Hãng Reuters đưa ra những nguồn lực mà nước Nga từng cung cấp cho Belarus để duy trì kinh tế suốt trên 20 năm được gọi là độc lập trong “nhà nước liên bang với Nga”:

  • Khí đốt và dầu bán cho Belarus không có thuế quan, như bán cho Cty Nga bất kỳ. Từ nay Nga từ bỏ chính sách này do bản thân ngân sách Nga thiếu tiền;
  • Đình chỉ các khoản chuyển ngân tín dụng đối với Belarus theo thỏa thuận trước đây cho năm 2018 và cả 1 tỉ đô la chỉ riêng năm 2019;
  • Buộc Belarus thanh toán những món lời thu được do Belarus bán lại dầu cho nước thứ ba, dù là sau khi đã chế biến dầu thô mua từ Nga với giá rẻ với tư cách là quốc gia thành viên của Liên kinh kinh tế Á-Âu.

Trước những quyết định của Kremlin “cắt sữa” cho Belarus (với khoảng 10 triệu dân) ông Lukashenko đã có những phản ứng ngay lập tức tại nhà máy “Gomelselmash” (hình dưới).

“Người Nga cư xử độc ác đối với chúng ta, tôi nói công khai như thế đấy. Họ đòi chúng ta như thể chúng ta là chư hầu, còn bản thân thì không muốn thực hiện nghĩa vụ. Họ không muốn lập nên môi trường cạnh tranh”.

Nguồn “sữa” từ đâu?

Các nhà kinh tế đánh giá sự ủng hộ của Nga cho Belarus vào khoảng 10 tỉ đô la hàng năm, dưới nhiều hình thức khác nhau – cung cấp nguyên liệu với giá rẻ, tín dụng giá rẻ, chuyển khoản trực tiếp không qua trung gian, thị trường mở giữa hai nước cho hàng hóa Belarus…

Tuy nhiên đứng đầu vẫn là ưu đãi về giá nguồn năng lượng – dầu và khí đốt được cung cấp mà không có chiết khấu 30% thuế quan. Thành thử một phần dầu thô Belarus chế biến và đem bán cho các nước thứ ba (Ukraina và Châu Âu) thu về nguồn lợi đáng kể.

Tích hợp các nguồn lợi từ dầu khí lại, chỉ riêng năm 2017, Belarus thu lời sạch 2,5 tỉ đô la, bảo đảm 5% GDP quốc gia. Tương ứng, người Nga mất đi cũng con số tương tự như thế từ dầu và khí đốt – 3 tỉ đô la.

Đó là chưa kể Belarus còn thu lời từ tái xuất khẩu khí đốt của Nga vào Châu Âu và dầu sau khi tự chế biến.

Quan hệ Nga Belarus trở nên căng thẳng

Những căng thẳng trở nên dữ đội từ mùa xuân năm 2018 khi Belarus không tiến hành Diễu binh nhân Ngày chiến thắng 9 tháng 5, đồng thời cấm sử dụng Băng Georgyev trong ngày chiến thắng. Về sau lệnh cấm này đã hủy bỏ, tuy nhiên phía Nga vẫn tức giận dữ dội trên các kênh truyền thông tuyền truyền của Nga.

Tiếp theo là bộ NN Nga cấm nhập khẩu sữa của Belarrus và nói chung là tẩy chay hàng hóa thực phẩm của Belarus. Đây cũng là đòn đau bởi vì sữa và nông sản nói chung của Belarus không nhập khẩu vào EU được do chất lượng không bảo đảm tiêu chuẩn EU. Trong khi đó Belarus xuất khẩu vào Nga 95% sản phẩm sữa do mình sản xuất. Việc cấm nhập khẩu các loại sản phẩm sữa vào Nga như một đòn sét đánh vào ngành nông nghiệp của Belarus.

Ngoài ra, giữa Belarus và Nga có xung đột về vấn đề quá cảnh biên giới. Belarus đã mở cửa biên giới cho công dân của 80 quốc gia và vì thế nước Nga trả đũa bằng cách lập hàng rào biên phòng trên biên giới hai nước mà từ năm 1995 đã bỏ ngỏ cho thông thương tự do chỉ giữa hai nước với nhau. Bây giờ cho dù phía Belarus vẫn bỏ ngỏ biên giới, nhưng phía Nga đã lập các trạm biên phòng để kiểm soát người nước ngoài quá cảnh qua Belarus.

Phía Moskva đòi lập thị thực quốc gia liên minh nhưng phía Minsk không đồng ý vì cho điều này động chạm vấn đề chủ quyền quốc gia, tuy nhiên Belarus đề xuất với Nga hiệp định thừa nhận thị thực nhưng phía Nga không chấp nhận.

Lukashenko đề xuất Nga gỡ bỏ các đồn biên phòng giữa hai nước nếu không sẽ đóng cửa biên giới, tuy nhiên phía Nga từ chối.

Nga bắt đầu kiểm soát toàn bộ biên giới với Belarus từ đầu năm 2018, kể cả người lẫn hàng hóa và vì thế đã cắt đi một nguồn lợi mà Belarus nhận được từ khách du lịch và hàng quá cảnh từ các nước EU quá cảnh qua Belarus để tới Nga.

Ngày 23 tháng 6 tổng thống Nga Vladimir Putin đã mời tổng thống Lukashenko tới Sochi để thảo luận các bất đồng giữa hai nước, tuy nhiên Lukashenko gần 2 tháng trôi qua mà mãi vừa mới đây mới gặp nhau, tuy nhiên cuộc gặp gỡ thượng đỉnh vẫn chưa giải tỏa được các bất đồng giữa hai nước.

Báo chí đối lập ở Belarus gọi lời mời của Putin là “Gọi tới để dạy cho bài học”. Đã không tới thì thôi, ông Lukashenko lại đổ thêm dầu vào lửa khi quyết định mở rộng thời hạn phi thị thực cho các công dân nước ngoài từ 10 ngày lên 30 ngày. Ngoài ra Lukashenko còn chậm trễ tiếp đại sứ mới của Nga được Putin phái tới Minsk – Mikhail Babich, một người mà đã một tháng nay vẫn chưa được bộ ngoại giao Belarus đồng ý.

Đại sứ mới của Nga ở Minsk, nhà quân sự Mikhail Babich (hàm tướng) >>

Ngày 22 tháng 6 ông Lukashenko trút giận lên các quan chức ngành nông nghiệp:

“Đã định làm cái gì thì phải làm cái đó, phải cứng rắn. Nguyên nhân của việc không thực hiện kế hoạch chỉ có một – cái chết. Chúng ta đang ở ngoài mặt trận. Không chịu đựng được những năm này thì chúng ta sẽ thất bại – đồng nghĩa chúng ta sẽ rơi vào thành phần của quốc gia khác nào đó, hoặc là chúng ta chỉ làm cái giẻ lau chân cho người ta. Lạy chúa đừng để xảy ra chiến tranh như ở Ukraina”.

Chính ra sự độc đoán của Lukashenko lại có lợi cho Ukraina, bởi vì ông thường xuyên nhắc nhở Nga về vấn đề độc lập quốc gia và chủ quyền quốc gia mà lãnh đạo Nga cũng như giới truyền thông rất xem thường đối với các quốc gia hậu xô-viết. Lukashenko vì thế cũng tìm kiếm các quan hệ với Phương Tây, trong khi còn mắc mớ với Nga nhiều thứ. Chính vì thế những hành động của Lukashenko làm cho Nga nổi xung và tức giận.

Triển vọng quan hệ Belarus – Nga đang hồi rất căng thẳng và việc giải quyết những xung đột này sẽ ra sao chắc chắn còn phải chờ đợi không lâu lắm.

Nguồn: Lb.ua

»Cùng chủ đề