Báo Độc lập (Nga) ngày 12-2 có bài viết với đầu đề “Nga rơi vào tình trạng cô lập về chiến lược”, phụ đề : Người châu Âu chớ nên mai táng Nga một lần nữa, sức mạnh tự thân của họ cũng bị suy yếu rồi. Tác giả bài báo là Giám đốc Trung tâm Nga-SNG thuộc Viện nghiên cứu quan hệ quốc tế Pháp.

Bài báo viết: trong cuộc khủng hoảng khí đốt vừa qua, điện Kremlin, chính phủ Nga và Gazprom không xét đến hậu quả của việc mình làm, đã gây ra sự thay đổi so sánh giữa sức mạnh thực tế với sức mạnh giả tưởng của nước Nga. Sự so sánh ấy quyết định tác dụng của kinh tế Nga và tính tin cậy chính trị của nước Nga đối với những người bạn của nước Nga.

Trong 8 năm qua, mức độ tin cậy của Nga đã tăng lên rõ rệt, ảnh hưởng của Nga cũng được phục hồi. Tháng 9 năm ngoái, Nga chiến thắng Gruzia; trong tình hình giá dầu vượt quá ngưỡng 100 USD/thùng, sức mạnh của Nga lên tới tột đỉnh. Cảm giác về sức mạnh đó đã làm chính quyền Nga coi thường các yếu tố họ bị cô lập về ngoại giao, đồng thời cũng đánh giá thấp ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính quốc tế đối với kinh tế Nga. Cho dù căn cứ của quan điểm lý luận là Nga “đi con đường phát triển đặc biệt” song kinh tế Nga chưa bao giờ hòa nhập với kinh tế thế giới và dựa vào ngoại thương như lúc đó. Nga cũng như các nước đang phát triển khác đã gặp tình thế là các nước đối tác thay đổi rõ ràng thái độ đối với họ, đánh giá quá cao tiềm lực của Nga.

Sự thay đổi tâm lý này xuất hiện từ hạ tuần tháng 10 năm ngoái. Khi ấy các nhà chính trị và kinh tế sừng sỏ thay nhau bình luận nói rằng ảo tưởng kinh tế đã biến mất, tồn tại cuộc khủng hoảng nghiêm trọng, đồng Rúp cũng mất giá. Trong ba tháng cuối năm, Nga đã thay đổi đáng kể cách phô diễn sức mạnh.

Trước đây ông Putin dùng 2 loại công cụ để phô diễn sức mạnh. Trước tiên là chính sách năng lượng, với cơ sở là quốc hữu hóa lần nữa các nguồn tài nguyên nhằm nhanh chóng tăng sức mạnh tài chính của nhà nước. Thứ hai là chấn chỉnh quân đội, rửa vết nhục gây ra bởi cuộc chiến ở Chechnya. Hai yếu tố đó hòa làm một đã gây ra cơn sốt cuồng nhiệt tìm kiếm thanh danh trong và ngoài nước.

Nhưng giá dầu sụt giảm đã làm Putin mất công cụ thứ nhất, khiến cho ngân sách Nga gặp khó khăn (ngân sách 2009 được lập ra trên cơ sở dự tính giá dầu 70 USD/thùng). Trong cuộc chiến với Gruzia, tuy  Nga dễ dàng giành phần thắng nhưng cũng bộc lộ những khiếm khuyết đáng kể (về quân đội).

Sau tháng 9 năm ngoài, Nga không còn tiếp tục tìm kiếm danh vọng, nhưng thái độ của họ trở nên tiêu cực do bị cô lập về chiến lược. Tình hình sau đó càng tồi tệ: cuộc khủng hoảng khí đốt đã bộc lộ trọng điểm bố trí chiến lược của chính phủ Nga: vì để phát triển buôn bán với EU mà bất đồng với Ukraine. Cuộc khủng hoảng này gây nhiều ảnh hưởng bất lợi, trong mắt người châu Âu thanh danh của nước Nga không còn nữa.

Người châu Âu nhìn thấy sự thay đổi nhanh chóng về chính trị của Nga, từ đó họ lập tức rút ra hai kết luận. Thứ nhất, châu Âu chớ nên hy vọng vào sự cải tổ tài sản ở nước Nga, sự cải tổ đó có thể gây ra bất ổn, dĩ nhiên nó cũng hàm chứa cơ hội đầu tư, hơn nữa cơ hội đầu tư ấy càng có sức thu hút, vì đồng Rup mất giá. Cải tổ tài sản có mối quan hệ trực tiếp với đấu tranh chính trị. Cuộc đấu tranh ấy đã thể hiện ở tầng nấc cao nhất: cách đây ít lâu Medvedev phê bình chính phủ quá nhạy cảm, sợ khủng hoảng gây ra ảnh hưởng xã hội. Từ đó có thể thấy đồng Rup mất giá sẽ có tác dụng tượng trưng quan trọng

Thứ hai, người châu Âu chớ nên một lần nữa chôn vùi nước Nga, vì bản thân châu Âu cũng đã bị suy yếu. Trong lĩnh vực tài chính, Moskva hãy còn chỗ xoay sở, còn tiềm lực phát triển và kinh nghiệm mới về chống khủng hoảng. Cho dù dự kiến tăng trưởng kinh tế Nga khá thấp, sau khi thay đổi dự kiến lại càng thấp (chưa đến 2%). Tình hình hiện nay cũng không giống như cuộc khủng hoảng năm 1998. Ngoài ra, nếu giá dầu lên thì tình hình sẽ nhanh chóng thay đổi.

Ánh Hồng
theo Báo Tin tức Tham khảo (Trung Quốc) 12-2-2009