“…Về thăm Côn Đảo hôm nay
Bùi ngùi lại nhớ những ngày gian lao
Quê hương ơi những tự hào
Từng viên đá cũng đi vào sử xanh”

Lần đầu tiên tôi đến Côn Đảo, theo lẽ thường thì phải bắt đầu bài viết là “Đến Côn Đảo”, nhưng với những cảm xúc đặc biệt, với lòng thành kính và tình cảm vô hạn dành cho các anh hùng liệt sĩ, tôi đã coi lần đi đầu tiên này như là trở về nơi thân thuộc gần gũi và gắn bó từ thủa nào.

Dinh thự của Chúa Đảo

Dinh thự của Chúa Đảo

Vâng, trở về Côn Đảo, Đoàn chúng tôi được đưa đi tham quan theo chương trình định sẵn: thăm “chuồng cọp”, thăm các trại giam, các “sở” – mà thực chất là nơi giam cầm, hành hạ tinh thần và thể xác tù nhân từ thời Pháp thuộc, đến thời ngụy quyền Sài Gòn – tay sai đế quốc Mỹ, và chỉ chấm dứt khi miền nam hoàn toàn giải phóng năm 1975. Chúng tôi đã được nghe, được thấy qua phim ảnh, sách báo về Côn Đảo trước đây; nhưng hôm nay được tận mắt chứng kiến, mới thấy nơi đây thực sự là chốn giam cầm tù nhân lý tưởng – nhất là đối với tù chính trị, của chính quyền thực dân và tay sai. Có lẽ tính khốc liệt, tàn bạo, dã man nơi đây đã đạt mức tối đa, vượt xa giới hạn chịu đựng của cơ thể con người bình thường nơi trần thế. Các tù nhân trải qua thời gian giam cầm tù đày gọi chốn này là: “địa ngục nơi trần gian” thậm chí là: “địa ngục trong địa ngục”. Cũng chính vì thế mà ở Côn Đảo mỗi lá cây, ngọn cỏ, nhành hoa, viên đá, thậm chí từng hạt cát đều chứng kiến cuộc đấu tranh kiên cường, sự hy sinh anh dũng của các chiến sĩ cách mạng nơi đây!

Khu Banh 1, nơi giam cầm các tù nhân đặc biệt

Khu Banh 1, nơi giam cầm các tù nhân đặc biệt

Trong Đoàn có cô Đặng Thị Hồng Nhật – cựu tù nhân Côn Đảo, bà nguyên là Hiệu trưởng trường Lê Thị Riêng, nay gọi là Phân hiệu Học viện phụ nữ Việt Nam (nơi đào tạo cán bộ phụ nữ phía nam). Bà là kho sử sống về Côn Đảo, đã cho chúng tôi rất nhiều thông tin bổ ích trong chuyến đi, thậm chí những thông tin của bà rất sâu sắc, chính xác và còn giúp bổ xung cho người hướng dẫn viên.

Cảnh tra tấn tù nhân

Cảnh tra tấn tù nhân

Ngoài ra, thật may mắn cho tôi khi được làm quen với chú Bảy, công dân của Côn Đảo. Chú Bảy không chỉ là Đảng viên, là cán bộ lão thành công tác ở huyện đảo Côn Lôn trước khi nghỉ hưu, mà chú còn là cựu tù nhân chính trị bị giam cầm nơi đây trong thời gian dài cho đến ngày giải phóng. Chú kể rằng trước khi giải phóng, huyện đảo này chỉ có 14 hòn đảo gần kề, nhưng sau giải phóng có thêm 2 hòn đảo nổi lên, và chú có vinh dự tham gia đoàn công tác của Quốc Hội đi cắm cờ và đặt bia chủ quyền trên những đảo mới này.

Hầm xay lúa thời Pháp

Hầm xay lúa thời Pháp

Đón chúng tôi tại sân bay Cỏ Ống là xe của Ban quản lý khu Di tích. Anh bạn lái xe người Bắc đã nhiệt tình giới thiệu cho chúng tôi suốt chặng đường về nhà nghỉ dành cho Đoàn chúng tôi nằm trong khu dinh thự của chúa Đảo, nơi sinh sống, làm việc của gần 30 chúa Đảo – là những tên thực dân, hoặc tay sai, đã góp phần làm nên “thương hiệu” có một không hai cho Côn Đảo: “Địa ngục nơi trần gian”.

Hành lang đi giám sát của cai ngục bên trên Chuồng cọp

Hành lang đi giám sát của cai ngục bên trên Chuồng cọp

Buổi chiều Đoàn chúng tôi viếng Đài tưởng niệm nghĩa trang Hàng Dương, viếng mộ đồng chí Lê Hồng Phong và mộ nhiều đồng chí cộng sản khác, viếng mộ nhà chí sĩ yêu nước Nguyễn An Ninh, viếng mộ nhà cách mạng lừng danh Lưu Chí Hiếu và mộ nhiều anh hùng liệt sĩ khuyết danh. Sau đó chúng tôi di chuyển về nhà tưởng niệm Võ Thị Sáu, nơi đang thực hiện các nghi lễ nhân ngày giỗ của Chị.

Chuồng bò Côn Đảo

Chuồng bò Côn Đảo

Trong bài viết này, mặc dù đây là chuyến tham quan Côn Đảo, nhưng tôi muốn dành thời lượng nhiều hơn để nói về những con người tuy không phải là Đảng viên cộng sản, nhưng họ là những chiến sĩ anh hùng; không chỉ được nhà nước truy tặng, mà còn là những người anh hùng mãi mãi trong lòng nhân dân. Mặc dù trong hoàn cảnh bị giam cầm hành hạ đến chết; hoặc bị kết án tử hình, chờ ngày ra pháp trường; nhưng những ngày, những giờ phút cuối cùng của cuộc đời mình, họ đã thể hiện tính chiến đấu quyết liệt, khí phách và sự không khoan nhượng trước kẻ thù, làm cho ngay những tên lính nơi đây – với súng đạn đầy mình, đã phải run sợ và khâm phục.

Trại giam Phú Tường trong hệ thống nhà tù Côn Đảo

Trại giam Phú Tường trong hệ thống nhà tù Côn Đảo

Trước chuyến tham quan, chúng tôi đã được nghe rất nhiều về huyền thoại Võ Thị Sáu. Chị sinh năm 1933, AHLLVTND Việt Nam. Khi ra đến Côn Đảo thì những điều trông thấy và qua tiếp xúc với người dân trên đảo, trong mỗi chúng tôi như càng thấm sâu về sự tích anh hùng, sự linh thiêng của chị Võ Thị Sáu trong và sau khi bị Thực dân Pháp tử hình tại Côn Đảo ngày 23/1/1952.

Nghĩa trang Hàng Dương 23.01.16

Nghĩa trang Hàng Dương 23.01.16

Những ngày cuối cùng của cuộc đời Chị là những ngày ở Côn Đảo, trong một “địa ngục trần gian khét tiếng”, nhưng phẩm chất anh hùng cách mạng của Chị đã được thể hiện mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Phẩm chất kiên cường trong sáng ấy chẳng những góp phần cổ vũ động viên phong trào đấu tranh cách mạng, mà còn củng cố niềm tin cho hàng ngàn người tù Côn Đảo.

Bên trong nghĩa trang Hàng Dương 23.01.16

Bên trong nghĩa trang Hàng Dương 23.01.16

Ngay sau khi thi hành án tử hình chị Sáu, sáng ngày 24/1/1952 có người lính lê dương già trong đội bắn đã khóc, bỏ ăn suốt ngày và ngồi trên phiến đá cả đêm vì sau khi thi hành án, ông không ngủ được, đôi mắt của cô gái ấy đã ám ảnh ông!

Sau khi chị Sáu bị hành hình, những người tù đã bí mật đắp mộ, dựng bia nơi chôn cất chị Sáu. Mỗi khi địch tổ chức đập phá bia mộ và khủng bố tù nhân, truy tìm người đúc bia mộ thì vợ con gác ngục lại đồn ầm lên là cô Sáu hiện về. Chuyện cô Sáu hiện về lan đi rất nhanh, nhiều gia đình gác ngục lập bàn thờ cô Sáu. Họ tin rằng một người con gái chết trẻ và chết thiêng như vậy ắt sẽ hóa thần.

Những câu chuyện kể trên đã lan truyền và từ lâu đi vào tâm khảm của từng người dân Côn Đảo, cũng như với khách đến tham quan Côn Đảo. Và những gì mà Đoàn chúng tôi chứng kiến đã phần nào nói lên điều đó. Khoảng 11 giờ đêm ngày 23/01/2016, Đoàn chúng tôi đến nghĩa trang Hàng Dương viếng mộ chị Võ Thị Sáu. Không chỉ lúc còn nhỏ, mà ngay cả bây giờ, mỗi khi đi qua nghĩa trang, tôi vẫn có cảm giác rờn rợn, nhất là vào buổi chiều muộn hay đêm về, nhưng lần này thì không. Nghĩa trang Hàng Dương sáng rực đèn các loại, và người thì đông vô kể, nhất là khu mộ chị Sáu. Đoàn chúng tôi đặt lễ và dâng hương trước phần mộ Chị. Trời yên lặng, không gió, chỉ nghe tiếng xì xào của cây dương (phi lao). Khi cô Hồng Nhật, người cựu tù Côn Đảo năm xưa cất tiếng hát, những câu hát động viên tinh thần hy sinh chiến đấu trong lao tù chống kẻ thù, thì đột nhiên bát hương trên phần mộ chị Sáu bùng cháy, điều kỳ lạ là bát hương đã không cháy trước đó, và cũng không cháy lan sang những đồ thờ cúng dễ cháy để ngay cạnh. Bát hương bốc cháy và tắt cũng là khi cô Hồng Nhật dừng câu hát. Dường như chị Sáu đã đón nhận được tình cảm ấm áp thương yêu kính trọng của Đoàn chúng tôi nói chung, và của cá nhân cô Hồng Nhật. Tôi đã gai người và rớm nước mắt khi chứng kiến.

Bảo tàng Côn Đảo 23.01.16

Bảo tàng Côn Đảo 23.01.16

Người tiếp theo mà tôi muốn nói đến là “Ông già chuồng cọp”:  AHLLVTND Cao Văn Ngọc. Cũng như chị Sáu, Ông chưa ngày nào là Đảng viên Cộng sản.

Ông Cao Văn Ngọc sinh năm 1897 tại Bà Rịa – Vũng Tàu. Thời Pháp thuộc ông làm Hương quản, năm 1945 tham gia cách mạng. Sau năm 1955, ông là cơ sở liên lạc, bị tay chân Ngô Đình Diệm bắt. Địch tìm thấy tài liệu ở nhà ông, dù bị tra tấn dã man nhưng ông vẫn không nhận. Vào tù, ông chống chào cờ suy tôn, chống học “tố Cộng“. Bị đày ra Côn Đảo năm 1959, ông chống chế độ lao tù khắc nghiệt. Ông nổi tiếng với biệt danh “ông già chuồng cọp“, một ông già quắc thước, luôn luôn đấu tranh với địch. Ông thường nói: “Tôi nay ngoài 60 rồi, cực khổ đã lắm, đau thương đã nhiều và cũng đã có lúc sung sướng. Bây giờ tôi chỉ cần sao được chết quang vinh là không hổ thẹn. Mà chết cho dân cho nước là quang vinh nhất trần đời rồi còn gì“. Khi bị giặc dụ dỗ ly khai, Ông đã viết trên mảnh giấy, được hiểu là Đơn xác định lập trường “Tôi tên Cao Văn Ngọc, 64 tuổi vì già và dốt học tập không được nên không ly khai. Và xin ở đây đến ngày chết thôi.”. Hiện văn bản quý giá này được lưu giữ trong bảo tàng Côn Đảo. Ông hy sinh năm 1962, sau một trận đòn ác liệt nhất, dã man nhất ở Côn Đảo.

Cuộc đời họat động cách mạng nói chung, cũng như những cuộc chiến đấu một mất một còn, không một tấc vũ khí trên tay đến giây phút cuối cùng trong phong trào chống ly khai (1957-1961) tại Chuồng cọp Côn Đảo của AHLLVTND VN Cao Văn Ngọc và nhiều chiến sĩ cách mạng là trang sử không phai mờ trong lịch sử Việt Nam. Vâng, họ thật xứng đáng là những tượng đài vĩnh cửu của dân tộc.

Trong mỗi chúng ta chắc hẳn vẫn có câu hỏi: điều gì đã là động lực để chị Sáu, ông Ngọc và biết bao anh hùng liệt sĩ có được những hành động phi thường như thế? Vâng, đó chính là lòng yêu nước, truyền thống bất khuất của dân tộc, nó được hun đúc trong suốt chiều dài lịch sử hơn 4000 năm của đất nước!

Biển xanh, cát trắng, nắng vàng ở Côn Đảo 24.01.16

Biển xanh, cát trắng, nắng vàng ở Côn Đảo 24.01.16

Hiện nay, ngày hy sinh của chị Sáu, của ông Ngọc, của nhiều anh hùng liệt sĩ đã trở thành lễ lớn của huyện đảo Côn Lôn. Những con người này đã hóa thành bất tử, đã trở thành huyền thoại gắn liền với đất trời Côn Đảo, đất trời Việt Nam. Những chiến sĩ anh hùng không còn nữa, nhưng họ đã, đang và mãi mãi đi chung con đường cùng một Việt Nam hội nhập và phồn vinh.

Chia tay với Côn Đảo, khi máy bay bốc lên cao, nhìn lại đảo, tôi khe khẽ vẫy tay chào mà lòng thấy bồi hồi, nhớ nhung, khâm phục và vô cùng kính trọng những người con anh hùng của dân tộc Việt vĩ đại đã nằm lại nơi đây vì độc lập, tự do và hạnh phúc. Họ đã không chỉ là những Đảng viên cộng sản, mà còn là những người chưa một ngày là Đảng viên cộng sản; nhưng khí phách, phẩm chất anh hùng, đạo đức lối sống đáng để tất cả chúng ta học tập.

Chào Côn Đảo thân yêu, hẹn ngày trở lại!

Xuân Bính Thân 2016
Lê Trung Kiên

»Liên quan
Cái ghế

Thứ Bảy, 13 Tháng Bảy 2013

Tản mạn đôi điều

Thứ Tư, 24 Tháng Tư 2013

Ba quên và ba nhớ

Thứ Năm, 11 Tháng Tư 2013

»Cùng chủ đề