Chúng ta chỉ biết chờ hồi sau phân giải, sớm nhất là vào hạ tuần tháng 12 năm 2016 khi có cuộc gặp gỡ Summit-EU mà mục đích là thỏa thuận các văn bản kèm theo chế độ phi thị thực để cho phép nước thứ ba (quốc gia thành viên) đình chỉ chế độ này khi thấy cần thiết. Tuy nhiên có cơ sở để tin tưởng rằng Ukraina có thể nhận chế độ phi thị thực vào cuối năm nay như ông Poroshenko từng tuyên bố trước đây và trong cuộc họp báo chung sau Summit Ukraina-EU lần này. Vì sao?

Đọc thêm: Bảy luận điểm…. >>>Ở đây

Có thể mạnh dạn để đặt vấn đề:

1) phía EU khó có thể mở cửa cho người Ukraina tự do vào-ra trong thời gian ít nhất tới khi các vấn đề Donbass được giải quyết ổn thỏa, nghĩa là Hiệp định Minsk được triển khai tới mức Ukraina quản lý được hoàn toàn biên giới phía đông nam Donbass;

2) trong nước nạn tham nhũng và đấu đá chính trị còn chưa thấy hồi kết, nghĩa là tuy có tiến bộ nhưng chưa tới mức ổn định để làm cơ sở cho đầu tư tư nhân nhảy vào nền kinh tế Ukraina, điều đó cũng có nghĩa rằng Ukraina còn cần phải tiếp tục cải cách và thanh lọc quan tham để tạo ra được môi trường đầu tư ổn định cho phát triển mà thiếu cái đó thì cải cách thể chế vẫn có thể bị đảo ngược. Suy cho cùng cuộc cải cách ở Ukraina bằng tiền hỗ trợ không hoàn lại của Phương Tây là nhằm mục đích tạo ra một Ukraina đủ mạnh về kinh tế, ổn định về chính trị để Ukraina có thể trở thành một cộng sự đủ sức cạnh tranh và hòa nhập được vào thể chế kinh tế và chính trị của Châu Âu với các tiêu chuẩn khắt khe nhất. Cuộc cải cách dang dở và hỗn loạn trên trường chính trị hiện nay khó làm cho một số chính trị gia của Liên minh có niềm tin vào sự ổn định chính trị-xã hội ở Ukraina và vì thế vào thời điểm nào đó tình hình chính trị-xã hội có thể trở nên rối loạn ở trong nước;

3) trong hoàn cảnh “bóng ma” của các thế lực khủng bố đang trỗi dậy ở đâu đó tại EU thì việc tồn tại một khu vực có chiến sự như Donbass ở Ukraina chế độ phi thị thực cấp cho công dân Ukraina có thể trở thành “gậy ông đập lưng ông” theo nghĩa bằng cách nào đó vũ khí có thể xâm nhập vào EU và được sử dụng vào các mục đích khủng bố.

4) những điều kiện tiếp theo của EU khả năng hơn cả là bằng cách nào đó gây sức ép lên ông Poroshenko nhằm thúc đẩy triển khai các thỏa thuận Minsk, có thể là bằng những nhân nhượng nhất định trong việc giải quyết xung đột ở miền đông.

Xuất phát từ những đánh giá trên có thể cho rằng những lời hứa của tổng thống Poroshenko chưa chắc đã có thể thực hiện trong tương lai gần. Khả năng hơn cả là còn phải chờ đợi những điều kiện mới mà các chính trị gia EU có thể bằng cách nào đó sẽ đưa ra trong Summit EU vào cuối tháng 12 năm 2016.

Hoàng Xuân Kiểm

»Cùng chủ đề