Hôm nay theo con đến trường đi nhận phần thưởng cuối năm, tôi lại thấy là phải viết một cái gì đấy về cái ngôi trường kì diệu này để cho mọi người cùng biết được: ở Kharkiv có nhiều thứ rất hay, những thứ cấu tạo nên nền văn hoá Ukraina này. Trường Litsei chuyên Toán- lý số 27 thuộc Hội đồng thành phố Kharkiv nằm trong toà nhà cổ là di tích văn hoá- kiến trúc của tk XIX trên phố Марьинська, 12-14, gần ngay cạnh rạp xiếc, phía bên kia cầu Tình yêu. Ngôi nhà này ban đầu là dinh thự của nữ nam tước A.S. Unger-Shtenberg (Лазарева)-con gái của người sáng lập nên nhà thờ Golberg, nhà buôn nổi tiếng đương thời G.O. Golberg, do kiến trúc sư người Kharkiv B.N. Korneenko thiết kế. Ở thành phố còn có một ngôi nhà có kiến trúc giống như thế này, đó là Viện bảo tàng Ls của thành phố giữa trung tâm. Thời trước Cách mạng nơi đây là Trường dạy thương nghiệp cho con cái nhà giầu.
Kharkov là một trung tâm khoa học và đào tạo của Liên xô, là cái nôi của tài năng. Ở đây cộng đồng người Do thái rất đông. Chính vì vậy mà năm 1963 lần đầu tiên trường chuyên Toán- lý được mở ở Kharkov cùng với Leningrad, Moskva. Và từ đó cho đến nay ngôi nhà cổ này là trường học cho những tài năng trẻ.

Ảnh chụp tại trường đại học quốc gia Kharcov năm 2017

Những thầy giáo đầu tiên của trường là các giảng viên và NCS từ khoa Toán-cơ và khoa Vật lý kĩ thuật của trường ĐHTH Kharkov. Những năm đầu số học sinh đăng kí vào học đông đến mức mỗi năm có đến 7 lớp. Và việc đánh số lớp vì vậy không theo vần 5-A, 5-B, 5-C được mà theo thứ tự: 5-1, 5-2, 5-3,.. Từ đó cho đến nay truyền thống này vẫn được giữ lại. Trường có thư viện với 21000 đầu sách (năm 2011), một số lượng lớn các brochure, bản đồ, video. Hàng năm trường đặt hàng chục tờ báo và tạp chí phục vụ cho thầy trò.
Trong trường có nhiều phòng thí nghiệm về Vật lý, Cơ học, Hoá học, Sinh học, Thiên văn học. Chính từ các labo này mà đào tạo nên cái tài năng.
Trường được thành phố trang bị cho một sân bóng đá cỏ nhân tạo, có phòng tập trong nhà được sưởi ấm. Có sân bóng rổ, khu tập thể hình.
Trường có một tờ báo ” Вестник Лицея” và tạp chí “Поиск”. Báo chỉ ra vào những ngày lễ. Các bài do học sinh viết, có trang thơ của các em, nhiều năm báo được công nhận là tờ báo xuất sắc nhất của các trang báo học trò trong cả nước. Tạp chí là nơi thầy trò viết và đọc về các đề tài Vật lý, Toán học,… về các đề thi Olympic và festival. Học sinh trong trường có Mã danh dự riêng. Một trong những mã ấy:”Không so găng với đối thủ yếu hơn mình”.
Các litseist có 7 lời thề danh dự. Lời thề thứ 3 ghi:”Tôi xin thề giữ gìn mọi lúc và mọi nơi tình yêu và lòng tin vào các truyền thống của trường litsei ruột thịt của mình! Tôi xin thề!”. Trường còn có truyền thống Ngày lửa trại Tri thức và Cúp Tri thức. Cúp được truyền tay từ lớp 11 sang cho lớp 10.
Nhà giáo công huân I.M. Gelfgat người đã đào tạo nhiều hs giành chiến thắng tại các giải Olympic QT về Vật lý là tác giả của hơn 20 tuyển tập các bài tập do Bộ Giáo dục và khoa học Ukraina phát hành. Ông được tặng Huân chương “Vì sự cống hiến” loại II, loại III, và danh hiệu “Công dân danh dự tp Kharkiv”. Một trong những thầy giáo đầu tiên của trường, thầy A.M. Donskoi được trao Giải thường Nhà nước Liên-xô, là tác giả của sách Giáo khoa Lịch sử các thế kỉ Trung đại cho toàn Liên bang. Còn thầy S.A. Lifish có số học sinh đoạt giải IMO lên đến hơn 50 em rồi.
Trường có 52 thầy cô với 3 tiến sĩ, 5 nhà giáo công huân.

Tất cả có 11 người có danh hiệu nhà giáo công huân, 1 nhà giáo nhân dân, đã và đang làm việc ở trường. Trong trường nhiều thầy cô được tặng Huân chương “Vì sự cống hiên” hạng I,II,III. Đặc biệt là cô A.V. Lysakevich được nhận HC “Nữ Công tước Olga” khi mới 21 tuổi.
Hiệu trưởng của trường là bà V.Ju. Eremenko- chuyên viên Công huân ngành giáo dục. Đây là một tập thể giáo viên rất mạnh về chuyên môn với truyền thống yêu trò và yêu nghề trong điều kiện lương bổng không được bao nhiêu.
Việc dạy tất cả các môn học trong trường đều theo chương trình riêng của mỗi thầy và theo giáo trình riêng. Có những thầy không dùng giáo trình khi giảng bài mà họ sử dụng các phiếu bài tập.
Trường có “Quốc huy”, “Quốc ca” riêng của mình. Tất cả là do thầy trò trong trường sáng tác và thi chọn. Học sinh có y phục riêng: áo trắng quần mầu xanh đậm, áo com lê có đính logo của trường, cà vạt và váy của các bạn nữa kẽ ca-rô ô to.
Trường có hơn 600 học sinh từ lớp 5-11, có cả lớp tiếng Nga và lớp tiếng Ukraina.
Nói đến các cựu học sinh nổi tiếng của trường thì phải kể đến viện sĩ thông tấn VHLKH Ukraina Vl.G. Drinfeld. Ông vừa được tặng giải thưởng Volf năm 2018 cho toán học. Trước đó ông đã được nhận giải thưởng Fild Medal như gs Ngô Bảo Châu của ta. Hiện ông đang làm việc tại ĐH Chicago. Ngoài Drinfeld ra, còn có các cựu học sinh nổi tiếng khác như O.Vl. Levina – nhiều lần VĐTG môn checkers; A. Vl. Vilenkin – nhà vật lý, vũ trụ học Mĩ, giám đốc Viện nghiên cứu cosmology, đồng tác giả với Vl.G.Drinfeld; Vl.P.Seminozhenko – cựu phó thủ tướng Ukraina, viện sĩ, ủy viên thường vụ VHLKH Ukraina và rất nhiều người khác nữa.
Tuy là trường chuyên Toán-lý nhưng học sinh được học đều các môn. Các thầy cô của tất cả các môn đều đòi hỏi học sinh phải học thật nghiêm túc môn của mình. Ví dụ môn tiếng Ukraina, giáo viên thường rất nghiêm khắc. Kết quả là khi tốt nghiệp các em có kiến thức chung rất tốt.
Việc đi sâu vào các môn chuyên như toán, vật lý, tin học, sinh vật, hoá học, thiên văn học, học sinh được các thầy cô dạy các môn này truyền đạt kiến thức trong các lớp chuyên ngoại khoá gọi là kruzhok. Các kruzhok này thường học vào thứ Bảy hoặc Chủ nhật, không nằm trong chương trình giảng dạy của trường. Ai thích thì tham gia. Ai không thích không tham gia. Kruzhok miễn phí nếu thầy dạy ngay tại trường. Nếu kruzhok dạy ở trường ĐHTH thì phải giả phí một tháng khoảng 10$.

Chính tại các kruzhok này các học sinh có năng khiếu đi sâu tìm hiểu về bộ môn mình yêu thích, được làm các bài tập khó và rất khó, được làm quen với các kì thi Olympic các cấp. Được nghe các thầy giỏi nhất từ các nơi đến giảng bài.
Thường thì mỗi học sinh trong trường tự chọn cho mình 1-2 kruzhok.
Ngoài các môn trên trong trường còn có các kruzhok về môn lịch sử, báo chí, nghệ thuật sân khấu và các câu lạc bộ thể thao. Câu lạc bộ các nhà thông thái”Cái gì? Ở đâu? Khi nào?” nhiều lần lọt vào chung kết của thành phố.
Tuy là trường chuyên nổi tiếng nhưng để thi được vào đây không phải là khó khăn lắm. Bởi nhà trường làm công tác thông tin quảng bá rất hiệu quả. Các học sinh đến dự thi đều hiểu được là đòi hỏi của trường rất cao, nếu không theo được các em sẽ phải quay về trường cũ, cho nên những em đã thi được vào trường phần lớn đều là những học sinh năng khiếu.
Từ đầu tháng Tư cho đến đầu tháng Sáu trường tổ chức 3-4 cuộc thi Olympic mở cho học sinh lớp 3-4. Tất cả các học sinh có nguyện vọng trong cả tỉnh đều có cơ hội. Các học sinh trong trường thường là có bố mẹ, ông bà làm giáo viên hay nghiên cứu khoa học. Nhiều em có bố mẹ làm trong ngành CNTT. Rất nhiều em bố mẹ trước đây đã tốt nghiệp trường này ra.
Cái đáng nói nhất ở đây là trong trường luôn có một không khí vui vẻ và thi đua học tập. Chưa bao giờ tôi thấy các bạn trong trường đánh nhau hay cãi lộn.
Theo yêu cầu của hội phụ huynh, học sinh trong mỗi lớp được xếp hạng sau mỗi học kì dựa vào kết quả học tập các môn và thành tích trong các kỳ thi Olympic. Các em có ratings cao được miễn các phí đóng góp trong học kì sau. Các em học yếu thì được thầy và các bạn kèm cặp. Với các em rất yếu thì trường nói chuyện với phụ huynh khuyên chuyển trường. Nhiều em thi được giải quốc tế, quốc gia được nhận học bổng của tổng thống và tỉnh trưởng. Trong nhiều lớp các em tự tổ chức các ban nhạc, vào dịp lễ tết biểu diễn rất hay.
Nói về thành tích của trường, xin được nêu mấy con số sau đây là ta đủ biết trình độ của học sinh.

Năm 2017:
⁃ 6 em học sinh của trường được tham gia trong đội hình các đội tuyển Quốc gia Ukraina đi dự các kì thi Olympic quốc tế về Toán, Vật lý và các môn khác, trong đó có 3 em tham gia môn toán. Ở đây chưa kể đến một em là thành viên dự bị của đội tuyển toán quốc gia. Tất cả các em đều được giải.
⁃ Học sinh trường 27 giành 8 giải nhất trong tổng số 14 HCV ở cuộc thi Olympic toán quốc gia toàn Ukraina,10/26 giải nhì và 1 giải ba.
⁃ 8 trong số 16 học sinh giành quyền vào vòng đấu loại để chọn đội tuyển đi dự IMO lần thứ 58.
Năm 2018:
⁃ 6 em học sinh của trường đã giành chiến thắng trong vòng đấu loại, sẽ đại diện cho Ukraina đi dự các giải Olympic QT. Trong đó có 3 em đi thi toán, 1 trong đội tuyển Vật lý, 1 trong đội tuyển Hoá và 1 trong đội tuyển đi thi môn Thiên văn học
⁃ Trong kì thi Olympic Toán quốc gia toàn Ukraina hs của trường giành: 9 trên 12 giải nhất của cả nước, 9/24 giải nhì và 4 giải ba. 7/16 em được quyền vào vòng đấu loại chọn đội tuyển đi IMO.
⁃ Trong kì thi Toán của tỉnh: các em hs của trường giành cả 18 giải nhất, 28/39 giải nhì, 34/ 65 giải ba.
Vì là trường chuyên nên lãnh đạo của trường đặt tiêu chí giành kết quả cao trong các kì thi Olympic lên trên hết chứ không đặt nhiệm vụ đạt kết quả cao trong kì thi ZNO Trắc nghiệm cuối khoá. Tuy nhiên ratings của trường luôn nằm trong top-4. Trường luôn là lá cờ đầu trong ngành giáo dục của tỉnh. Có thể khẳng định là các em đã học ở đây có kiến thức chung rất tốt.
Trong trường ngay từ lớp 5 đã vận dụng các phương pháp dạy-học tiên tiến. Các em đã được làm quen với cách làm việc theo nhóm. Trong tất cả các môn vận dụng phương pháp dạy-học theo chuyên đề. Ví dụ, hôm nay học về lịch sử Kharkiv, cô cho các em theo từng nhóm chọn một trong các đề tài: các bức tượng lịch sử ở Kharkiv, lịch sử sông Lopan, lịch sử Quảng trường Tự do,… Sau đó nhóm tự phân việc cho mỗi thành viên. Ai cũng phải đọc và phải viết, rồi chọn ảnh, chọn tư liệu. Cuối cùng một bạn nhóm trưởng tổng hợp thành một luận văn nhỏ và cả nhóm sẽ phải bảo vệ, trả lời câu hỏi của cô và cả lớp và sau đó nhận điểm cho bài tiểu luận.

 

Những em thường hay vắng mặt vì đi dự các kì thi Olympic và đi tập huấn thì trường cho hưởng chế độ tự do dự giờ học và giả thi các môn.
Ở trường các em được giáo dục về lòng tự hào dân tộc, tự hào về thành phố quê hướng và ngôi trường thân yêu của mình rất chu đáo. Nhiều em học rất giỏi, đã dự thi Olympic quốc tế được giải, học xong đại học lại quay về trường làm giáo viên, hoặc làm việc tại Ukraina. Đa số giáo viên đều là cựu học sinh của trường. Như thầy Lifish, cô Lysakevich,… Chính vì thế mà đội hình giáo viên rất mạnh.
Trong hs trường có rất nhiều tài năng nên nhiều em được phép tham gia các kì thi Olympic nhảy lớp. Bạn Ngô Ngọc Thái Sơn ta là học sinh đầu tiên của Ukrains có 3 năm liền đi dự IMO. Trường cũng hay tổ chức cho các em học sinh giỏi những năm trên giúp thầy làm giám thị trông thi và chấm bài trong các kì thi. Ví dụ, lớp 10 xuống làm giám thị cho lớp 6, lớp 11 – cho lớp 7. Thực tế này giúp các em làm quen với công việc giảng dạy, kết nối quan hệ năm dưới năm trên. Vì thế nên các em khi đã tốt nghiệp trường, vào học tại các trường ĐH ở Kharkiv lại quay về dạy các lớp kruzhok.
Trường kết hợp với các thầy dạy kruzhok cứ vào đầu hè cho các em đi trại hè ở ngoại ô thành phố. Ở đấy các em được vui chơi, đánh bóng chuyền, cầu lông, bơi thuyền độc mộc và làm toán. Những trại hè này còn có các bạn và các thầy cô từ Kiyv và các thành phố khác đến dự. Bữa ăn ở trại hè thì đặc biệt là ngon do các phụ huynh và phu nhân thầy nấu, còn các em phải đi xách nước, rửa rau, phụ bếp,… Việc học tập ở đây trở nên một thú vui cho tất cả.
Khoảng hơn 10 năm nay các gia đình Việt nam đã cho con theo học các lớp kruzhok và thi vào trường 27. Các em đã từng học ở đây sau đó vào đại học rất vững vàng. Nhiều em chọn các ngành liên quan đến toán và CNTT.
Học sinh Việt nam tại trường rất chăm chỉ học tập. Các em Vũ Đình Thanh Phong, Phạm Hoàng Việt và Ngô Ngọc Thái Sơn đã giành chiến thắng trong các kì thi Olympic QT.

Tuy nhiên cũng xin nhắc lại với các bậc phụ huynh là đòi hỏi của trường rất cao nên trước khi quyết định cho con vào học phải cân nhắc. Không những con mình đòi hỏi phải chịu khó, chuyên cần, phải làm việc rất nhiều, mà bố mẹ cũng phải theo con đi học cả 7 năm trời.
Để đánh giá về trường Lisei Toán- lý số 27 Kharkiv, tôi xin được mượn lời của một cựu học sinh nổi tiếng nói về trường mình: “Những nhà sư phạm tài năng và sáng chói, những bạn liseist rực rỡ và thú vị – hai ngôi của toán tử phép cộng, tổng số cho ta một kết quả tuyệt vời”.
Cuối cùng xin kính chúc các thầy cô, các bạn liseist một mùa hè vui vẻ sau một năm học vất vả nhưng rất nhiều niềm vui!

Vũ ĐìnhThiềng

»Cùng chủ đề