Theo nhận định của tờ Le Monde, cuộc khủng hoảng ở Grudia đang thổi bùng lên vấn đề ảnh hưởng của Nga đối với nước láng giềng Ucraina, đặc biệt trong bối cảnh Tổng thống nước này Viktor Yushchenko nghi ngờ Thủ tướng Yulia Timoshenko đã ký với Mátxcơva một thoả ước nhằm hạ bệ ông ta. Đối với Chánh văn phòng phủ Tổng thống Viktor Baloha, không có từ ngữ nào ngoài từ “phản bội” khi nói về thái độ của Thủ tướng Yulia Timoshenko. Ông Viktor Baloha chỉ trích nữ Thủ tướng vì đã không lên án một cách mạnh mẽ hành động biểu dương sức mạnh của Nga trong cuộc chiến tại Grudia hồi tháng 8 vừa qua. Lời buộc tội không có cơ sở này không chỉ làm bộc lộ bầu không khí nguy hiểm đang bao trùm lên liên minh cầm quyền ở Kiev từ nhiều tháng nay mà còn thể hiện những cảm nhận khác nhau giữa Tổng thống Yushchenko và Thủ tướng Timoshenko. Theo một nhà ngoại giao phương Tây, “Mátxcơva không ủng hộ Viktor Yushchenko cũng như thái độ tích cực của ông này nhằm đưa Ucraina gia nhập NATO. Do đó, Cremli muốn loại bỏ ông này. Vậy thì tại sao Cremli lại không hướng sang Yulia Timoshenko?”.

Trên thực tế, cuộc khủng hoảng ở Grudia vừa qua đã làm gia tăng thái độ cảnh giác của Tổng thống Viktor Yushchenko đối với nước Nga. Sau khi cho rằng chính Mátxcơva đã nhúng tay vào vụ đầu độc suýt cướp đi mạng sống của mình hồi tháng 9/2004, hơn bao giờ hết, ông Yushchenko hiện coi Mátxcơva là “mối đe dọa” đối với Ucraina. Chính vì điều này mà ông Yushchenko cho rằng Nga đã dàn dựng lên cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay vốn đang có nguy cơ chia rẽ “liên minh Cam” cầm quyền.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn báo Le Monde mới đây, Tổng thống Ucraina tuyên bố rằng “Đối với những ai dàn dựng ra kịch bản nhằm phá vỡ những giá trị dân chủ của chúng tôi, hiển nhiên đó không chỉ là hành động của các chính trị gia Ucraina”. Thái độ tức giận của Tổng thống Yushchenko càng tăng thêm khi Thủ tướng Timoshenko bất ngờ đệ trình các dự luật nhằm giảm bớt một số quyền hạn của Tổng thống theo hướng có lợi cho Quốc hội và Chính phủ. Các đạo luật này sau đó đã được thông qua ngày 2/9 vừa qua với sự hậu thuẫn của các nghị sĩ thuộc đảng “Các khu vực” thân Nga.

Theo chuyên gia Mykhailo Mishchenko thuộc Trung tâm nghiên cứu chính trị Razumkov, “Nga không có khả năng lập ra hay lật đổ chính quyền ở Kiev song vẫn có thể gây ảnh hưởng”. Về phần mình, ông Viktor Baloha cho rằng Mátxcơva có thể đã thành lập một quỹ trị giá 1 tỷ đôla để ủng hộ ứng cử viên Yulia Timoshenko trong cuộc bầu cử tổng thống, dự kiến diễn ra vào cuối năm 2009 hoặc đầu năm 2010. Chính vì vậy, bà Timoshenko có thể chỉ là một nhân vật nằm trong tầm ảnh hưởng của Nga.

Đáp lại lời buộc tội nói trên, Hryhoriy Nemyria, người phụ trách vấn đề hội nhập châu Âu bên cạnh Thủ tướng Timoshenko, cho rằng những lời lẽ tấn công nhằm vào bà Timoshenko là vô trách nhiệm. Trong khi đó, chuyên gia Mykhailo Mishchenko lại cho rằng “với tư cách là một người thân phương Tây nên bà Timoshenko chỉ thể hiện quan điểm mềm dẻo và thực dụng đối với Nga”. Chuyên gia này đã đưa ra 3 lý do để củng cố lập luận này, đó là: sự cần thiết phải thương lượng với Nga về giá năng lượng trong bối cảnh tập đoàn Gazprom đe dọa sẽ tăng gấp đôi giá sản phẩm này; giành phiếu bầu tại các khu vực miền Đông Ucraina, nơi có đa số người nói tiếng Nga; và nếu có điều kiện sẽ đối thoại với đảng “Các khu vực” nhằm hình thành một liên minh mới.

Bên cạnh đó, những nghi ngờ về một thoả ước giữa Thủ tướng Timoshenko với Mátxcơva được củng cố thêm thông qua cuộc gặp giữa bà với Chủ tịch tập đoàn Gazprom của Nga Alexei Miller diễn ra tại Kiev hôm 22/7. Chuyến thăm này được quyết định ngay đêm trước trong cuộc điện đàm giữa Thủ tướng Timoshenko và Thủ tướng Nga Vladimir Putin, người từ nay đã chuyển sang coi nữ mưu sĩ trong cuộc “Cách mạng Cam” mùa Đông 2004-2005 là một nữ chính trị gia “được lòng dân và hiệu quả”.

Theo chuyên gia Mykhailo Mishchenko, tại một đất nước Ucraina vốn luôn bị chia rẽ sâu sắc giữa miền Đông thân Nga và miền Tây của người Ucraina, khối Yulia Timoshenko cũng đang chuyển sang thu hút cử tri tại các khu vực biên giới với nước Nga. Khối này hiện đang ngày càng giành được sự ủng hộ tại các khu vực này. Cho dù một điều chắc chắn là không phải cứ nói tiếng Nga có nghĩa là thân Nga song sẽ không vô ích khi hướng sang Mátxcơva. Trong cuộc khủng hoảng Grudia vừa qua, khác với Tổng thống Yushchenko, Thủ tướng Timoshenko đã tỏ ra thận trọng trong việc ủng hộ quan điểm của Liên minh châu Âu (EU) cũng như trong một số vấn đề khác, chẳng hạn như hoạt động của hạm đội Nga tại bán đảo Crưm hay khả năng Ucraina gia nhập NATO trong tương lai điều vốn đang gây chia rẽ đất nước.

Một nhà ngoại giao phương Tây nhận định, “nếu Mátxcơva chơi con bài Timoshenko, sự ủng hộ của các phương tiện thông tin đại chúng của Nga, vốn rất được chú ý tại miền Đông, có thể sẽ rất hữu ích đối với bà này”. Tuy nhiên, điều này chỉ có thể diễn ra với điều kiện là tiến hành từ từ chứ không đột ngột như cuộc cách mạng Cam trước đây. Cần nhớ là cách đây mấy năm, các chuyến viếng thăm lẫn nhau giữa ông Vladimir Putin trong thời gian còn làm Tổng thống Nga và ứng cử viên đảng “Các khu vực” Viktor Yanukovich đã không ngăn cản nổi thắng lợi của Viktor Yushchenko trong cuộc bầu cử tổng thống tại Ucraina.


theo Le Monde – Pháp

»Cùng chủ đề