Tác giả Panos Mourdoukoutas, Giáo sư, Trưởng khoa Kinh tế Đại học Long Island, New York, Mỹ có bài bình luận trên tạp chí Forbes về nguy cơ mà kinh tế Trung Quốc đang gặp phải tại thời điểm hiện tại.

Thế giới đang dồn quá nhiều sự tập trung vào khu vực Biển Đông – tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới – nơi Trung Quốc đang tìm cách độc chiếm, mà không để ý đến một “vùng biển” khác mà Trung Quốc đang sa lầy – biển nợ nần – cái có thể khiến nền kinh tế Trung Quốc bị chệch khỏi đường ray tăng trưởng mạnh hiện nay.

Theo báo cáo mới đây của Ngân hàng Thanh toán quốc tế (the Bank for International Settlements – BIS) có trụ sở tại Thụy Sĩ, tỉ lệ nợ/GDP của Trung Quốc thời gian gần đây đã tăng chóng mặt lên mức 30.1, cao gấp hơn 20 lần mức thông thường. Nguy cơ một cuộc khủng hoảng tài chính đang treo lơ lửng trên đầu Trung Quốc.

Công bằng mà nói, Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất có tỉ lệ nợ/GDP cao. Nhật Bản, Anh và một số nước Eurozone cũng có chỉ số như vậy.

Tuy nhiên, vấn đề là ở chỗ nợ nần của Trung Quốc liên quan đến yếu tố chính trị. Nợ công của Trung Quốc được tính là từ các ngân hàng nhà nước đến các tập đoàn kinh tế quốc doanh và doanh nghiệp kinh tế cấp tỉnh. Thêm vào đó, một số tập đoàn kinh tế quốc doanh của Trung Quốc vốn là người đi vay lại đồng thời nắm giữ cổ phần của các ngân hàng nhà nước cho họ vay. Điều này khiến cho người ta không thể biết chính xác tỉ lệ nợ/GDP của Trung Quốc thật sự là bao nhiêu. Khi mà chính phủ Trung Quốc vừa là chủ nợ vừa là con nợ thì việc giảm thiểu các rủi ro trong quá trình vay nợ trở nên thiếu tính khả thi. Điều này khiến cho nền kinh tế Trung Quốc trở nên dễ bị tổn thương, có thể dẫn đến một sự đổ vỡ có hệ thống mà cuộc khủng hoảng nợ công ở Hi Lạp là một ví dụ điển hình.

Tệ hơn là ở chỗ việc chính phủ đồng thời là chủ nợ và con nợ sẽ khiến cho việc triển khai các gói cứu trợ vay nợ trở nên phức tạp hơn nhiều. Điều này đã xảy ra ở Hi Lạp khi mà các khoản nợ chạy lòng vòng từ ngân hàng nhà nước sang các công ty nhà nước mà không có cách nào giải quyết được, khiến nền kinh tế nước này rơi vào giai đoạn bi đát nhất trong lịch sử

Trung Quốc còn đối mặt với một rủi ro nội tại nữa là ngân hàng do chính phủ sở hữu tiến hành hoạt động cho vay trực tiếp đối với cho các doanh nghiệp nhà nước, vốn hoạt động theo mô hình của các tổ chức phúc lợi xã hội, và giới kinh doanh bất động sản, vốn đứng đằng sau tình trạng “bong bóng đầu tư” nhưng lại đóng vai trò là động lực tăng trưởng của nền kinh tế nước này.

Giới phân tích nhận định rằng sẽ không thể tính toán được chính xác hậu quả nếu như Trung Quốc rơi vào một cuộc khủng hoảng kiểu Hi Lạp trong tương lai. Điều này phần nào lý giải cho sự nghi ngại của các nhà đầu tư quốc tế đối với thị trường chứng khoán Trung Quốc vốn bị so sánh là còn kém hấp dẫn hơn thị trường Ấn Độ dù quy mô kinh tế ấn tượng hơn nhiều.

(Nguyễn Anh Việt – AV262013@gmail.com)

»Cùng chủ đề