Một bài viết đăng trên “Thời báo NewYork” (Mỹ) ra ngày 5/6 cho biết cuộc khủng hoảng kinh tế đã đẩy người lao động Việt Nam tại Cộng hoà Séc vào tình cảnh bấp bênh bởi người Séc chỉ muốn người Việt về nước.

Bài báo viết rằng vào năm 2007, khoảng 20.000 người lao động Việt Nam đã tới Séc, trở thành những lao động tay nghề thấp làm việc cho những nền kinh tế đang bùng nổ hồi đó ở Đông Âu. Nhưng khi các nền kinh tế trong vùng bắt đầu suy giảm vào đầu năm nay, hàng nghìn người lao động đó trở thành những người thất nghiệp và bị trục xuất. Các quan chức Cộng hoà Séc cho biết họ lo ngại xảy ra bất ổn xã hội do xuất khẩu sụt giảm và tỉ lệ thất nghiệp mà theo các nhà kinh tế dự báo có thể lên tới 8% vào cuối năm nay, dẫn tới việc nhiều người Séc phải kiếm việc làm với mức lương thấp, vốn trước đây chỉ dành cho lao động nước ngoài.

Chính phủ Séc hy vọng những người nhập cư thất nghiệp sẽ về nước do lo ngại những người này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng chống lại người thiểu số vốn đã căng thẳng. Tháng trước, một cặp vợ chồng người Rumani cùng con trai đã bị bỏng nặng do những tên cấp tiến hữu khuynh đặt bom cháy tại nhà của họ ở thị trấn Vitkov ở miền Đông Bắc Cộng hoà Séc. Một số người trong cộng đồng người Việt lo sợ họ có thể trở thành mục tiêu của những phần tử này.

Theo một chính sách bắt đầu áp dụng từ tháng 2/2009, bất kỳ người lao động nước ngoài nào bị thất nghiệp và muốn về nước đều được cấp miễn phí vé máy bay hoặc vé tàu hỏa một chiều và một khoản tiền phụ cấp. Trong hai tháng sau đó, khoảng 2.000 người Mông Cổ, Ucraina và Cadắcxtan đã nhận sự trợ giúp này. Nhưng nhiều người Việt Nam do gánh nặng nợ nần, thích ở lại để chờ thời cơ tốt hơn.  

Cựu Bộ trưởng Nội vụ Ivan Langer, người đề xuất chính sách trên, cho biết khoảng 12.000 lao động nước ngoài bị thất nghiệp dễ bị lôi kéo vào các hoạt động tội phạm có tổ chức hoặc bị thuê làm việc như nô lệ. Theo Trung tâm chống Ma túy Quốc gia, năm ngoái cảnh sát Séc đã phát hiện 79 nhà hàng trồng cần sa với quy mô lớn và 70 trong số đó do người Việt Nam điều hành. Bà Julie Lien Vrbkova, một chuyên gia về Việt Nam được thuê làm phiên dịch tại một vài nhà máy chế tạo ô tô tuyển công nhân Việt Nam, cho biết bà bị sốc vì điều kiện làm việc “như nô lệ” ví như làm việc 12 giờ/ngày, bị đánh đập nếu nghỉ tay.

Theo “Thời báo NewYork”, mặc dù tình hình gần đây căng thẳng, nhưng cộng đồng người Việt tại Cộng hòa Séc vẫn là một trong những cộng đồng thiểu số làm ăn thành công nhất ở Trung Âu. Nhiều người sở hữu các quán hàng ở góc phố, nói tiếng Séc và cho con đi học ở các trường học của Séc, tại đó, học sinh Việt thường đứng đầu lớp. Tại Cộng hòa Séc ước tính hiện có khoảng 70.000 người Việt Nam – cộng đồng người nước ngoài đông thứ hai sau cộng đồng người Ucraina.

Báo trích lời các quan chức Việt Nam tại Cộng hoà Séc cho biết họ lo ngại một tầng lớp mới những người lao động bị trục xuất có nguy cơ phá rối sự chung sống mà họ đã xây đắp trong nhiều thập kỷ. Cuộc khảo sát hồi tháng 4 do công ty thăm dò Stem có trụ sở tại Praha cho thấy 66% người Séc được hỏi ý kiến cho biết họ không muốn hàng xóm của mình là người Việt Nam. Nhưng theo Nguyễn Linh, 22 tuổi, người Séc gốc Việt thế hệ thứ hai, hiện đang vận động Chính phủ Séc cải thiện các chính sách hội nhập, người Việt Nam cần cù thích làm giàu một cách lặng lẽ trong khi người Séc lại không thích sự hiện diện của người Việt. Linh nói rằng bốn thập kỷ sau khi những người nhập cư châu Á đầu tiên đến Cộng hòa Séc, không có bộ mặt người châu Á nào xuất hiện trên vô tuyến, trong nền văn hóa quần chúng cũng như trong quốc hội.

Cựu Bộ trưởng Nội vụ Langer cho rằng không giống tại Pháp hay Đức, người Séc vẫn không quen với việc thấy người châu Á hay châu Phi trong các trường học. Jiri Kocourek, một nhà xã hội học chuyên nghiên cứu về Việt Nam, cho biết sự thiếu hiểu biết về văn hóa của người Séc đã làm cho mọi việc trở nên tồi tệ hơn. Thí dụ, ngữ pháp chính thức của Séc không cho phép dùng dấu trong bảng chữ cái của Việt Nam trong các văn bản chính thức như bằng lái xe, khiến các cơ quan chính quyền Séc nhầm lẫn lớn trong việc phân biệt người này với người kia trong một cộng đồng có hàng nghìn người cùng có họ Nguyễn.

Báo viết rằng Trần Quang Hưng, giám đốc quản lý Sapa – một khu chợ Việt Nam ở ngoại ô Praha – cho biết nhiều người nhập cư đến chợ để tìm kiếm việc làm một  cách vô vọng. Ông cho biết ông đã đề nghị Chính phủ Séc xây một ngôi trường cho người nhập cư để họ có thể học tiếng Séc và có cơ hội xin việc nhiều hơn nhưng đề nghị của ông đã bị bác bỏ.

Phamxuan
theo Thời báo NewYork,MK