Mỗi giai đoạn đều có tính lịch sử của nó, sự hình thành cộng đồng người Việt tại Odessa cũng có thể nói là gắn liền với việc “buôn bán xanh”, nhưng ngày nay xã hội Ukraina đang thay đổi thì cộng đồng người Việt cũng phải thay đổi  theo. Đó chính là một quy luật tất yếu. Việc của mấy năm về trước có thể đúng nhưng ngày nay nó đã sai, biết là sai mà không sửa là có tội với lịch sử của cộng đồng. Cả thế giới người Việt hiện nay không còn ở đâu dám đứng ra làm bảo kê như ở Odessa.

Có người không biết vì lo lắng hay bảo thủ cho quyền lợi riêng của mình:

Những người đó cho rằng, nếu không bảo kê thì cộng đồng sẽ tan! Còn chúng tôi thì lại suy nghĩ khác, chợ của người “Tây” thì họ là chủ và hoạt động theo luật pháp của nước sở tại. Đã gọi là chợ trời ai đến chợ cũng phải đóng vé chợ theo luật pháp và tuân thủ các quy định của pháp luật và nội quy của chợ. Một khi đã mua vé chợ, trả phí, nộp thuế và kinh doanh theo pháp luật hết thì hoạt động kinh doanh trở nên hợp pháp và được pháp luật bảo vệ. Việc còn lại như buôn bán gì, tổ chức như thế nào là việc của mình miễn là trong phạm vi khuôn khổ luật pháp cho phép.

Nhìn rộng ra xã hội, thì ở bất cứ xã hội nào, chế độ nào cũng vẫn tồn tại những loại hoạt động trái pháp luật như tệ nạn mại dâm, tệ nạn cờ bạc, hoặc là tệ nạn nghiện hút, tuy nhiên những tệ nạn ấy tồn tại với một tỷ lệ không đáng kể và người ta có thể bỏ qua, cho dù nó bất hợp pháp.

Vậy người Việt tại Odessa khi bỏ bảo kê có tồn tại hay không?

Câu trả lời theo chúng tôi là vẫn tồn tại nhưng ở qui mô khác và tính chất có phần sẽ khác đi, ví dụ như kín đáo hơn, tiền hàng tháng không phải nộp cho ông A hay ông B nào Việt Nam mà mọi người vào nộp thẳng cho chợ, việc làm này sẽ xóa được tiếng vang ” Buôn xanh” cho cộng đồng và loại bỏ được sự chú ý của chính quyền địa phương. Đến khi nào đó chợ họ thấy cái nghề này không cần thiết tồn tại ở chợ thì họ sẽ không thu tiền nữa, từ đó từng người muốn tồn tại phải chuyển đổi hình thức kinh doanh.

Hiện nay bà con người Việt tại Odessa phần đông là phản đối việc bảo kê. Họ phản đối không phải vì phải nộp ở mức bao nhiêu, mà họ lo lắng là tiền họ nộp thì vẫn nộp mà khi bị bắt không ai giúp đỡ, nhiều người nộp tiền vẫn phải trắng tay.

Chúng tôi đi tìm hiểu chỉ từ tháng 12-2015 đến nay là hai tháng thì bà con Việt Nam có đến cả trăm người đã nộp tiền bảo kê mà vẫn bị bắt. Điển hình như nhà anh chị Huy-Nguyệt là con chị Hà ở ốp 10 ngày xưa. Chị Hà cũng đi làm “xanh” bị bọn cướp giết chết, người con trai chị tên là Huy cả vốn có 3500$ có đóng bảo kê nhưng bị công an bắt thu mất trắng. Thế là trắng tay. Cháu của anh chị Hương Án ở Làng Sen cũng vậy bị thu giữ hơn 40 nghìn gờ ríp. Vợ chồng anh Hùng-Dung thuê nhà anh chị Thảo Hà ở nhà 2 Làng Sen cũng nộp tiền bảo kê nhưng khi công an bắt anh Hùng có 5000 đô mà họ thu trắng 3400 đô, chỉ lấy lại được 1600$.

Anh Kiên, một cư dân từ vùng chiến sự Donhetsk về, hiện đang thuê nhà ở tầng ngầm nhà 3 Làng Sen, có nộp tiền bảo kê mà bị thu mất 8500$, không một ai giúp đỡ lấy lại. Anh Sơn cháu anh chị Hải Phương ở Làng Sen có 3000 đô, vợ chửa sắp đến ngày sinh, khi bị bắt anh Sơn đã tự xử lý,cho anh công an 500 đô thế là thoát nếu không khi vợ con sinh nở lấy gì mà chi tiêu. Đau lòng nhất là những bà con ở vùng chiến sự về Odessa như chị Vụ, về chân ướt chân ráo, chồng đột ngột chết, bà con lân cận phải ủng hộ mỗi người 50 đô hay 1 tờ để đi chợ, có trình bày thế nào cũng không được miễn. Chị Đoàn vợ anh Lương cũng từ Dohetsk về, vì hoàn cảnh anh Lương phải về Việt Nam bỏ lại chị Đoàn con nhỏ, tiền không có một xu. Vì khó khăn chị Đoàn phải nhờ đến cán bộ hội phụ nữ của Làng Sen đứng ra xin và trình bày hộ nhưng các anh thu vé chợ nhất quyết không cho, cuối cùng chị Đoàn phải ở nhà làm giá đỗ hiện không đủ tiền nuôi con ăn học. Còn nhiều và rất nhiều người như chị Nhung, anh Bắc ở Sorsa, chị Chung ở căn hộ lẻ và chị Hoa Cường ở Làng Sen và rất nhiều bà con ta trong tình trạng có nộp tiền bảo kê mà tiền vẫn bị tịch thu trắng.

Tình hình hiện nay bà con không thắc mắc là phải nộp bao nhiêu, mà bà con thắc mắc là nộp mà vẫn bị bắt vẫn bị tịch thu tiền thì nộp làm gì?

Vậy những người không nộp tiền bảo kê thì sao?

Bất chấp là ai, ở Donhetsk vùng chiến sự hay đã từng ở đây 28 năm, ra chợ phải đóng bảo kê, ai không nộp tiền sau ngày mùng 10 hàng tháng đều bị bắt vào đồn và tịch thu trắng.Trường hợp Cô cháu anh Thuyên ở Làng Sen tên là Độ -Huyền, hai vợ chồng tốt nghiệp đại học sang Ukraina được 10 tháng, Độ -Huyền đã thử thách với nghề ‘buôn xanh’ tại chợ, nhưng  không thấy phù hợp nên phải  về nước. Độ Huyền đã có chửa, vé đã có trong tay, vợ chồng Độ-Huyền đã trình bay vì chỉ còn 12 ngày nữa là sẽ bay, xin các bác không phải nộp vé chợ, các bác ban quản lý chợ trả lời không được, thế là ngày hôm sau ra chợ bị bắt luôn vào đồn đến tận 5 giờ chiều, đó cũng là ngày cuối cùng mà Độ và Huyền không bao giờ dám ra đến chợ nữa cho đến khi về hẳn Việt Nam. Tính chất vi phạm pháp luật tại Odessa ngày càng nguy hiểm. Ví dụ ở  chợ có khoảng 1000 người Việt Nam mà thu chỉ có 950 người còn 50 người không biết có bọn chỉ điểm nào mà tất cả những người này  đều bị bắt vào đồn.

Tại sao bà con không ai dám lên tiếng?

Ai dám lên tiếng? Bà con đi chợ làm xanh, toàn bộ đều là tiền tươi thóc thật, nếu ai đó có lên tiếng liệu ngày mai thì hậu quả sẽ ra sao? Chẳng ai biết được hậu quả sẽ thế nào, tất nhiên là sợ mất tất cả. Nếu công luận không lên tiếng không biết dân ở Odessa nhất là người dân nghèo còn khổ đến mức nào?

Dư luận muốn chấm dứt chuyện bảo kê của người Việt ở Odessa

Trong dư luận hiện nay mọi người cho rằng cần chấm dứt việc thu bảo kê ở chợ vì họ cho đây là nguyên nhân của mọi nguyên nhân gây bất ổn trong cộng đồng. Bà con trong cộng đồng phân tích cả thế giới không có một cộng đồng người Việt nào mà lại đứng ra thu bảo kê như như cộng đồng người Việt ở Odessa.

Tình hình ở Ukraina đang cải cách, đang chống tham nhũng, việc thu tiền bảo kê công khai như vậy không cần có chỉ điểm thì lực lượng chức năng họ cũng sẽ biết là chúng ta có bao nhiêu người và mỗi tháng bà con phải nộp cho ai là bao nhiêu. Phía bà con họ hiểu đi làm thì phải đóng góp, đóng góp để mình được yên ổn, nhưng rõ ràng bây giờ đã bất ổn thì tiền đóng góp ấy để làm gì? Nhiều bà con đặt câu hỏi! Và quan trọng là số lượng tiền lớn ấy mang đi đâu? Mà năm nào tháng nào ban quản lý chợ cũng kêu thiếu,thu không đủ chi? Mà bảo kê kiểu gì đầu tháng đi phát thẻ, đến cuối tháng nếu công an không bắt thì mới thu tiền, điều đó chứng tỏ số tiền đó không nộp cho ai?

Hội người Việt Nam đã làm gì để giúp đỡ bà con

Có lẽ những thông tin trên mà bà con ta bị bắt, bị thu tiền các vị gọi là lãnh đạo hội lần đầu tiên nghe thấy, tại sao người dân họ không gọi đến hội? Bởi người dân họ biết các bác hội còn đi duyệt văn nghệ hay đi tìm hội trường để biểu diễn văn nghệ, thật là đau lòng khi người dân bị bắt, quyền lợi của họ bị vi phạm, tiền của họ bị cướp trắng, mà hội không biết chăm lo cho dân mà chỉ hết tổ chức tiệc tùng này, nghi lễ hoành tráng kia ở những khách sạn nhà hàng sang trọng nịnh bợ nẫn nhau thì dân nào con tin và nhờ cậy đến hội.

Còn nữa…

Phóng viên báo Người Việt Ukraina

»Cùng chủ đề