Mùa hè đến bao giờ cũng náo nhiệt, rộn ràng bởi những chuyến đi xa tới những vùng đất, địa danh, điểm nghỉ mát sau những ngày làm việc, học tập dài và căng thẳng. Nhưng cũng chính mùa hè của 30 năm trước đây (năm 1988) những lưu học sinh chúng tôi cùng với tâm trạng đầy háo hức khi được Nhà nước cử theo học đã đến thành phố xinh đẹp bên bờ biển Đen: thành phố Odessa (khi đó thuộc Liên Xô). Nhạc viện Quốc gia Odessa (mà hiện nay là Viện hàn lâm Âm nhạc Quốc gia mang tên A.V. Nezhdanova – Одесская национальная музыкальная академия имени А. В. Неждановой) là một trung tâm đào tạo âm nhạc nổi tiếng trên thế giới. Nơi đây đã từng là nơi làm việc và học tập của nhiều nhạc sĩ xuất sắc như: E.G. Gilen, M.X. Grisco, D.F. Oistrac, Iu.V. Malưsev, G.V. Popova v.v…). Nhạc viện Odessa cũng đã từng góp công đào tạo cho nền âm nhạc Việt Nam nhiều nhạc sĩ nổi tiếng như: PGS. Ca Lê Thuần, NNC. Tú Ngọc, GS.TS. Phạm Minh Khang v.v…. Vì vậy, khi đến đây chúng tôi đã được tiếp xúc với nhiều nhà sư phạm âm nhạc nổi tiếng có kinh nghiệm, đã giúp chúng tôi khắc phục được những khó khăn, bỡ ngỡ ban đầu và nhanh chóng bắt tay vào học tập.

 

Chụp ảnh cùng 3 phản biện khi bảo vệ Luận án TSKH tại Viện hàn lâm Âm nhạc Quốc gia Kiev mang tên P.I. Tchaikovsky.

Ngay từ những ngày đầu tiên, Nhạc viện Odessa đã cử người đưa chúng tôi đi mua quần áo mùa đông và sách phục vụ cho quá trình học tập theo qui định của học bổng. Do tầm vóc của người châu Á, hầu hết lưu học sinh chúng tôi đều chọn quần áo cỡ của thiếu niên Liên Xô vì như vậy vừa hơn với vóc người của mình. Và khi viết đến đây tôi như nhớ lại gần như đầy đủ những ấn tượng đặc biệt khi lần đầu tiên trong đời nhìn thấy những bông tuyết đầu mùa. Nhưng còn đọng mãi trong tôi là tình cảm của những con người nơi đây: chân thành, nồng ấm, nhân hậu. Trực tiếp hướng dẫn và cố vấn để tôi có thể bảo vệ thành công cả hai luận án (Tiến sĩ và Tiến sĩ khoa học) là GS.TSKH E.N. Marcova – một trong những Giaó sư hàng đầu của Nhạc viện Odessa. Tôi luôn nghĩ mình thật may mắn khi được bà hướng dẫn với sự nhiệt tình, khoa học. Cách nhìn nhận biện chứng vấn đề nghiên cứu, tính phản biện, tác phong làm việc khoa học là những phẩm chất tạo nên giá trị của một nhà khoa học chân chính. GS.TSKH. Marcova đã tận tình hướng dẫn tôi những vấn đề cơ bản nhất/những thao tác mang tính chuyên nghiệp của công tác nghiên cứu khoa học.

Tác giả Phạm Lê Hòa đứng giữa

Lần đầu tiên tôi được tiếp xúc với kho tàng lý thuyết/tri thức chuyên ngành một cách hệ thống và bài bản. Nhưng bên cạnh đó cũng là sự giúp đỡ/chỉ bảo của bao cán bộ, giảng viên khác của Nhạc viện Odessa. Những buổi thảo luận, đánh giá ở Tổ bộ môn lý luận âm nhạc đã cho tôi nhiều tri thức/kinh nghiệm/phương pháp tiếp cận vấn đề cần thiết cho công tác nghiên cứu khoa học và giảng dạy sau này ở Việt Nam. Cho đến hôm nay tôi vẫn luôn biết ơn hệ thống đào tạo cơ bản mang tính phản biện cao luôn là nền tảng vững chắc cho người học trong lao động sáng tạo nghệ thuật sau này.

Theo quy định ở Liên Xô (trước 8/1991) và Ukraina (sau này) thì Hội đồng bảo vệ luận án tiến sĩ và tiến sĩ khoa học chỉ có thể thành lập ở một số cơ sở đào tạo nhất định. Sau khi hoàn thành luận án, tôi được Nhạc viện Odessa giới thiệu đến bảo vệ Luận án tiến sĩ tại Nhạc viện Quốc gia Kiev mang tên P.I. Tchaikovsky và Luận án tiến sĩ khoa học ở Viện hàn lâm Âm nhạc Quốc gia Kiev mang tên P.I. Tchaikovsky.

Đó là những ngày làm việc rất căng thẳng và vất vả. Ngoài việc phải tham gia các cuộc hội thảo, giải trình luận án trước Hội đồng khoa học của một số cơ sở đào tạo còn bao nhiêu thủ tục phải hoàn thành để có thể bảo vệ luận án theo quy định. Nhiều khi tôi nghĩ: tấm bằng tiến sĩ không chỉ ghi nhận trình độ khoa học mà còn cả khả năng hoàn thành các điều kiện để có thể bảo vệ luận án, nhất là trong thời tiết khắc nghiệt của mùa đông ở nơi “đất khách, quê người”. Nhiều ngày một mình đi trong tuyết rơi, giá lạnh đến các thư viện, địa điểm làm việc đã rèn cho tôi khả năng chịu đựng và ý chí vươn lên trong cuộc sống. Đó thực sự là những thử thách đáng nhớ của cuộc đời một con người.

Một buổi làm việc của BCH Hội ĐH Việt Nam tại TP Odessa năm 1994, tác giả nguyên là phó chủ tịch hội.

     Odessa là thành phố có đông người Việt Nam sinh sống và làm việc. Vì những lý do khác nhau, họ gắn bó và coi đây như là quê hương thứ hai của mình. Tôi đã có những năm tháng sống cùng những người bạn trong cộng đồng người Việt Nam đó. Họ đã giúp tôi rất nhiều trong những năm tháng sống ở đây. Sau khi Liên Xô tan rã, tình hình kinh tế – xã hội nơi đây có nhiều thay đổi. Người Việt Nam sống tại Odessa được sự đồng ý của Đại sứ quán Việt Nam đã thành lập Hội đồng hương thành phố Odessa. Hội đã góp phần quan trọng trong việc ổn định đời sống của cộng đồng người Việt Nam, giúp họ yên tâm làm việc và học tập trong một giai đoạn có nhiều biến động về chính trị và kinh tế ở nước bạn. Điều đó làm cho cộng đồng người Việt Nam tại Odessa gần gũi nhau hơn, hiểu nhau hơn và gắn bó với nhau hơn nơi xa xứ.

Giáo sư tiến sỹ KH, tác giả bài viết ngồi thứ 2 từ trái qua phải

 Đã 30 năm trôi qua kể từ ngày chúng tôi đến Thành phố Odessa. Mỗi khi nhớ lại bao giờ tôi cũng chìm đắm trong những kỷ niệm của một thời không còn trẻ ở nơi đây. Những kỷ niệm đó đã và chắc chắn sẽ theo tôi trong suốt cuộc đời, là động lực/nghị lực trước mọi thử thách của cuộc sống.

Phạm Lê Hòa

»Cùng chủ đề