Cuối tháng 4/2016, truyền thông Trung Quốc đưa tin chính phủ nước này dự định  xây dựng 20 nhà máy điện hạt nhân di động để đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước và ở các đảo, quần đảo trên biển.

Ông Liu Zhengguo – đại diện Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Trung Quốc (CSIC) cho biết, công việc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân di động đang được tiến hành khẩn trương. Tờ Thời báo Hoàn cầu phát hành ngày 22/4/2016 cho biết, nhà máy điện hạt nhân trên biển có thể di chuyển tới những khu vực vùng sâu vùng xa để cung cấp nguồn điện, hỗ trợ cho quá trình phát triển. Công trình đầu tiên của Trung Quốc dự kiến được hoàn thành vào năm 2018 và được đưa vào sử dụng một năm sau đó. Giống như mọi công trình phi pháp khác trên Biển Đông như đảo nhân tạo, hải đăng, sân bay hay bến cảng, Trung Quốc khẳng định nhà máy điện hạt nhân nổi nhằm phục vụ mục đích dân sự. Tờ báo chính thống của Bắc Kinh còn dẫn lời chuyên gia hải quân Trung Quốc Lý Kiệt (Li Jie) khẳng định các nhà máy điện hạt nhân di động này có thể cung cấp điện cho các hải đăng, thiết bị tìm kiếm cứu nạn, cơ sở quốc phòng, sân bay và bến cảng trên các đảo nhân tạo phi pháp ở Biển Đông.

Theo chuyên gia Lý Kiệt, các nhà máy điện hạt nhân di động trên biển sẽ giúp cấp điện cho các đảo thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam mà Trung Quốc đang chiếm đóng trái phép… Tuy nhiên, ngay sau đó, tại cuộc họp báo do Bộ Ngoại giao Trung Quốc tổ chức ngày 22/4/2016, người phát ngôn của nước này – bà Hoa Xuân Oánh khi bị các nhà báo chất vấn về nội dung của tờ Thời báo Hoàn Cầu thì lại lấp lửng kiểu: “Tôi chưa nghe nói về vấn đề này”.

Theo các chuyên gia quốc tế, việc Trung Quốc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân di động nhằm mục đích sau:

– Thứ nhất, Trung Quốc hiện là nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới với dân số 1.4 tỉ dân nên nhu cầu tiêu thụ năng lượng là rất lớn. Xây dựng hàng loạt nhà máy điện hạt nhân di động sẽ giúp Trung Quốc chủ động đảm bảo nhu cầu năng lượng của nước này, nhất là ở những vùng sâu, vùng xa, hải đảo… Trên thế giới, các nhà máy điện hạt nhân di động đã được Nga sử dụng hàng chục năm qua để cung cấp điện cho các khu vực xa xôi ở Bắc Cực, phục vụ sinh hoạt của người dân, hoạt động quân sự, khai thác dầu khí…

– Thứ hai, Biển Đông là tuyến vận chuyển dầu lửa huyết mạch nuôi sống Trung Quốc. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình thế giới biến động phức tạp, Trung Quốc đang có tranh chấp với các nước trong khu vực như Việt Nam, Philippines và chịu sự phản đối dữ dội từ các quốc gia khác về vấn đề chủ quyền ở Biển Đông thì việc Trung Quốc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân di động sẽ giúp đảm bảo an ninh năng lượng của Trung Quốc, giảm thiểu các rủi ro trong trường hợp xung đột trên Biển Đông làm ách tắc tuyến vận tải dầu lửa.

– Thứ ba, Biển Đông được kỳ vọng có trữ lượng lớn dầu mỏ và khí đốt lớn. Việc Trung Quốc có thể sử dụng nhà máy điện hạt nhân di động để cung cấp năng lượng cho hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí của các giàn khoan khổng lồ trên Biển Đông và Hoa Đông trong một thời gian dài mà không cần tiếp nhiên liệu.

– Thứ tư, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền với hơn 80% diện tích Biển Đông, tuyến hàng hải huyết mạch bậc nhất thế giới. Trong chiến lược độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc, Trung Quốc đã và đang xây dựng trái phép, đồng thời đưa vào hoạt động hàng loạt công trình quân sự và dân sự trên các đảo, bãi đá thuộc quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (của Việt Nam) ở Biển Đông như sân bay, trạm radar, hải đăng, bến cảng, nhà xưởng,… Những công trình này nằm rải rác trên một khu vực có diện tích rộng lớn, cách xa đất liền nhưng ngày càng cần nhu cầu rất lớn về năng lượng. Vì vậy, nếu Trung Quốc sử dụng các nhà máy điện hạt nhân di động để cung cấp năng lượng cho các đảo, bãi đá trên Biển Đông sẽ giúp cho các hoạt động quân sự và dân sự của nước này được tiến hành thông suốt, liên tục 24/24 giúp kiểm soát tốt hơn mọi hoạt động trên Biển Đông. Nếu các nhà máy điện hạt nhân di động được đưa vào vận hành, cung cấp năng lượng cho các công trình trên các đảo, bãi đá thuộc quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, chúng sẽ giúp Trung Quốc tăng cường năng lực kiểm soát tốt hơn mọi hoạt động trên không, trên biển, dưới mặt nước trong khu vực. Đây sẽ là một tiến bộ mới giúp Trung Quốc có thêm cơ sở vững chắc để hiện thực hóa âm mưu thiết lập vùng nhận dạng phòng không (ADIZ), vùng nhận dạng tàu thuyền trên Biển Đông. Trong trường hợp xảy ra chiến tranh trên Biển Đông thì các nhà máy điện hạt nhân di động sẽ cung cấp nguồn năng lượng dồi dào để Trung Quốc tiến hành các hoạt động quân sự, từ chỉ     huy, cảnh báo sớm và phòng thủ trên không, đến hoạt động chống ngầm… Các hệ thống radar sẽ được hoạt động hết công suất, 24/24h. Mặt khác, thời gian qua, Trung Quốc đã tuyên bố xây dựng và đưa vào hoạt động hàng loạt trạm hải đăng và trung tâm cảnh báo sóng thần trên Biển Đông. Việc sử dụng nhà máy điện hạt nhân để cung cấp năng lượng cho hoạt động liên tục của các trạm hải đăng và trung tâm cảnh báo sóng thần sẽ giúp Trung Quốc có thêm nhiều cơ hội ghi điểm trong mắt quốc tế về tinh thần nhân đạo; các trạm hải đăng hoạt động liên tục lâu dài sẽ được đưa vào hải đồ của các đoàn tàu đi qua Biển Đông – điều này về lâu dài sẽ làm cho quốc tế công nhận các trạm hải đăng được xây dựng trái phép trên các đảo, bãi đá ở Biển Đông thuộc chủ quyền của Trung Quốc.

Đánh giá về khả năng, tiềm lực khoa học – công nghệ của Trung Quốc trong việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân di động, Ông Rod Adams, một chuyên gia về công nghệ hạt nhân, nói với tờ Washington Post: “Trung Quốc đã vận hành các tàu ngầm hạt nhân trong nhiều năm qua. Việc chuyển đổi hoạt động của các lò phản ứng hạt nhân trên những con tàu thành nhà máy điện cũng không phải thách thức quá khó khăn.”

Tuy nhiên, Trung Quốc còn phải đối mặt với sức ép đến từ cộng đồng quốc tế. Năm 2015, Trung Quốc đã làm gia tăng căng thẳng tại khu vực Biển Đông khi xây dựng một trạm tiếp nhiên liệu trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Mặt khác, việc đưa vào vận hành các nhà máy điện hạt nhân di động cũng có thể có rủi ro. Mỗi năm, Biển Đông phải gánh chịu hàng chục cơn bão lớn nhỏ đe dọa đến hoạt động của tàu, thuyền trên biển. Vì vậy, khả năng trong mùa mưa bão, Trung Quốc sẽ phải tạm ngừng cung cấp năng lượng cho các công trình xây dựng trái phép trên Biển Đông, làm gián đoạn hoạt động trên các đảo, bãi đá mà nước này chiếm đóng trái phép. Hơn nữa, nếu nhà máy điện hạt nhân di động xảy ra sự cố thì đó sẽ là thảm họa môi trường khủng khiếp, đe dọa đến toàn bộ môi trường, tài nguyên ở Biển Đông, gây thiệt hại lớn về kinh tế của các nước trong khu vực, làm ách tắc tuyến vận tải biển quan trọng của quốc tế. Điều này sẽ biến Biển Đông thành biển chết giống như thảm họa ở nhà máy điện nguyên tử Chernobyl năm 1986, thảm họa Fukushima ở Nhật Bản năm 2011.

Chủ trương xây dựng 20 nhà máy điện hạt nhân di động không chỉ phục vụ cho nhu cầu năng lượng, mà nó là một động thái nằm trong chuỗi các hoạt động nhằm tiến tới độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc. Động thái này của Trung Quốc tiếp tục đe dọa nghiêm trọng đến an ninh, an toàn và ổn định ở khu vực Biển Đông không chỉ trước mắt mà rất lâu dài./.

Bài viết của Ly Dong

»Liên quan
»Cùng chủ đề