Con đường từ bến tàu điện vào đến làng bị tuyết phủ trắng xóa. Ở ngoài này gió rít từng cơn khiến những đám tuyết vướng trên ngọn cây rơi xuống rào rào. Xuân thoăn thoắt sải những bước chân dài đi phía trước, còn tôi hấp tấp đi như chạy ở phía sau, khó lắm mới theo kịp, lưng ướt đẫm mồ hôi. Thỉnh thoảng, cô bé phải dừng lại chờ tôi.

– Ngày nào cháu cũng phải đi một quãng đường xa như thế đến chỗ làm sao? – tôi vừa thở hổn hển vừa hỏi.

– Cũng quen đi chú ạ. Chú đã ở đây rồi ạ?

– Chú học ở đây. Khi đó cháu chưa có mặt trên thế gian này.

– Vừa nãy chú nói là quen cả bố mẹ cháu, nhưng sao trong các tập album của gia đình cháu không thấy có chú? Chú có đến dự đám cưới của bố mẹ cháu không?

– Rất tiếc là không. Chú cũng đang rất lo là bố cháu không biết còn nhớ chú hay không đây.

– Lúc ở chỗ làm, cháu gọi điện thoại cho bố, nói tên chú, nhưng quả là bố cháu không nhớ ra. Nhưng không sao, chú cứ yên tâm, cứ là người đồng hương Việt Nam là tốt rồi. Bố cháu cũng đỡ buồn, chứ suốt ngày cứ chúi mũi vào viết lách cũng chán lắm, đấy là cháu nghĩ như thế.

– Bố cháu viết gì thế?

– Cháu cũng không rõ. Bố không cho ai đọc cả và giữ rất cẩn thận từng tờ bản thảo. Kia rồi, nhà cháu kia.

Trước mặt tôi là một dãy nhà một tầng bị tuyết bao phủ trên nóc nên trông có vẻ thấp như những chiếc nấm con. Mùa hè ở đây chắc là rất đẹp, nhưng mùa đông trông đìu hiu cô quạnh. Đến lúc này, tôi mới hiểu rằng mình đang đứng trước cửa một kho báu quí, kho báu của những số phận con người rất không bình thường trong một xã hội mà đại đa số chỉ cam chịu và thỏa mãn với những việc làm bình thường.

– Anh còn nhớ em không? – Tôi lên tiếng trước như muốn thay cho một lời chào.

– Lúc cháu nó gọi điện nói thì tôi không nhớ ra, nhưng bây giờ nhìn thấy anh, tôi nhận ra ngay. Anh thuộc loại người trẻ lâu, ít thay đổi theo năm tháng.

– Anh cũng vậy, chỉ có bộ râu quai nón trông chưa quen thôi.

– Thôi, vào đi chứ, sao cứ đứng ở ngưỡng cửa mãi thế? Xuân, con vào bếp chuẩn bị món gì đãi khách nhé, cá bố để trong xô dưới tầng hầm, con tẩm bột rán lên uống rượu – rồi anh vừa chỉ chiếc ghế bành ở giữa phòng vừa nói – Câu cá trên sông đóng băng thú lắm, anh còn ở đây bao lâu, nếu có thời gian ra sông câu một bữa cho biết mùi?

– Hai hôm nữa thôi, xong Hội chợ là về. Anh có cô con gái xinh quá, vẻ đẹp khiến ai cũng phải ghen tỵ.

– Nó vừa phải đi học vừa phải đi làm nên khá vất vả – anh nói và im lặng một lát – Cháu nó học trường múa ba-lê mang tên Maia Paliseiskaia.

– Lại theo con đường nghệ thuật như mẹ cháu – Tôi nói và hình như trong câu nói của tôi có ẩn chứa một điều gì đó ngụ ý xa xôi khiến không khí trở nên chùng hẳn xuống. Tôi biết mình lỡ lời, nên vội nói lảng đi – Lâu lắm mới lại được nhìn thấy tuyết rơi, cứ như đang ngủ mơ vậy.

– Anh cứ ngồi đây một lát nhé, tôi xuống bếp xem con bé nó làm gì để đãi khách quí phương xa – anh Trọng tránh câu hỏi của tôi và đi xuống bếp.

Tôi ngồi lại một mình và đưa mắt quan sát căn phòng. Đồ đạc trong phòng giản dị nhưng sạch sẽ và ngăn nắp. Điều đập ngay vào mắt là trên các bức tường treo rất nhiều tranh sơn dầu, mà tất cả đều về Biển.

“Giấc mơ biển vẫn không buông tha con người này”, tôi thầm nghĩ. Tôi đứng dậy và tiến tới xem kỹ từng bức tranh, chú ý những dòng chữ đề tựa ở góc: Crưm – Hoàng hôn, Ianta – Mưa trên vịnh, Hoài niệm Nha Trang, Ra khơi – bốn bức tranh treo liền nhau trên bức tường đối diện lò sưởi, có lẽ, gây được ấn tượng hơn cả: Bốn mùa của Biển.

– Tại sao anh lại nhớ đến tôi nhỉ? – từ dưới bếp đi lên, anh Trọng tay bưng lọ dưa chuột muối, hỏi. – Nếu tôi không nhầm thì chúng ta chưa có dịp nào ngồi nói chuyện lâu với nhau?

– Khi tôi rời khỏi thành phố này thì anh đang công tác dưới Crưm, anh có nhớ không?

– Nhớ chứ. Chính anh là người làm dòng sông của cuộc đời tôi đổi dòng.

– Tôi á? Tại sao lại là tôi?

– Đấy là tôi đùa thôi. Số phận con người ta chẳng khác nào những cú va đập của hòn bi-a, không lường trước được. Anh chỉ là một cú huých đầu tiên thôi.

Xuân mặt đỏ hồng vì đứng gần bếp, nhanh nhẹn bưng lên đĩa cá rán và ổ bánh mỳ đã thái lát xếp đều tăm tắp trong chiếc giỏ con. Chỉ mấy phút sau, bàn ăn đã được bày biện tươm tất.

-Đây là rượu nho của nhà trồng lấy, anh nếm thử nhé –
anh Trọng lễ mễ khiêng hũ rượu bằng gỗ từ dưới hầm nhà lên.

Hai chúng tôi cụng chén vì dịp hội ngộ bất ngờ này.

– Anh có hay về nước không? – tôi hỏi, làm ra vẻ như không biết gì.

– Từ hồi ấy đến giờ tôi vẫn gửi tiền chu cấp cho bọn trẻ ăn học. Tất nhiên, cũng không được nhiều nhặn gì. Trước sau mình cũng sẽ trở về cố hương thôi, nhưng bây giờ chưa phải lúc.

Một thoáng im lặng trôi qua. Có lẽ, qua ánh mắt của tôi, anh đoán ra được những ý nghĩ trong đầu mà tôi không tiện nói ra. Sau mấy cốc rượu vang, anh chủ động vào đề trước:

– Chắc anh đến đây cũng có ý muốn biết xem cuộc sống của tôi nó ra làm sao phải không? Tôi hạnh phúc hay bất hạnh, thành đạt hay thất bại trong cuộc đời này? Nói tóm lại, anh muốn biết sự thật về con người tôi, về cuộc sống của tôi ở bên này, có đúng thế không? Nhìn mắt anh là tôi biết, dù anh có thể nói lời phủ nhận. Hơn nữa, anh lại theo cái nghiệp báo chí, văn chương.

 Biết đâu tôi lại chẳng trở thành một nhân vật nào đó trong tác phẩm của anh? Nhưng anh biết đấy, làm gì có ranh giới rạch ròi giữa sự thật và giả dối. Trong một thời điểm nào đó, anh có cảm giác rằng mình đã nắm bắt được sự thật trong lòng bàn tay, nhưng rồi nó lại trôi tuột đi qua các kẽ ngón tay. – Dừng lại một lát để châm điếu thuốc, rít một hơi thật dài, nhả khói thành những vòng tròn nho nhỏ lên không trung, anh nói tiếp – Bạn bè trong nước thăng quan tiến chức ông này ông kia, còn tôi thì chui vào cái xó heo hút này, không có danh vọng để làm chỗ dựa tinh thần, không có tài sản để ra oai làm phách với thiên hạ.

– Anh đã từng có tất cả những cái đó.

– Nhưng cái làm tôi quyết định không quay trở lại Việt Nam – anh dừng lại một lát như để tìm kiếm ý và từ diễn đạt – nói thế nào để anh hiểu nhỉ? Bởi vì tôi đã chán ngấy cái cuộc sống trong sự giả dối mà hàng ngày tôi phải đối mặt, từ cơ quan cho đến gia đình. Hàng chục năm trời, tôi không được sống thật với chính bản thân mình, lúc nào cũng như đang phải diễn một vai kịch nào đó: Khi thì là một anh chồng thành đạt, hạnh phúc bên người vợ hiền thục, lúc lại là một cấp dưới ngoan ngoãn luôn luôn phục tùng cấp trên… Trong con người tôi, cái khát vọng được sống trong sự thật cứ lớn dần lên, mỗi ngày một tí và vào thời điểm tôi gặp Tachiana tại đây, trong nhà tù… Chính từ cái khoảnh khắc đứng trước mặt cô, nhìn thấy đôi bàn tay cô bị còng, cuộc sống của tôi đột ngột đảo lộn, tôi cảm thấy mình không thể sống như trước được nữa và thế là tôi đã quyết định không mảy may dao động, đắn đo và cho đến bây giờ tôi không hối hận gì vì quyết định này cả.

Con người ta vẫn thường hay lầm lẫn giữa tình yêu và những tình cảm na ná tình yêu. Tôi không bào chữa cho quá khứ của mình. Lan Hương là một người vợ tốt, không có gì đáng phải phàn nàn. Chu đáo, quán xuyến việc gia đình. Mặc dù tôi biết khi lấy tôi cô ấy không còn trinh trắng nữa. Điều này chỉ được hiểu ngầm giữa hai vợ chồng và cũng không ai nói thành lời. Tôi biết ở nhà người ta lên án và chửi tôi không ra cái gì, thậm chí còn bị xem là tội phạm bỏ trốn. Mọi đổ bể, làm ăn thua lỗ sau này trong Tổng công ty, người ta cứ đổ hết lên đầu tôi.

Thật hợp lý quá còn gì? Có tội mới chạy chứ.  Song, sẽ có một ngày tôi quay trở về và vạch mặt thật của họ, của những con người sống trong sự dối trá đó, mà tôi vừa là nạn nhân vừa là kẻ đồng lõa. Họ đã biến một con người như tôi, mang trong mình bao dự định và hoài bão tốt đẹp cho đất nước, trở thành một kẻ sống lưu vong chỉ vì tôi muốn sống trong sự thật và nói lên sự thật, chỉ vì tôi đã bước qua lằn ranh giới, đã phá vỡ luật chơi của họ và bị loại ra. Những năm tháng sống ở nước ngoài cho phép tôi có thời gian và khoảng cách để nhìn lại chính bản thân mình, nhìn lại con đường mình đã chọn và cái đích để đi tới cho cả phần đời còn lại. Nào rót tiếp đi chứ, sao anh cứ ngồi không thế?

“Ông này lại biện hộ cho hành động bỏ vợ của mình để chạy theo người trẻ hơn, đẹp hơn rồi. Không hiểu ông ấy đã biết Tachiana là con của vợ mình chưa nhỉ?” tôi nhủ thầm trong bụng.

Từ phòng bên cạnh, vọng sang tiếng đàn dương cầm của Xuân. Chỉ bằng mấy hợp âm thánh thót đó thôi, cả ngôi nhà trở nên sống động hẳn lên. Cái lạnh lẽo của mùa đông bên ngoài cửa sổ bỗng tan biến đâu mất. Dường như, ngọn lửa đang nhảy nhót trong lò sưởi cũng lung linh như trong một vũ điệu Digan vậy.

– Anh ngồi đây nhé, tôi ra ngoài lấy thêm ít củi – anh nói và đi ra phía cửa. Anh khoác lên người chiếc áo lông màu bộ đội đã cũ bạc. Cánh cửa gỗ khép lại song cũng còn kịp để lọt vào một luồng khí lạnh đượm mùi ẩm thấp của khu vườn mùa đông phủ đầy tuyết. Chiếc móc sắt trên cửa lúc la lúc lắc, lách cách gõ vào nắm đấm cửa bằng sắt như một giai điệu đồng quê nơi thôn dã tĩnh mịch. Tới lúc này tôi mới để ý tới một chú mèo tam thể đang đứng trên hai chân sau, cào cào móng vuốt lên cánh cửa. Không rõ chú ta đã nằm sẵn ở đó từ trước hay là mới từ ngoài lọt vào.  

– Dù sao anh cũng đã đến đây rồi, tối nay ngủ lại thôi, thú thật là tôi cũng chẳng có khách mấy đâu – quẳng những thanh củi được cắt thành khúc ngắn xuống cạnh bức tường của lò sưởi, anh Trọng phủi đám mùn cưa bám trên áo, nói.

Căn phòng nóng sực lên và thơm phức mùi gỗ thông. Anh hỏi thăm tôi về tình hình trong nước. Anh chẳng giấu diếm sự bất đồng của mình với một số tệ nạn xã hội và anh khăng khăng cho rằng các hệ thống tư tưởng lớn đã hết thời.

– Lịch sử của Việt Nam một trăm năm đổ lại đây cũng cần phải xem xét lại, đánh giá chưa được công bằng cho nhiều sự kiện và nhân vật lịch sử.

– Thì cũng như anh vừa nói đấy thôi, làm gì có ranh giới rạch ròi giữa sự thật và giả dối, nhất là trong chính trị.

Anh Trọng nói rất nhiều, chuyển hết từ đề tài này sang đề tài khác, anh cũng để lộ cho tôi biết là đang soạn thảo một bức thư ngỏ tâm huyết gửi lên chính phủ về chiến lược phát triển biển của Việt Nam cho một trăm năm tới. Khi nghe anh nói đến đây, tôi bỗng nhớ có một lần anh bạn tôi làm ở bên cục lưu trữ quốc gia phàn nàn rằng:
hàng năm, cục phải tiếp nhận và thanh lý hàng đống tài liệu từ khắp các miền trong nước và cả ở nước ngoài gửi về.

Tác giả của các công trình đó đã “hiến kế bày mưu”cho chính phủ bằng cách nào đó nhanh nhất, ngắn nhất đưa Việt Nam trở thành một nước tiên tiến trên thế giới. Một mưu sĩ gia đã đưa ra một kế sách như sau: Yêu cầu chính phủ Nga cho mượn tên lửa vượt đại dương để bắn thẳng vào Bắc Cực ở một góc nhất định khiến cho trục trái đất lệch đi khoảng mười độ, nhờ đó Việt Nam trở thành nước ôn đới.

Theo như mưu sĩ này, chỉ có các nước ôn đới mới có thể phát triển nhanh về mọi mặt. Cái nóng của các nước nhiệt đới làm cho “chó còn phải há mồm ra mà thở” thì con người làm sao mà nghĩ ra được cái gì hay ho cơ chứ? Con số hàng trăm hàng ngàn hồ sơ phát minh sáng kiến ấy cho thấy một tinh thần yêu nước nồng nàn, nhưng đồng thời cũng là một dấu hiệu đáng lo ngại về sức khỏe tâm thần không ổn của họ.

Chính kiến của người sống ở trong nước và ở nước ngoài rất khác nhau. Bởi vì, tư duy của con người ta được chỉ đạo và xử lý tự động bởi những niềm tin và giả định đã ăn sâu vào tiềm thức. Hơn nữa, qui trình này lại nằm trong vòng xoáy tự gia cường. Con người thông qua cách tư duy của mình thường chỉ chọn lọc những thông tin phù hợp với cách nghĩ của mình. Do môi trường sống khác nhau dẫn đến chính kiến thường khác nhau. Và, những cuộc cãi vã đó cuối cùng chỉ đi đến kết cục, ai cũng nghĩ là mình đúng còn người khác thì sai, gàn dở và thiển cận.

 Hơn nữa, tôi lại đang ở địa vị một người khách, tốt hơn hết nên làm một thính giả im lặng chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng lại gật đầu ra vẻ đồng tình và nếu hứng lên còn thốt ra những câu đại loại như “Đúng, thật là một ý tưởng độc đáo” hoặc “Anh mà không nói lên thì thật lãng phí cho đất nước”.

Nhưng nếu cứ miên man về các đề tài chính trị như thế này thì mục đích chuyến viếng thăm anh Trọng sẽ không thực hiện được. Nhân một lúc im lặng để đưa thức ăn và rượu vào miệng. Tôi lái câu chuyện theo hướng mình cần.

– Tachiana phải ngồi tù từ thời Cách mạng Cam hả anh?

– Cô ấy là nạn nhân của Cách mạng thì đúng hơn. Người ta mượn tay cách mạng để thanh trừng đối thủ, nói tóm lại để làm tiền, làm tiền bằng con đường ngắn nhất, nhanh nhất. Nhiều năm tiếp sau, mảnh đất này đã phải chứng kiến một cuộc tranh giành xâu xé tài sản quốc gia, nhà máy, đất đai, các nguồn vốn đầu tư nước ngoài giữa các tập đoàn tài phiệt lớn. Bản chất của chính trị là chia trác, ở đâu cũng vậy thôi. Người ta sử dụng tiếng đàn của cô ấy vào mục đích chính trị. Còn chính bản thân cô bị đồng nghiệp ghen tỵ, lập mưu đẩy vào tù.

– Lại còn thế nữa sao? Ngay giữa lòng châu Âu văn minh.

Anh Trọng phẩy tay một cái đầy vẻ bất bình và cũng bất lực,
nhưng không nói gì. Cả hai chúng tôi đều im lặng một lúc lâu. Từ trong lò sưởi phát ra những tiếng nổ lép bép của củi khô bị nứt, tiếng xèo xèo của dầu gỗ cháy. Anh Trọng ngồi trầm ngâm, mắt nhìn không chớp vào ngọn lửa, đầu hơi ngả ra phía sau, bàn tay trái xoay xoay cốc rượu, cánh tay phải gác trên thành ghế để buông thõng xuống. Ở trong tư thế này, anh trông già sọm hẳn đi. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt khiến các nếp nhăn trên trán hằn sâu hẳn xuống. Ngọn lửa nhỏ chập chờn in trong tròng mắt của anh trông như một cuốn sách đang tự động lật giở những trang ghi dày đặc của mình. Quá khứ ào ạt trở về, đột ngột như sự xuất hiện của người khách đang ngồi bên cạnh anh vậy.

Vũ Tuấn Hoàng

»Liên quan
Bị vứt vào cõi đời (kỳ 22)

Thứ Bảy, 18 Tháng Tư 2009

Bị vứt vào cõi đời ( kỳ 21)

Thứ Sáu, 10 Tháng Tư 2009

Bị vứt vào cõi đời ( kỳ 20 )

Thứ Năm, 26 Tháng Ba 2009

Bị vứt vào cõi đời ( kỳ 19 )

Thứ Hai, 16 Tháng Ba 2009

Bị vứt vào cõi đời ( kỳ 17)

Thứ Hai, 23 Tháng Hai 2009