Dưới đây chỉ giới thiệu những điều cơ bản liên quan hậu xô-viết trong quan hệ Nga-Mỹ thời kỳ những năm 90 được thể hiện trong tốc ký đã được gỡ mã “Mật” trong thư viện của cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton.

Tư liệu liên quan một số đối thoại giữa tổng thống Eltsin và Clinton thời kỳ từ năm 1993-1999 mà trước đây chưa được công bố.

Ngoài ra vào năm 1999 hai tổng thống còn thảo luận cả vấn đề Putin, người sẽ thừa kế chức vụ tổng thống Nga.

  • Cậu có biết tớ bắt đầu nhớ giọng nói của cậu như thế nào không?
  • Tôi cũng bắt đầu nhớ rồi, Clinton trả lời.

Trước đó họ cũng nói chuyện tại Summit G8 ở Debver vào tháng 6. “Đây không đơn thuần chỉ là tình bạn. Tôi có thể gọi đây là cùng lãnh đạo”, – Eltsin tuyên bố vào tháng 5 năm 1998. Ông nhiều lần kết thúc điện thoại với Clinton bằng câu: “Tớ ôm cậu bằng cả trái tim”. Clinton cũng đáp lại bằng lời ủng hộ Eltsin.

Châu Âu là của ai?

Vào tháng 11 năm 1999 trong cuộc gặp gỡ ở Stanbul ông Eltsin đã đề nghị Clinton “giao Châu Âu cho Nga”.

Eltsin bắt đầu:

  • Tớ đề nghị cậu một điều: giao Châu Âu cho Nga. Mỹ có ở Châu Âu đâu. Nga thì một nửa ở Châu Âu, một nửa ở Châu Á, Moskva thuộc Châu Âu.
  • Nghĩa là ông cần cả Châu Á chứ?
  • Tất nhiên rồi, tất nhiên. Bill. Cuối cùng thì chúng ta phải thỏa

thuận tất cả những điều này.

  • Tôi không nghĩ là người Châu Âu thích thú điều này.
  • Không hoàn toàn. Nhưng tôi là người châu Âu, tôi sống ở Moskva, Moskva là ở Châu Âu và tôi thích điều này. Cậu có thể lấy tất cả các quốc gia khác và bảo đảm cho họ an ninh, còn tớ lấy Châu Âu và bảo đảm an ninh cho họ. Tất nhiên không phải tớ mà là nước Nga.

Eltsin đồng thời tuyên bố rằng, “Châu Âu chưa bao giờ cảm thấy mình gần gũi nước Nga như bây giờ”.

Đề tài Crimea

Ngày 21 tháng 6 năm 1996, hai tháng trước bầu cử tổng thống Nga, vòng 1 ông Clin ton tới  Moskva. Trong quá trình thương lượng Eltsin phàn nàn với đồng nghiệp của mình rằng báo chí Mỹ khen ngợi cộng sản quá thể, miêu tả họ tốt và không cần phải sợ họ. Eltsin gọi họ là “Fan” và “sẽ hủy hoại tất cả”.

  • Họ sẽ xóa bỏ biên giới giữa các cộng hòa hậu xô-viết. Họ muốn

lấy lại Crimea; họ thậm chí còn đòi lại cả bang Aliasca, – Eltsin nói.

Vào năm 1997 tại Summit ở Helsinki Eltsin nói với Clinton rằng, sự diễu binh của hạm đội Mỹ ở gần Crimea là không thể được.

  • Chúng tôi không dự định chiếm Sevastopol. Mối quan tâm

duy nhất của chúng tôi là một số hạng mục hạ tầng cơ sở. Chúng tôi tôn trọng Gruzia, Moldova và các nước khác và không đòi lãnh thổ của họ. Đơn giản là chúng tôi thuê một số hạng mục cho hạm đội Biển đen, – tổng thống Eltsin quả quyết.

Xin tiền

Vào tháng 2 năm 1996 trong đàm thoại ông Eltsin ngỏ lời nhờ Clinton sử dụng ảnh hưởng của mình lên IMF để Quỹ này tăng số tiền dự định giúp Nga theo chương trình mở rộng (EFF), từ 9 tỉ lên 13 tỉ đô la.

Ông Clinton nói sẽ xem xét có thể làm được gì. Vào tháng 3 năm 1996 IMF đã cấp cho Nga theo EFF số tiền 10,1 tỉ đô la. Đã sử dụng hết 5,8 tỉ đô la. Ngày 7 tháng 5 năm 1996 trong điện đàm Eltsin lại một lần nữa nói với Clinton rằng ông cần tiền tín dụng 2,5 tỉ đô la.

  • “Hãy làm ơn, hãy hiểu cho tôi một cách đúng đắn. Bill, để cho chiến

dịch tranh cử của tôi thì tôi cần ngay cho nước Nga vay 2,5 tỉ đô la tín dụng”, – ông Eltsin nói và thêm rằng, tiền cần cho mục đích trả tiền hưu trí và tiền nợ lương.

Ông Eltsin đề xuất số tiền này cho nước Nga vay từ IMF hoặc từ ngân hàng nào đó của Mỹ, dưới sự bảo đảm của chính phủ Mỹ. Clinton hứa sẽ thảo luận điều này với IMF và các cộng sự của Hoa Kỳ. Cuối cùng không ai đồng ý cấp món tín dụng này.

Kể từ thời điểm cú điện thoại này cho tới vòng 1 bầu cử tổng thống Nga (16.06.1996) IMF chỉ cấp cho nước Nga 336 triệu đô la. Tất cả trong năm 1996 nước Nga nhận tín dụng của IMF 3,8 tỉ đô la với 9 lần chuyển ngân, 8 kaanf trong số đó là trong khuôn khổ chương trình EFF.

Đẩy  Kuchma vào chân tường

Eltsin và Clinton nhiều lần thảo luận vấn đề từ chối vũ khí hạt nhân cho Ukraina.

Ngày 27 tháng 9 năm 1994 trong cuộc gặp gỡ tổng thống Nga ông chủ Nhà Trắng lưu ý cần gây sức ép đối với lãnh đạo Ukraina để Kyiv đồng ý lý vào Hiệp định không phổ biến vũ khí hạt nhân. Điều này cần phải làm trước Summit về an ninh và hợp tác ở Châu Âu, dự định vào ngày 5-6 tháng 12 năm đó. Eltsin nói sẽ thăm Kyiv vào tháng 11.

  • Tớ dự định sẽ ép Luchma vào chân tường: Hiệp định về không

phổ biến vũ khí hạt nhân hoặc là chẳng có khí đốt, hoặc chẳng có dầu!, – tổng thống Nga tuyên bố.

  • Đừng quá cứng rắn như thế với ông ấy như thế, – phó tổng

thống Mỹ Albert Gor trả lời.

Ủng hộ Putin làm tổng thống (năm 2000)

Đối thoại Clinton-Eltsin:

  • Ai sẽ chiến thắng trong bầu cử? – Clinton hỏi.
  • Tất nhiên là Putin. Putin sẽ là người thừa kế. Ông ấy là nhà dân

chủ mà cả Phương Tây đều biết.

  • Ông ấy thông minh đấy.
  • Cậu ấy cứng rắn. Cậu ấy có cái lõi bên trong. Cứng rắn bên trong và tôi làm mọi thứ để cậu ấy chiến thắng – một cách hợp pháp, tất nhiên rồi. Và cấu ấy sẽ chiến thắng và các cậu sẽ hợp tác cùng nhau tiếp tục con đường của Eltsin trong vấn đề dân chủ và kinh tế, mở rộng các quan hệ của nước Nga.

Tư liệu cuối cùng được gỡ bỏ mã “Mật” ghi ngày 31 tháng 12 năm 1999. Trong ngày này Eltsin tuyên bố thoái vị. Trong điện thoại với Clinton ông Eltsin tuyên bố 100% ủng hộ Putin và gọi ông ấy “là người có tâm hồn lớn”.

Người đứng đầu Nhà Trắng hứa sẽ cộng sự tốt với Putin.

Nguồn: Gordonua

»Cùng chủ đề