệp đổ
nát.”.

Dù Berezovski có đưa giai đoạn tư nhân hoá sở hữu
để mua cổ phiếu  của AVTOVAZ và ORT nhưng
ông ta vẫn chú trọng cơ bản vào việc tư nhân hoá lợi nhuận. Ông ta biết, kiểm
soát nguồn tiền tệ của Công ty vẫn quan trọng hơn nhiều so với việc có được cổ
phiếu của nó. Hoạt động trong sự cấu kết với lãnh đạo xí nghiệp, ông ta thành
lập các trung gian chuyên làm các giao dịch tài chính, bán hàng và marketing
trong các điều kiện bất lợi nhất cho xí nghiệp. Giữ các lãnh đạo xí nghiệp dưới
sự kiểm soát, Berezovski tiến hành việc tư nhân hoá thực tế, không mất tiền mua
cổ phiếu. Ví dụ nổi bật nhất là việc chiếm đoạt quyền lực ở AEROFLOT.

Hãng hàng không Nga đang ở vào giai đoạn giao thời
giữa tư nhân hoá lợi nhuận và sở hữu. Cơ sở này là một trong những viên ngọc châu
của nền kinh tế Nga. Nó có các sở hữu ưu việt nhất độc quyền giao thông đường
không của Liên Xô cũ. Thực tế, nó đứng ngoài sự cạnh tranh trên thị trường Nga
về vận chuyển hàng không quốc tế. Tổng giám đốc là một cựu binh của nghành,
Tikhônôv, quyết tâm thực hiện hiện đại hoá hàng không và làm mới các loại máy
bay.Ông đã ký hợp đồng với Boeing, Aibus để mua máy bay mới. AEROFLOT -hãng
hàng không lớn nhất nước Nga. Sự chú ý của Berezovski đối với nó là một lẽ tự
nhiên vì lợi nhuận khổng lồ. Ông ta bắt đầu lân la tới đây  vào năm 1995 đề nghị Tikhônôv đặt tất cả quyết
toán AEROFLOT Nga vào AVTOVAZ nơi mà Berezovski sở hữu và cổ phần khá lớn.
Tikhônov miễn cưỡng đồng ý. Nhưng Berezovski lại muốn có sự kiểm soát trọn vẹn
tài chính của Hãng. Hãng hàng không Nga đã bị tư nhân hoá một phần – 51% cổ phiếu
vẫn là sở hữu của nhà nước, còn 49% giành cho lãnh đạo và cán bộ. Nhưng
Berezovski không cần các cổ phiếu, ông ta cần sự kiểm soát sự lãnh đạo công ty.

Mùa thu năm 1995, ông ta đề đạt với một số quan
chức nhà nước cao cấp yêu cầu thay đổi cấp lãnh đạo của hãng hàng không
AEROFLOT. Đến cuối tháng 10 Tikhônov bị hạ bể khỏi chức vụ. Sapolnhikov, nguyên
soái không quân, cựu bổ trưởng quốc phòng trở thành tổng giám đốc mới. Sapolnhikov đóng vai trò then chốt  trong việc cứu Elsin thời binh biến năm 1991:
Vốn là tổng tư lệnh các lực lượng không quân, ông từ chối ném bom nhà trắng,
nơi tập trung những người theo Elsin và ra lệnh cho các đơn vị lính dù của binh
chủng không quân không can thiệp vào các đụng độ chính trị. Khác với Tikhônôv,
Saposnikov không nắm được các vấn đề quản lý. Tất cả các vị trí quan trọng
trong Hãng nhanh chóng bị những người làm việc tại LOGOVAZ chiếm mất. Nikolai
Gluskov, một trong sáng lập viên của LOGOVAZ trở thành phó thứ nhất của Tổng
giám đốc ( Thực tế là đứng đầu hãng hàng không) Các nhân viên khác của LOGOVAZ
chiếm các vị trí chủ chốt tại các phòng tài chính và kinh doanh, phòng bán
hàng. Những người này, cũng như Saposnikov, không hiểu gì trong công việc của
hàng không, nhưng họ ” biết đếm tiền và lợi nhuận – Theo diễn đạt của
Berezovski”.

Trần Mai Tùng