TS Võ Đại Lược, người từng tư vấn cho các Tổng Bí thư Trường Chinh, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười; các Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Phan Văn Khải.

Nhân Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vừa thành lập Tổ tư vấn kinh tế, TS Võ Đại Lược nhìn lại câu chuyện về quá trình tư vấn, cố vấn cho những vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước từ những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ trước.

Tôi bắt đầu “sự nghiệp” cố vấn cho các Tổng Bí thư (TBT), Thủ tướng do mối thân tình với ông Đặng Xuân Kỳ, con cố TBT Trường Chinh.

Chỉ dám đề cập đến xóa bỏ quan liêu bao cấp

Trong một hội thảo năm 1982, tôi có tham luận về chính sách kinh tế mới nhưng không được đọc ở hội trường. Khi thảo luận tổ thì tôi được đọc và ông Đặng Xuân Kỳ đem về cho ông Trường Chinh xem.

Sau đó, đến khi ông Trường Chinh giữ cương vị TBT thay ông Lê Duẩn thì một nhóm các chuyên gia tư vấn như Dương Phú Hiệp, Đào Xuân Sâm, Nguyễn Thiệu, Hồng Giao, Trần Ngân, Hà Nghiệp… được tập hợp lại.

Lúc đó tôi là trẻ nhất trong nhóm được cụ Trường Chinh giao cho hai chuyên đề: Chính sách kinh tế mới và chính sách đối ngoại. Ông Trường Chinh muốn đổi mới, xóa bỏ cái cũ nhưng vẫn phải có “cái mũ” Lênin. Mặc dù vậy, khi những đề xuất của nhóm tư vấn này được đưa lên thì cũng chỉ dám đề cập đến xóa bỏ quan liêu bao cấp, chuyển sang kinh tế hàng hóa nhiều thành phần.

Tính kế hoạch vẫn phải là đặc tính thứ nhất. Nhưng cũng không ổn. Vì những ý tưởng đổi mới ấy, ông Trường Chinh bị nhiều ý kiến nói rằng theo tư bản vì khuyến khích kinh tế hàng hóa và gọi ông là “con ngựa thành Troy”. Nhiều ý kiến cho rằng cần phải xem ông Trường Chinh có phải là theo tư bản hay không.

Ông Trường Chinh sau đó giao cho nhóm tư vấn phải xem xét lại. Và rất may trong các đề xuất ấy vẫn đề cao “tính kế hoạch” nên những đề xuất dần dần được chấp nhận, bởi nó cho thấy kinh tế nhà nước vẫn là chủ đạo.

Khi Đại hội VI diễn ra, TBT Trường Chinh khi đó đã 82 tuổi và dù được tiến cử nhưng ông vẫn từ chức TBT và ông Nguyễn Văn Linh là người kế nhiệm.

Khi TBT Nguyễn Văn Linh đắc cử thì suốt một năm, vì chưa quen “thông thổ” Hà Nội nên ông Nguyễn Văn Linh thường xuyên làm việc với những người tư vấn mà ông chọn hoặc được giới thiệu.

TBT Nguyễn Văn Linh nói tôi, anh Lê Đăng Doanh và Nguyễn Thanh Sơn mỗi người phát biểu 30 phút vào băng ghi âm để ông ấy nghe. Sau đó thì TBT Nguyễn Văn Linh chọn anh Lê Đăng Doanh.

Khi ông Đỗ Mười làm chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng thay ông Phạm Hùng qua đời thì tôi và nhiều người khác lại tiếp tục “sự nghiệp tư vấn”.

tổ tư vấn, thủ tướng

Thủ tướng Phan Văn Khải và Ban nghiên cứu.

Bảo thủ quyết liệt, đổi mới quyết liệt

Nhiều ý kiến nói TBT Nguyễn Văn Linh là người đổi mới, còn TBT Đỗ Mười là người bảo thủ. Tuy vậy, tôi không đồng ý điều đó.

Phải nói rằng người khởi xướng đổi mới là TBT Trường Chinh, TBT Nguyễn Văn Linh là người thực hiện và TBT Đỗ Mười là người tiếp tục đổi mới một cách quyết liệt.

Khi ông Đỗ Mười trở thành chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, một nhà sử học Canada viết bài báo nói rằng: Người bảo thủ nhất của Trung Quốc là Đặng Tiểu Bình lại là người đổi mới quyết liệt. TBT Trường Chinh của Việt Nam cũng thế. Vậy liệu ông Đỗ Mười, cũng là người bảo thủ, có tiếp tục xu hướng này.

theo Vietnamnet