Việc Berezovski đã nhận được quyền lực của truyền hình vào năm 1994 cho thấy khả năng của ông ta nhìn xa hơn những người khác. Nhưng có một người đã hiểu tầm quan trọng của truyền hình trước cả ông ta là Vlađimia Gusinski.

Là nhà doanh nghiệp nổi tiếng, Gusinski thành lập “Most-bank” – một ngân hàng thuộc loại lớn nhất Matxcova và NTV- kênh truyền hình độc lập đầu tiên ở Nga. Quá khứ của Gusinski bao phủ bằng một bức màn bí ẩn. Lý lịch chính thức của ông ghi rằng sinh năm 1952, trong một gia đình Do Thái ở Matxcova. Người đỡ đầu của Gusinski là Thị trưởng Matxcova Iuri Luzkov, một lãnh đạo chính trị cứng rắn.Nhận được sự ủng hộ của Luzkov điều đó đáng giá nghìn vàng. Trong một đất nước bị sụp đổ, Matxcova là ốc đảo phồn thịnh và thành công. Trong chiến lược của Luzkov không có cuộc đấu tranh chống tội phạm có tổ chức và ông đặt nhiệm vụ vây bủa nó bằng thuế. Sự nâng đỡ của Luzkov cho phép Gusinski biến nhóm “Most” thành một trong những tổ hợp lớn nhất trong nước.

 

Berezovski nhìn thấy đây là đối thủ chính của mình. Khởi đầu sự thù địch vào mùa đông năm 1993-1994 với vài giả thuyết : nào là khao khát chiếm đoạt hãng hàng không Aeroflot, nào là cạnh tranh trong kinh doanh Ôtô với một bên là LOGOVAZ một bên là các doanh nghiệp có liên quan tới chính quyền thành phố Matxcova. Cũng có cả ý kiến cho rằng sự đụng độ giữa họ là truyền hình.

Cuối mùa hè năm 1994, trở về sau thời gian chữa bệnh ở Thuỵ Sĩ, Berezovski đã gặp tướng Kozakov trong điện Kpemlin để thảo luận về vấn đề an ninh. Nhà cự phú cố thuyết phục ông tổ chức ám sát Gusinski : �?Chúng ta có làm gì đi nữa, làm việc bao nhiêu đi nữa, trong khi tồn tại những người này thì mọi nỗ lực của chúng ta là vô ích’. Kozakov nói rằng Berezovski cho vụ nổ xe trong đó ông ta xuýt chết là chứng cứ đối với bản chất khát máu của Gusinski. Đáp lại lời buộc tội này trong báo giới, Gusinski nói với một tờ báo ở Matxcova : �?Chính tôi và đội bảo vệ của �?Most’ đã di tản Berezovski và gia đình của ông ta ra khỏi Matxcova trong đêm sau vụ mưu sát’. Berezovski vẫn giữ ý kiến của mình – Cần thủ tiêu Gusinski.

Con người này chưa phục vụ trong quân đội, chưa bao giờ chơi thể thao  và bị chịu ảnh hưởng của vụ nổ cạnh LOGOVAZ năm 1994, ông ta trông thấy tài xế không đầu, vệ sĩ bị nát bét và tự mình thì may mắn mới thoát chết. Đó là một cú xốc lớn. Theo lời của Kozakov, Berezovski hiểu được những yêu cầu của mình không được đáp ứng, bèn quyết định hành động thông qua con gái của Elsin là Tachiana Điachenko. Ông thuyết phục cô rằng Gusinski là trùm maphia khát máu và là kẻ thù đáng nguyền rủa của chính phủ. Đến cuối mùa thu năm 1994, ông bắt đầu nhận thấy những nỗ lực cầu khẩn của Berezovski với con gái Elsin đã mang lại thành quả. Tổng thống đã chống lại Gusinski.

Có lần trong bữa ăn, Tổng thống cao giọng : �?Tại sao các vị không xoay xở nổi với một Gusnski nào đó ? Hắn đang làm trò gì? Tại sao lại ngang nhiên như thế? Đã bao lần Tanhia và Naiđa ( Vợ) đang đi thì bị chặn đường vì tay Gusinski này. NTV của hắn đã phởn chí, trâng tráo. Tôi lệnh cho hai anh : Hãy xử trí với hắn’. Chuỗi lời này chỉ ra rằng Berezovski đã tìm đuợc con đường chính xác đến lỗ tai Elsin.

Và một chiến dịch để dằn mặt Gusinski đã được diễn ra. Matxcova bị xốc vì chuyện xảy ra. Mấy hôm sau, báo Độc lập của Berezovski đăng giả thuyết của mình về các sự kiện. Trong bài báo không có một lời về việc ai là người đứng đằng sau các sự kiện đó. Dẫn theo những nguồn tin cao cấp của điện Kremlin, Elsin đã ra lệnh tấn công sau khi đã đọc cặp tài liệu về những thói hợm hĩnh về chính trị của Gusinski. Theo thông tin này, Gusinski và người đỡ đầu của ông là Luzkov cố dùng mưu mô để đạt được sự cất nhắc cho đồng minh của mình là tướng Boris Grômov vào chức Bộ trưởng quốc phòng.

Tập đoàn Gusinski-Luzkov bị đè bẹp chỉ sau mấy ngày. Tướng Gromov bị bãi chức thứ trưởng quốc phòng. Gusinski chuyển vợ con ra nước ngoài. Còn chính bản thân thì ít lâu sau cũng bỏ chạy khỏi Nga.

 

Tháng 1 năm 1995, xuất hiện tin đồn về trát bắt Gusinski. Vẫn tờ báo Độc Lập của Berezovski giới thiệu tình huống trên  trong những màu sắc xám xịt nhất. Đáp lại chiêu này, Gusinski trả lời phỏng vấn tạp chí “EUROMONAY”  và khẳng định : Vụ tấn công vào �?Most’ là một phần chiến dịch chống lại thị trưởng Matxcova Luzkov, làm mất uy tín của ông.

Đối thủ chủ yếu của Gusinski tất nhiên là Berezovski . Tay cự phú ôtô này đã đẩy được đối thủ ra khỏi đất nước. Luzkov lùi vào bóng tối và làm yếu đi các mối quan hệ của Gusinski.

Vào lễ phục sinh của đạo chính thống đầu tháng 01 năm 1995, Luzkov và thủ tướng Chernomođin đã biểu dương tình hữu nghị khi đặt nền móng xây dựng đền cứu thế .Mấy tháng sau Luzkov thành lập ngân hàng  “ Bank-Matxcova”  và chuyển phần lớn tài khoản dân dụng từ “Most” của Gusinski vào ngân hàng mới. Người thì đi khỏi Nga nhưng tiền thì được tẩu tán một cách hợp pháp và khôn ngoan. Không có ô dù chính trị bảo lãnh thì chẳng có bất cứ doanh nghiệp nào tồn tại trên đất nước này.


Kỳ sau : Tư nhân hoá lợi nhuận của hãng hàng không Aeroflot.

Trần Mai Tùng