Hội nghị thường niên về an ninh quan trọng bậc nhất tại châu Á mang tên Đối thoại Shangri-La diễn ra từ ngày 01-03/6 tại Singapore, tập hợp hầu hết quan chức quốc phòng cấp cao của các cường quốc thế giới cũng như các nước trong khu vực. Đối thoại Shangri-La năm nay là thời điểm thích hợp để thảo luận về các thách thức do các tuyên bố chủ quyền đối địch gây ra và nhằm đạt được một giải pháp trên Biển Đông.

Các nước phản đối hành vi quân sự hóa Biển Đông của Trung Quốc

Tại đối thoại năm nay, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis có bài tham luận hôm 02/6 về vai trò của Mỹ trong việc đối phó với những thách thức an ninh trong vùng Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương; chỉ trích Trung Quốc đang vi phạm chính cam kết trước đây (năm 2015, khi thăm Mỹ, Chủ tịch Tập Cận Bình cam kết “không quân sự hóa Biển Đông”) qua việc gia tăng hiện diện quân sự mạnh mẽ ở Biển Đông nhằm “đe dọa, cưỡng ép” các nước láng giềng. Theo nhà lãnh đạo Lầu Năm Góc, việc Bắc Kinh bố trí vũ khí trên các đảo nhân tạo ở Biển Đông “gắn liền với mục đích quân sự, nhằm hù dọa và bức hiếp” các nước láng giềng, và trong tương lai, Trung Quốc sẽ phải gánh chịu những hậu quả to lớn hơn khi “đánh mất mối quan hệ với các láng giềng của mình”.

Tuyên bố của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ tại Đối thoại Shangri-La nhắm vào việc Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông phản ánh chiều hướng có vẻ cứng rắn hơn của giới chức quân sự, quốc phòng Mỹ đối với Bắc Kinh trong những ngày gần đây. Dữ dội nhất trong số các tuyên bố được đưa ra là phát biểu trên đài truyền hình Mỹ CNN hôm 31/5 vừa qua của Tướng Kenneth McKenzie – Giám đốc Hội đồng Tham mưu Trưởng Liên quân Mỹ – theo đó Mỹ có đủ khả năng “xóa xổ” các đảo nhân tạo của Trung Quốc bồi đắp ở Biển Đông. Đối với Tướng McKenzie, đó không phải là lời cảnh báo suông mà thực tế lịch sử cho thấy là Mỹ có kinh nghiệm trong việc phá hủy các đảo nhỏ bị cô lập trong Chiến tranh thế giới thứ hai.

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đưa ra quan điểm về quyền bình đẳng với việc tiếp cận, sử dụng các vùng biển, không phận quốc tế và chủ trương giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Các Bộ trưởng quốc phòng Anh và Pháp (3/6) cho biết hai nước có kế hoạch điều một đội tàu chiến đi qua Biển Đông để khẳng định quyền tự do hàng hải, dự kiến sẽ xuất phát từ Singapore vào tuần tới.

Trung Quốc tìm cách né tránh trách nhiệm tại diễn đàn

Để dự phòng việc bị toàn thể hội nghị, đặc biệt là Mỹ, đả kích về hành vi quân sự hóa Biển Đông, đe dọa ổn định khu vực, coi thường luật pháp quốc tế, Trung Quốc đã tìm cách né tránh bằng việc cử một phái đoàn quân sự cấp thấp đến dự hội nghị. Trong lúc các phái đoàn như Ấn Độ có Thủ tướng Narendra Modi dẫn đầu, hay Mỹ có Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis làm trưởng đoàn, Bắc Kinh chỉ phái một đoàn nhỏ do Trung tướng Hà Lôi (He Lei), Phó Giám đốc Học viện Khoa học Quân sự Trung Quốc, dẫn đầu.

Theo ghi nhận của hãng tin AP, đây là một cách thức Bắc Kinh thường làm để tránh thu hút sự chú ý của công luận đến Trung Quốc, và đến những động thái gần đây của Bắc Kinh nhằm áp đặt các yêu sách chủ quyền quá đáng trên Biển Đông, những hành vi dứt khoát sẽ bị các nước khác đả kích tại hội nghị.

William Choong, nhà nghiên cứu cấp cao về an ninh châu Á – Thái Bình Dương tại Đối thoại Shangri-La, cho rằng sự kiện tại Singapore nên cân nhắc kỹ về phát biểu của Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long hồi năm 2017 rằng “bất kỳ hành động nào trên Biển Đông phải mang tính chính đáng, ổn định và dựa trên luật quốc tế”. Do đó, bởi tầm quan trọng của diễn đàn khu vực hàng đầu về an ninh và quốc phòng, Đối thoại Shangri-La nên dựa trên phán quyết của Tòa trọng tài năm 2016, thảo luận về tất cả các biện pháp thiết thực nên trên và đưa ra các giải pháp cụ thể và khả thi để thúc đẩy hòa bình khu vực, ổn định và thịnh vượng. Là một cường quốc toàn cầu và là một bên tranh chấp trên Biển Đông, Trung Quốc phải cho thấy trách nhiệm và thiện ý của mình trong việc giải quyết xung đột.

Đối thoại Shangri-La là hội nghị thường niên về an ninh châu Á do Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế IISS tổ chức. Đến Singapore lần này có Bộ trưởng Quốc phòng và các quan chức của hơn 50 nước, trong đó có Mỹ, Nhật Bản, Australia, Ấn Độ, Pháp, Việt Nam, Philippines./. (Thái Sơn; tổng hợp từ CNN, RFI, AP, CNBC)

Le Dong

»Cùng chủ đề