Ai đang đẩy giá dầu tăng? bởi Nguyễn Quang

Gần đây, giá dầu Thế giới có dấu hiệu bật trở lại cùng với những con số phục hồi nhẹ của kinh tế Mỹ. Thời báo tài chính Trung Quốc có đưa một bài phân tích về nguyên nhân khiến giá dầu bật trở lại.

“Cung cầu”

Nói đến thị trường dầu mỏ không thể không nói đến cán câu cung cầu. Hiện tại, cán cân cung cầu đang gây ảnh hưởng đến thị trường dầu mỏ toàn cầu. Và nhân tố quyết định đến cán cân cung cầu chính là nước Mỹ.

Mỹ là nước có nhu cầu và lượng tiêu thụ năng lượng lớn nhất Thế giới. Hiện tại mỗi ngày nước này tiêu thụ đến hơn 20 triệu thùng, trong đó 2/3 là từ lượng nhập khẩu. Nước Mỹ với dân số là 297 triệu người – chiếm 4,7% dân số Thế giới nhưng Mỹ lại là nước tiêu thụ 25% dầu mỏ và 40% xăng của Thế giới. Mức tiêu thụ năng lượng của Mỹ đã vượt qua bất kỳ một quốc gia nào và cũng là một trong nguyên nhân khiến cho giá dầu thế giới tăng. Lịch sử đã chứng minh được rằng, kinh tế Mỹ suy yếu kéo theo giá dầu giảm xuống.

Hiện tại, những dấu hiệu cho kinh tế Mỹ bắt đầu ổn định, cũng là khi nhu cầu năng lượng tăng lên. Theo các số liệu mà bộ Tài chính Mỹ công bố hôm 12/5, hồi tháng 3  ngành dịch vụ cũng như thương mại của Mỹ đã tăng 5,5% so với hồi tháng 2 cũng là lần đầu tiên sau tháng 7/2008. Bên cạnh đó, tình hình việc làm của Mỹ cũng có những tín hiệu tốt lên.

Mặc dù kinh tế Mỹ đang có dấu hiệu phục hồi, nhưng lại không mạnh, sự phục hồi của nền kinh tế này cũng có một khoảng thời gian dài nữa, vì vậy mà nhu cầu về năng lượng của Mỹ không thể phục hồi ngay như lúc ban đầu. Theo báo cáo của cơ quan Năng lượng Quốc tế, năm 2009 nhu cầu năng lượng của Thế giới  giảm 2,4 triệu thùng so với năm 2008, đứng mức 83,4 triệu thùng/ngày.

Mặc dù đối với kinh tế toàn cầu thời điểm tận đáy đã qua đi nhưng những nhân tố đẩy giá dầu tăng cao vẫn còn yếu, nên khiến giá dầu bật lại vẫn khá chậm chạp.

OPEC

Từ phương diện cung ứng, việc Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ – OPEC điều chỉnh lượng cung ứng cũng gây ảnh hưởng mạnh mẽ đến thị trường giá dầu. Vòng tuần hoàn giá dầu tăng này cũng có liên hệ mật thiết với việc cắt giảm sản lượng của OPEC.

Đối diện với việc giá dầu Thế giới giảm mạnh từ tháng 9/2008, OPEC đã đưa ra dự kiến ba lần cắt giảm sản lượng dầu mỏ, với kế hoạch là cắt giảm 4,2 triệu thùng dầu /ngày, giảm 14% lượng dầu trên ngày của OPEC.

Từ quý IV/2008, OPEC đã cắt giảm 1,4 triệu thùng/ngày. Hồi tháng 1/2009, OPEC lại tiếp tục cắt giảm sản lượng. OPEC tuyên bố kế hoạch cắt giảm sản lượng của mình đã thực hiện được 81%. Trong phiên họp hôm 28/5 sắp tới OPEC sẽ xem xét đến kế hoạch cắt giảm sản lượng tiếp theo.

Lực lượng ngoài OPEC

Những nước có khả năng khai thác dầu mỏ không chỉ có OPEC. Trong 14 nước có sản lượng dầu mỏ cao nhất Thế giới thì có một nửa là không thuộc tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ – OPEC, bao gồm Mỹ, Nga, Mexico, Trung Quốc, Canada, Nauy và Anh. Sản lượng dầu của các nước ngoài OPEC có thể đáp ứng đước 60% nhu cầu năng lượng Thế giới, vượt qua các nước thành viên trong OPEC.

Các nước ngoài OPEC không bị hạn chế bởi OPEC trong việc định mức giá dầu. Các nước này chủ yếu định giá theo tình hình của thị trường, và mức giá mà các nước này đưa ra thường có tính cạnh tranh hơn của OPEC.

Từ năm 1980 đến năm 1986, sản lượng dầu trên ngày của các nước ngoài OPEC đã là 10 triệu thùng/ngày, khiến cho OPEC không thể không cắt giảm xuống sản lượng, kết quả là trên thị trường quốc tế, doanh thu của OPEC giảm xuống, giá dầu thế giới giảm mức 10 USD/thùng.

Là nước có sản lượng xuất khẩu dầu mỏ lớn thức  Thế giới, Nauy hôm 11/5 tuyên bố, sản lượng dầu của nước này giảm 7%, từ mức sản lượng là 2,15 triệu thùng/ngày giảm xuống  990 nghìn thùng. Nguyên nhân chủ yếu là sản lượng dầu của các mỏ cũng đã giảm xuống. Theo nhận định của các chuyên gia phố Wall, tình cảnh của Nauy cũng giống như của các nước ngoài OPEC khác, mà điển hình là Mexico và Anh.

Trên thực tế, những mỏ dầu của các nước này đã từng bước bị cạn kiệt  và việc bảo tồn sản lượng cũng rất khó khăn. Theo một báo cáo của IEA, 1/4 sản lượng dầu mỏ của Thế giới đến từ 20 mỏ dầu lớn nhưng những mỏ dầu này có thời gian khai thác trên 50 năm, và đang đi vào giai đoạn thoái trào. Còn lại hơn 100 mỏ dầu có thể đáp ứng nhu cầu của Thế giới, nhưng nếu như tình cảnh này tiếp tục kéo dài thì trong vài năm nữa giá dầu được đẩy lêm mạnh cũng không là gì quá ngạc nhiên.

Tích trữ

Điển hình với chính sách này chính là Mỹ và Trung Quốc. Ngày 2/01/2009 Bộ Năng lượng Mỹ bắt đầu khởi động chính sách tích trữ năng lượng của mình, mức tích trữ dầu mỏ của Mỹ lên đến 727 triệu thùng. Mục tiêu của Mỹ là để cho mức dầu tích trữ này tăng thêm 8 triệu thùng nữa.

Còn với Trung Quốc chiến lược tích trữ năng lượng của nước này diễn ra theo hai bước. Trong bước đầu Chính phủ Trung Quốc đã trữ được khoảng 100 triệu thùng trong vòng 2 năm, nhưng những gì thể hiện trong các công bố có thể thấy rằng những thông tin về cách điều hành và kích cỡ của kho dự trữ vẫn là một bí mật.

Trung Quốc có kế hoạch thực hiện giai đoạn hai trong chiến lược thu mua tích trữ dầu, khối lượng dầu của giai đoạn này dự tính thu mua gấp 3 lần khối lượng dầu thu mua trong giai đoạn một, lên tới 280 triệu thùng trước năm 2011. Theo các nhà lãnh đạo công nghiệp, sức chứa của các kho dầu hiện nay đang được nâng cấp để có thể nhập khẩu lượng dầu lớn hơn.

Đồng USD

Đã từ lâu giá dầu Thế giới đều lấy tiêu chuẩn đồng USD để tính toán. Do đó, tỷ giá đồng USD thay đổi cũng gây ảnh hưởng đến thị trường giá dầu. Có thể nói, đồng USD mất giá khiến cho giá dầu tăng, đồng USD tăng giá khiến cho giá dầu giảm xuống.

Cùng với các gói kích cầu của bộ Tài chính và cục Dự trữ Liên bang Mỹ, cỗ máy in đồng USD cũng được vận hành hết công suất, hiện tượng này khiến cho những dự tính về đồng USD mất giá ngày càng tăng lên.

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích cũng dự đoán rằng, nếu như nền kinh tế Mỹ nhanh chóng phục hồi, Bộ Tài chính Mỹ và cục Dự trữ Liên bang sẽ thực hiện những phương án tích cực để kích thích đồng USD. Nếu như trường hợp trên xảy ra,  đồng USD sẽ trở thành động lực chính cho việc gây áp lực cho giá dầu.  Vì vậy, giá dầu tương lai có thể sẽ được quyết định bằng tỷ giá đồng USD được điều chỉnh bởi Bộ tài chính và cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Lê Hùng
theo Ce